Esterińizde bolsa, 2015 jyldyń mamyr aiynda Mádeniet jáne sport ministri Arystanbek Muhamediuly «EKSPO-2017» Halyqaralyq mamandandyrylǵan kórmesinde Qazaqstannyń mádeni imidjin kóterýge múmkindigi baryn, osy maqsatta otandyq «Astana miýzikl» teatryn qurý týraly máseleniń qaralyp jatqanyn aityp edi. Mine, kóp uzamai teatr shymyldyǵyn ashyp, kórermen nazaryna «Dostar serti» miýziklin usyndy.
Jalpy, miýzikl - teatr, mýzyka, bi, án, kórkemsýret, akrobatika, stsenografiia, grim siiaqty ónerdiń barlyq túrin qamtityn san túrli shyǵarmashylyqtyń sintezi, ozyq tehnologiianyń qosyndysy. Teatrdyń býy basylmaǵan jańa týyndysy kórermenniń ystyq yqylasyna bólenip úlgergen syńaily. «Dostar sertindegi» dekoratsiia, dybys jáne jaryq qoiýshy rejisserler men ekranǵa beineázirleýshilerdiń qajyrly eńbegi ekenin baiqaý qiyn emes.
Miýzikl naǵyz shynaiy, adal dostyq týraly syr sherte otyryp, aiyrylmas tórt dostyń oqiǵasyn baiandaidy. 70-shi jyldary ár qiyrdan arman qýyp, bir qalada joldary toǵysqan abitýrientter – Jumatai, Qairat, Aidos, Marat tórteýi konservatoriiaǵa oqýǵa túsedi. Sol sátten olardyń tanystyǵy, dostyǵy bastalady. Alǵashqy tapsyrǵan emtihandary tórt dosty odan ári jaqyn etedi, sonymen qatar bir-biriniń shyǵarmashylyq daryndaryn tanýǵa múmkindik beredi. Ónerge degen qulshynysy, talanty arqasynda tórteýi de konservatoriiaǵa oqýǵa qabyldanady. Osyndai qýanyshty sátti atap ótý úshin jazǵy parktegi bi keshine jinalady. Biraq jergilikti buzaqy jigittermen sózge kelisip qalady. Eresek jigitterge álderi jetpei, kúshteri báseń tússe de, tórt dos bir-birin satpai, sońyna deiin birlikte tóbelesedi. Osylaisha, olardyń bul adaldyqtary «dostar serti» bolyp bailanady.
Tóbelestiń jaraqatymen emhanaǵa túsken olar kórikti de sulý medbike Ásemmen tanysady. Aralarynan Maratty tanyp qalǵan Ásem olardyń oqý oryndaryna bul tóbelestiń keri áseri times úshin qolynan kelgenshe kómek kórsetetinin aitady. Sóitip, Ásem dostardy qiyn jaǵdaidan qutqarady. Tórt dostyń biri Jumatai Ásemdi bir kórgennen unatyp, syrttai ǵashyq bolady. Biraq áskerden kelgen Aidostyń da kózi Ásemge túsip, sóz salýdyń jolyn izdeidi.
Tórteýiniń basy qosylǵan bir jiynda VIA qurý ideiasy týyndaidy jáne aralaryna ánshi qyz retinde Ásemdi shaqyrý oilaryna keledi. Ásemniń áýezdi áni olardy birden baýrap alyp, sol sátten bastap olarmen birge VIA-da án shyrqaidy. Al Jumataidyń únsiz ǵashyqtyǵymen arada biraz ýaqyt ótip ketedi. Kóktemniń jaimashýaq kúnderiniń birinde bári Ásemniń týǵan kún keshine jinalady. Osy keshte Jumatai ǵashyqtyq lebizin bildirýge bel bailaidy. Biraq Ásemge arnap shyǵarǵan ánin oryndaiyn dep turǵanda, Aidos onyń aldyn orap, jaqsy jańalyǵymen bóliskisi keletinin aitady. Bolashaq jarym dep Ásemdi tanystyrady. Eki jasqa baqyt tilep, dostary quttyqtai bastaidy. Mahabbat pen dostyqtyń eki ushynda qalǵan Jumatai «sertine» adaldyǵyn dáleldep, ekeýine baqyt tilep, «Toi jyryn» oryndap beredi.
