Aýyldaǵy jastarǵa qoldaý kóp

Aýyldaǵy jastarǵa qoldaý kóp
Aýyl – halyqtyń turmys salty, mádenietimiz ben dástúrimizdiń, ádet ǵurpymyz ben rýhani tirshiligimizdiń qainar kózi. Qaimaǵy buzylmaǵan qazaq aýylynan talai uly ǵalymdar men kóptegen qoǵam qairatkerleriniń túlep ushqany belgili. Memlekettiń ekonomikalyq jáne áleýmettik damýy da aýyldyń turmys deńgeiimen ólshenedi.  Degenmen, qazirgi tańda sol aýyldy jerlerdegi jastar máselesi elimizdiń ózekti máseleleriniń birine ainalyp otyr. Osy oraida, aýyl jastarynyń ahýalyn bilmekke tasyn túrtseń tarihy kórinetin Shý óńiri jastarynyń jaiyn sóz ótkendi qup kórdik.

Jalpy, aýdanda turyp jatqan turǵyndar sany 100 myńnyń tóńireginde bolsa, onyń 23 myńnan astamy 14 pen 29 jas aralyǵyndaǵy jastar eken.Bul shýlyq turǵyndardyń 23,2 paiyzyn jastar quraidy degen sóz. Sonyń ishinde aýyldaǵy jastardyń sany Shý qalasyna qaraǵanda edáýir basymyraq ekenin aita ketken jón. Qazirgi kezde jastardyń deniberekeli momaqan daladan iiý-qiiýy mol, dańǵaza qalaǵa ketýge qumartyp turatyny jasyryn emes. Al, kerisinshe aýyldy jerdi ógeisinbei, týǵan jerdiń tútinin túzý tútetýdi jón kórgen aýyl jastarymen jumysty júieli túrde úilestirý aýdandyq Jastar resýrstyq ortalyǵyna júktelgen. Jastarǵa jan-jaqty jaǵdai jasalyp otyrǵan tusta, eldi mekenderge imenbei baryp, eseli eńbek etýdi kózdegen jastarǵa qoldaý bildirýde ortalyqtyń qoldaýy rasymen de zor. Qazirgi tańda ortalyqtyń ózinde 40-tan asa jas óren qyzmet etedi eken. Oǵan qosa, ár aýyldyq okrýgterde jastar isi jónindegi keńesshi mamandar da jumys isteýde. Olar jastardyń memlekettik baǵdarlamalarǵa qatysýyn qamtamasyz etý, jumyssyzdyqpen kúres, túrli qylmystardyń aldyn alý, buqaralyq sport túrlerimen ainalysý maqsatynda densaýlyq saqtaý, bilim berý, sport, mádeniet mekemelerimen, ishki ister organdarymen, aýyl ákimderimen birlese jumys atqaryp keledi.

Az ǵana jylda aiaqqa turyp, damýdyń dańǵyl jolyna túsken memleketimiz aýyl turmysyn tikteýge bilek sybana kiristi. Óz kezeginde qatarynan úsh jyldyń Aýyl jyldary bolyp jariialanýy da dalaly jerdiń tynysyn keńeitete túskeni anyq. Sondai-aq, osydan segiz jyl buryn qabyldanǵan «Diplommen aýylǵa», «Jasyl el» baǵdarlamalary men «Jastar praktikasy» syndy jastarǵa baǵyttalǵan zor múmkindikter aýyldy jerlerdi qajetti mamandarmen qamtamasyz etýde jáne jumyssyzdardyń sanyn azaitýda úlken mańyzǵa ie bolǵanyn siz ben biz jaqsy bilemiz.

Shý aýdanynyń ekonomikalyq damýy men órkendeýine zor úles qosyp kele jatqan iri kásiporyndardyń biri – temir jol salasy ekeni aitpasa da belgili. Osyǵan orai toǵyz joldyń torabynda ornalasqan aýdan jastarynyń basym bóligi temir joldy kúnkóris kózine ainaldyrǵan. Búgingi kúni bolat joldyń boiynda 700-ge jýyq jas turaqty jumys istep keledi. Ol úshin múmkindik te jetkilikti. Bulai deitinimiz – aýdanda osy sala boiynsha arnaýly orta bilim beretin oqý oshaqtary bar. Temir jol salasyn bylai qoiǵannyń ózinde aýyl sharýashylyǵy túrli maman­dyqtarǵa, jumysshy kadrlaryna zárý.Mysaly, aýyl­da elektrshi, tokar, aǵash ustasy syndy mamandardy tabý ońai emes. Mektep bitirgender birden joǵary oqý oryndaryna, kolledjderge umtylady.Olar úshin mundai mamandyq boiynsha bilim alý qorlyqpen teń.Ekinshiden, tokar bolý ekiniń biriniń qolynan kele bermeitini taǵy bar. Oǵan zergerge bitken qabilet kerek. Jastardyń barlyǵy qalaǵa tyǵylsa, aýyl sharýashylyǵyndaǵy osyndai keleli isterdi kim atqar­maq? Mine, osyndai kúrmeýli máselelerdi eskergen aýdandaǵy orta bilim oshaqtary atalǵan mamandyqtar boiynsha mamandar daiyndap keledi. Máselen, 2016-2017 oqý jylynda aýdandaǵy arnaýly orta oqý oryndarynda 1071 stýdent bilim alsa, onyń 281-i grant, al qalǵan 790 stýdent aqyly negizde bilim alǵan. Osylaisha, aýdan basshylyǵy oily, saýatty jas­tar úshinbarlyq jaǵdaidy jasap, izdengen, tal­pynǵan jastyń bastamasyna, jumysqa ornalasýyna udaiy qoldaý bildirip keledi.