Kóp adam ash qarynǵa jattyǵý jasaýdyń tiimdi ekenin estip, tańerteń tamaq ishpei sportpen ainalysýdy jón kóredi. Sebebi túnde aǵza glikogen qoryn (energiia kózi) azaityp tastaidy, al bul kezde dene belsendiligi maidy tezirek ydyratady degen túsinik bar. Alaida is júzinde bári basqasha, dep habarlaidy Dalanews.kz.
Aǵzaǵa energiia kerek
Kez kelgen fizikalyq jattyǵýǵa aǵzaǵa qýat qajet. Ol qýatty tamaqtan alamyz. Eger jattyǵý aldynda azdap kómirsý men aqýyz tutynsaq, bulshyqetterge kúsh túsedi, adamda energiia paida bolady, jattyǵý sapaly ótedi.
Ash qarynǵa sportpen ainalysqanda kóp adamda álsizdik, tez sharshaý, bas ainalý siiaqty belgiler baiqalady. Bul aǵzadaǵy energiia qorynyń jetkiliksizdiginen bolady.
Ǵylymi zertteýler ne deidi?
Birqatar zertteýler ash qarynǵa jattyǵýdyń mai jaǵý protsesin sál jyldamdatatynyn kórsetken. Biraq keiingi zertteýler bul aiyrmashylyq uzaq merzimdi nátijege áser etpeitinin dáleldedi. Iaǵni, jattyǵý aldyndaǵy tamaqtaný ýaqyty emes, jalpy kúndelikti kaloriia tepe-teńdigi mańyzdy. Eger adam tutynǵan kaloriiadan kóbirek jumsasa, salmaq báribir azaiady.
Ash qarynǵa jattyǵýdyń artyqshylyqtary
-
Tańerteń jattyǵý adamdy sergitedi, kóńil-kúidi kóteredi;
-
Metabolizmdi iske qosyp, aǵzany «oiatýǵa» kómektesedi;
-
Ýaqytty tiimdi paidalanýǵa múmkindik beredi — ásirese jumys aldynda.
Eger adamnyń ózine yńǵaily bolsa jáne ózin jaily sezinse, ash qarynǵa jeńil kardiojattyǵýlar (júgirý, jaiaý júrý, ioga, sozylý) jasaýǵa bolady. Mundai belsendilik 20–30 minýttan aspaýy tiis.
Kimderge ash qarynǵa jattyǵýǵa bolmaidy?
Keibir jaǵdailarda ash qarynǵa sportpen ainalysý densaýlyqqa ziian bolýy múmkin:
-
Asqazan-ishek aýrýlary (gastrit, oiyq jara);
-
Tómen qan qysymy nemese júrek-qan tamyr aýrýlary;
-
Qant diabeti men endokrindik buzylýlar;
-
Júkti áielderge de mundai jattyǵýlar usynylmaidy.
Sondai-aq qatty qarqynmen jasalatyn kúshtik jattyǵýlardy ash qarynǵa oryndaýǵa bolmaidy — bulshyqet zaqymdanyp, jattyǵý tiimdiligi tómendeidi.
Jattyǵý aldynda qalai tamaqtanǵan durys?
Jattyǵýǵa deiingi as máziri onyń túrine jáne ýaqytyna bailanysty.
-
Eger oianǵan soń birden jeńil júgirýge shyqsańyz — bir banan nemese bir staqan sý jetkilikti.
-
Al jattyǵýǵa deiin 45–60 minýt ýaqytyńyz bolsa, jeńil kómirsý men az aqýyz qabyldańyz (mysaly, suly botqasy, airan nemese omlet).
-
Eger aýyr jattyǵý josparlansa, 2–3 saǵat buryn tolyqqandy tamaqtaný kerek.
Maily jáne talshyqty taǵamdar jattyǵý kezinde jaisyzdyq týdyrýy múmkin, sondyqtan olardan bas tartqan jón.
Ash qarynǵa jattyǵý jasaý — aryqtaýdyń «siqyrly tásili» emes. Mai jaǵý protsesi kúndelikti tamaqtaný men turaqty belsendilikke bailanysty.