Arada uzaq jyldar ótse de, dostar arasynda bailanǵan sert máńgilikke jalǵasyp, dostyqtyń altyn simvolyna ainalady. Qoiylymǵa sol jyldarda áigili bolǵan, qazaq mýzykasynyń «altyn qoryna» engen Sh.Qaldaiaqov, E.Hasanǵaliev, «Dos-Muqasan» tobynyń ánderi arqaý boldy. Álemdik mýzykanyń jaýharlary Motsart, Frankel, Bitlz repertýarynyń shyǵarmalary da oryndalady. Sondai-aq, jańa baǵytta jazylǵan kompozitsiialar da bar. Libretto avtory - QR eńbek sińirgen qairatkeri - Baqyt Qaiyrbekov, dramatýrg - Ánnas Baǵdat. Qoiylym mýzykasyn jazǵan respýblikaǵa tanymal dirijer, QR eńbek sińirgen qairatkeri - Artýr Orenbýrgskii. Al miýzikl rejisseri Eslám Nurtazindi qysqasha sózge tartqan bolatynbyz.
– Ideiany o basta Arystanbek Muhamediulynyń ózi usynyp, oqiǵany 60-70-shi jyldardan alýymyzdy, sol jyldardaǵy eldiń súiip tyńdaityn ánderin arqaý etýimizdi usyndy. Miýzikl tek qana jańadan jazylǵan mýzykaǵa qurylmaidy. Sondyqtan, ózimizdiń klassikaǵa ainalǵan ánderge tańdaý tústi. Al taqyryptyń dostyqqa arnalýy da kezdeisoq emes. Qazaq jaratylysynan dostyqqa berik halyq. Qoiylymdy sahnalaý barysynda árine árbir minýt saiyn qiynshylyqtar kezdesti. Sebebi, bul tyń janr, miýzikldiń óziniń standarttary bar. Biz sol árbir standarttarǵa sáikes keletin qoiylym qoiyp shyqtyq dep oilaimyn. Álemniń kez kelgen elinen qandai synshy kelse de «Iá, bul talapqa sai» dep aitatynyna senimdimin, - deidi.
«Astana Musical» – elimizdegi tuńǵysh mamandandyrylǵan miýzikl teatry. Spektaklde jas akterlar óner kórsetti. Olardyń bári de irikteýden ótken, iaǵni vokal, bi jáne akterlik sheberlikti jetik meńgergen kásibi mamandar. Miýziklde jeke oryndaýshylar «Akademiia solistov» memlekettik kameralyq orkestri men T.Júrgenov atyndaǵy óner akademiiasynyń «Bigband» ansambliniń súiemeldeýimen jandy daýysta án shyrqady.
Óz kezeginde "Qazaqkontsert" memlekettik kontserttik uiymy" RMQK direktory Saltanat Aqseleýqyzy: «Qazaqkontsert» – tek úzdikterdiń úzdigi, eń talantty degen óner ieleriniń ortasy. Atalmysh óner ujymy respýblikamyzdaǵy eń iri óner oqý ordalarynyń stýdentteri arasynda irikteý ótkizip, sol talantty jastardyń negizinde «Astana Musical» teatry quryldy. «Qazaqkontserttiń» Astana tórinen oryn alýy, el Táýelsizdiginiń 25 jyldyq mereitoiymen tuspa-tus kelip otyr. Muny, Qazaqstannyń mádeni ómirinde jańa bir beles bolyp jazylǵan, sahna tórinde jańa esimderdiń juldyzy janǵan sát dep baǵalaýǵa bolady», - dedi.
Aita keteiik, Táýelsizdiktiń mereili toiyna orai joǵary býyn juldyzdary men jas ánshilerdiń qatysýymen atalǵan óner ordasy jeltoqsan aiynda úlken kontsert berýdi josparlap otyr. «Astana Musical» teatrynyń maqsaty – elordanyń mádeni áleýetin arttyrý jáne teatr qyzmetiniń alýan túrli janryn keńeitý. Elimizdegi eń iri kontserttik qurylym «Qazaqstan» kontsert zalynyń bar múmkindigin paidalana otyryp, ártisterdiń sheberligin shyńdaý, kásibiligin arttyrý. Aldyńǵy qatarly tehnologiialarmen jabdyqtalǵan keshende esimi elge áigili óner juldyzdarymen tyǵyz bailanys jasaý arqyly jastarymyzdy álemdik deńgeide tanytý.
Ibrahim MÁÝLIT, Astana qalasy
