Elordada Kommýnikatsiialar qyzmetiniń alańynda ótken baspasóz konferentsiiasynda Astana qalasy boiynsha Memlekettik kirister departamentiniń dármensiz boryshkerlermen jumys basqarmasynyń basshysy Nurlan Tattybaev «Qazaqstan Respýblikasynyń azamattarynyń tólem qabilettiligin qalpyna keltirý jáne bankrottyq týraly» Zańynyń júzege asyrylý barysy týraly keńinen baiandady,- dep habarlaidy Dalanews.kz
Atalǵan zań 2023 jyldyń 3 naýryzynan bastap kúshine engen bolatyn. Qazirgi tańda Astana qalasynda sottan tys bankrottyq rásimi aiasynda 2 545 azamat bankrot dep tanyldy.
Talaptarǵa sáikes kelmeýine bailanysty 11 227 adamǵa bas tartylǵan, 154 ótinish berýshi óz aryzdaryn qaitaryp alǵan, al 298 ótinishti kórsetiletin qyzmetti berýshi toqtatqan. Qazirgi tańda 2 myńnan astam ótinish qaralý ústinde.
Sot arqyly bankrottyq jáne tólem qabilettiligin qalpyna keltirý rásimderi sirek qoldanylýda: 764 ótinishtiń ishinde 86 azamat sot sheshimimen bankrot dep tanylsa, 408-ine zań talaptaryna sáikes kelmeýine bailanysty bas tartylǵan. Qalǵan ister qaralý satysynda nemese is júrgizýsiz qaldyrylǵan.
Spikerdyń aitýynsha, zańnyń basty maqsaty – tek qana qaryzdardy esepten shyǵarý emes, sonymen qatar azamattardyń qarjylyq saýattylyǵyn arttyrý, kreditorlar qysymyn tómendetý jáne qaryzdarǵa sanaly kózqarasty qalyptastyrý.
2024 jylǵy tamyzda azamattardyń bankrottyǵy týraly zańnamaǵa alǵashqy túzetýler engizildi. Bul ózgerister zańdy qoldaný barysynda anyqtalǵan olqylyqtardy joiýǵa baǵyttalǵan. Atap aitqanda:
Qaryz somasy 1 ailyq eseptik kórsetkishten (AEK) tómen bolǵan jaǵdaida, merzimi ótken bereshek retinde eseptelmeidi. Qaryz kollektorlyq agenttikke berilgen bolsa, merzim sońǵy tólem jasalǵan kúnnen bastap esepteledi. Turaqty tabysy bar azamattar tólem qabilettiligin qalpyna keltirý rásimin múlikke ielik etpei-aq bastai alady.
Boryshker tólem jospary bekitilgennen keiin shetelge erkin shyǵýǵa quqyly.
Qarjylyq basqarýshy nesie berýshilerden ótinish bolmasa da, olardyń reestrin qurýǵa mindetti. Syiaqy rásim tolyq aiaqtalǵannan keiin ǵana tólenedi. Qarjylyq basqarýshy men boryshker arasyndaǵy múddeler qaqtyǵysynyń aldyn alýǵa baǵyttalǵan quqyqtyq normalar engizildi.
Qazirgi ýaqytta Májiliste azamattardyń bankrottyǵyna qatysty zańnamaǵa jańa ózgerister qaralýda. Olar rásimderdiń tiimdiligin arttyryp, boryshkerlerdiń quqyqtaryn qorǵaýǵa baǵyttalǵan. Atap aitqanda:
- «2025 jylǵy 1 qańtarǵa deiin jasalǵan qaryzdarǵa qatysty bereshekti retteý talaptary alynyp tastalady. Bul nesie berýshimen bailanysý múmkindigi joq azamattar úshin mańyzdy jeńildik.
- Sottan tys rásimdi boryshker kez kelgen kezeńde óz erkimen toqtata alady. Qazirgi zańnamada mundai múmkindik qarastyrylmaǵan.
- Qarjylyq basqarýshynyń ókilettikteri zań júzinde naqty aiqyndalady. Bul quqyqtyq túsiniksizdikter men daýly jaǵdailardyń aldyn alýǵa septigin tigizedi.
- Bankrottyqtan keiin barlyq mindettemeler tolyq toqtatylady, tipti olar kredittik biýro bazasynda kórsetilmese de.
Nurlan Tattybaevtyń aitýynsha, qabyldanǵan túzetýler bankrottyq rásimin burynǵydan da túsinikti, ádil ári qoljetimdi etedi. Bul azamattar úshin qaryz júktemesinen qutylýdyń naqty múmkindigi, al memleket úshin – halyqtyń shamadan tys kredit alýyn retteitin tiimdi qural.
Jańa zańnamalyq ózgerister 2025 jyldyń sońyna deiin kúshine enedi dep kútilýde. Bul qiyn qarjylyq jaǵdaida qalǵan azamattarǵa turaqty jáne júieli quqyqtyq qoldaý tetigin qalyptastyrýǵa múmkindik beredi.
Sottan tys bankrottyq rásimine ótinimdi eGov.kz portaly arqyly onlain berýge bolady. Ol úshin erli-zaiyptylardyń biriniń kelisimi qajet. Atalǵan rásimdi qaita qoldaný múmkindigi tek jeti jyldan keiin beriledi.
