Astana qalasynyń prokýratýrasy 2024 jyldyń qorytyndysyn shyǵardy. Qalalyq Prokýratýra basqarmasynyń prokýrory Saiahat Sultanov bopsalaý qylmysymen kúresýdiń zamanaýi ádisteri týraly Kommýnikatsiialar qyzmetinde ótken brifingke aityp berdi,- dep habarlaidy Dalanews.kz elorda ákimdiginiń resmi saityna silteme jasap.
Bopsalaý – bireýdi qorqytý arqyly, onyń múlkin, aqshasyn nemese qyzmet kórsetýin talap etý. Tirkelgen qylmystar sany azaiǵanymen, kóptegen jábirlenýshiler politsiiaǵa júginýge qoryqqandyqtan, bul qylmys jasyryn kúiinde qalyp otyr.
Spikerdiń aitýynsha, 2024 jyly Astanada 52 bopsalaý faktisi tirkeldi. Onyń ishinde 34 is sotqa jiberildi, 27 adam sottaldy, al 11-i 3-7 jylǵa bas bostandyǵynan aiyryldy.
Bopsalaýdyń basty sebebi – jábirlenýshilerdiń qorqýy. Olar qorqytý, fizikalyq kúsh qoldaný nemese jeke málimetterdiń jariialanýynan qaýiptenip, politsiiaǵa júginbeýi múmkin.
«Zamanaýi bopsalaýshylar internet pen áleýmettik jelilerdi belsendi paidalanady. Eń qaýipti platformalar: Telegram, Instagram, Badoo. Bopsalaýdyń keń taralǵan ádisteri: jeke derekter men intimdik foto-videolar arqyly aqyly qorqytý, jalǵan tanystyq arqyly aldaý, quqyq qorǵaý organdary qyzmetkeri retinde ózin tanystyryp, aqsha talap etý. Bul qylmystar jábirlenýshige kúshti psihologiialyq qysym kórsetip, olardyń politsiiaǵa júginýin qiyndatady», - deidi prokýror.
Tergeý málimetteri boiynsha, jábirlenýshilerdiń 28%-y – áiel adamdar. 21-39 jas aralyǵyndaǵy, turaqty tabysy bar, biraq resmi jumysy joq jastar eń kóp zardap shegedi. Qylmyskerlerdiń 90%-y – 17-60 jas aralyǵyndaǵy er adamdar, olardyń kópshiligi jumyssyz jáne buryn sottalǵandar.
«Qylmystardyń toptasyp jasalýy erekshe qaýip týdyrady – 54% jaǵdaida (52 oqiǵanyń 28-inde) bopsalaýshylar óz áreketterin úilestirip, jábirlenýshilerge kúshti psihologiialyq qysym kórsetken. Mundai qylmystar úshin qatań jazalar qarastyrylǵan: jai bopsalaý úshin 4 jylǵa deiin bas bostandyǵynan aiyrý kózdelse, eger qylmys kúsh qoldaný arqyly nemese toppen jasalsa – 7 jylǵa deiin bas bostandyǵynan aiyrý jazasy beriledi. Densaýlyqqa aýyr ziian keltirilgen jaǵdaida nemese iri mólsherde zalal keltirilse, jaza 10 jylǵa deiin ulǵaiady, al qylmystyq top áreket etken nemese asa iri zalal keltirilgen jaǵdaida – 15 jylǵa deiin bas bostandyǵynan aiyrý qarastyrylǵan. Sonymen qatar 15,7 million teńgege (4000 AEK) deiin aiyppul salý jáne múlikti tárkileý sharalary da qoldanylýy múmkin», - deidi Saiahat Sultanov.
Bopsalaýdyń aldyn alý maqsatynda Astana qalasynyń prokýratýrasy buryn sottalǵan adamdardy qatań baqylaýda ustaidy, óitkeni bopsalaýshylardyń 63%-y buryn qylmys jasaǵandar.
«Azamattardyń tsifrlyq saýattylyǵyn arttyrý mańyzdy. Azamattar internettegi jeke jeke málimetterin qorǵaýdy bilýi kerek.
Sonymen qatar, bopsalaý jábirlenýshileriniń qoryqpai kómekke júginýine múmkindik jasaý maqsatynda anonimdi jedel jeliler qurý jáne quqyq qorǵaý uiymdaryn tartý jumystary júrgizilýde. Eger siz qylmyskerlermen betpe-bet kelseńiz, aqsha bermeńiz, barlyq dálelderdi saqtap, dereý politsiiaǵa nemese prokýratýraǵa habarlasyńyz – sizdiń anonimdigińiz zańmen qorǵalady.
Prokýratýra bopsalaý qylmysymen kúresti jalǵastyryp, azamattardy qylmysty jaýapsyz qaldyrmaýǵa shaqyrady. Barlyq oqiǵalar quqyq qorǵaý organdarynyń qatań baqylaýynda jáne «Zań men tártip» qaǵidasy aiasynda qarastyrylady», - dedi qalalyq prokýratýra basqarmasynyń prokýrory.
Eger siz bopsalaýshylarǵa tap bolsańyz, olardyń talaptaryna boi aldyrmańyz jáne aqsha bermeńiz, óitkeni bul qysymdy odan ári kúsheitýi múmkin. Barlyq dálelderdi – hat almasýlardy, skrinshottardy, qońyraý jazbalaryn – saqtap, dereý politsiiaǵa nemese prokýratýraǵa habarlasyńyz.
Astana prokýratýrasy bopsalaý qylmystarymen kúresti kúsheitýde jáne azamattardy quqyq buzýshylyqtarǵa bei-jai qaramaýǵa shaqyrady. Barlyq ister qatań baqylaýda.
