كٶپ ادام اش قارىنعا جاتتىعۋ جاساۋدىڭ تيٸمدٸ ەكەنٸن ەستٸپ, تاڭەرتەڭ تاماق ٸشپەي سپورتپەن اينالىسۋدى جٶن كٶرەدٸ. سەبەبٸ تٷندە اعزا گليكوگەن قورىن (ەنەرگييا كٶزٸ) ازايتىپ تاستايدى, ال بۇل كەزدە دەنە بەلسەندٸلٸگٸ مايدى تەزٸرەك ىدىراتادى دەگەن تٷسٸنٸك بار. الايدا ٸس جٷزٸندە بەرٸ باسقاشا, دەپ حابارلايدى Dalanews.kz.
اعزاعا ەنەرگييا كەرەك
كەز كەلگەن فيزيكالىق جاتتىعۋعا اعزاعا قۋات قاجەت. ول قۋاتتى تاماقتان الامىز. ەگەر جاتتىعۋ الدىندا ازداپ كٶمٸرسۋ مەن اقۋىز تۇتىنساق, بۇلشىقەتتەرگە كٷش تٷسەدٸ, ادامدا ەنەرگييا پايدا بولادى, جاتتىعۋ ساپالى ٶتەدٸ.
اش قارىنعا سپورتپەن اينالىسقاندا كٶپ ادامدا ەلسٸزدٸك, تەز شارشاۋ, باس اينالۋ سيياقتى بەلگٸلەر بايقالادى. بۇل اعزاداعى ەنەرگييا قورىنىڭ جەتكٸلٸكسٸزدٸگٸنەن بولادى.
عىلىمي زەرتتەۋلەر نە دەيدٸ?
بٸرقاتار زەرتتەۋلەر اش قارىنعا جاتتىعۋدىڭ ماي جاعۋ پروتسەسٸن سەل جىلدامداتاتىنىن كٶرسەتكەن. بٸراق كەيٸنگٸ زەرتتەۋلەر بۇل ايىرماشىلىق ۇزاق مەرزٸمدٸ نەتيجەگە ەسەر ەتپەيتٸنٸن دەلەلدەدٸ. ياعني, جاتتىعۋ الدىنداعى تاماقتانۋ ۋاقىتى ەمەس, جالپى كٷندەلٸكتٸ كالورييا تەپە-تەڭدٸگٸ ماڭىزدى. ەگەر ادام تۇتىنعان كالورييادان كٶبٸرەك جۇمساسا, سالماق بەرٸبٸر ازايادى.
اش قارىنعا جاتتىعۋدىڭ ارتىقشىلىقتارى
-
تاڭەرتەڭ جاتتىعۋ ادامدى سەرگٸتەدٸ, كٶڭٸل-كٷيدٸ كٶتەرەدٸ;
-
مەتابوليزمدٸ ٸسكە قوسىپ, اعزانى «وياتۋعا» كٶمەكتەسەدٸ;
-
ۋاقىتتى تيٸمدٸ پايدالانۋعا مٷمكٸندٸك بەرەدٸ — ەسٸرەسە جۇمىس الدىندا.
ەگەر ادامنىڭ ٶزٸنە ىڭعايلى بولسا جەنە ٶزٸن جايلى سەزٸنسە, اش قارىنعا جەڭٸل كارديوجاتتىعۋلار (جٷگٸرۋ, جاياۋ جٷرۋ, يوگا, سوزىلۋ) جاساۋعا بولادى. مۇنداي بەلسەندٸلٸك 20–30 مينۋتتان اسپاۋى تيٸس.
كٸمدەرگە اش قارىنعا جاتتىعۋعا بولمايدى?
كەيبٸر جاعدايلاردا اش قارىنعا سپورتپەن اينالىسۋ دەنساۋلىققا زييان بولۋى مٷمكٸن:
-
اسقازان-ٸشەك اۋرۋلارى (گاستريت, ويىق جارا);
-
تٶمەن قان قىسىمى نەمەسە جٷرەك-قان تامىر اۋرۋلارى;
-
قانت ديابەتٸ مەن ەندوكريندٸك بۇزىلۋلار;
-
جٷكتٸ ەيەلدەرگە دە مۇنداي جاتتىعۋلار ۇسىنىلمايدى.
سونداي-اق قاتتى قارقىنمەن جاسالاتىن كٷشتٸك جاتتىعۋلاردى اش قارىنعا ورىنداۋعا بولمايدى — بۇلشىقەت زاقىمدانىپ, جاتتىعۋ تيٸمدٸلٸگٸ تٶمەندەيدٸ.
جاتتىعۋ الدىندا قالاي تاماقتانعان دۇرىس?
جاتتىعۋعا دەيٸنگٸ اس مەزٸرٸ ونىڭ تٷرٸنە جەنە ۋاقىتىنا بايلانىستى.
-
ەگەر ويانعان سوڭ بٸردەن جەڭٸل جٷگٸرۋگە شىقساڭىز — بٸر بانان نەمەسە بٸر ستاقان سۋ جەتكٸلٸكتٸ.
-
ال جاتتىعۋعا دەيٸن 45–60 مينۋت ۋاقىتىڭىز بولسا, جەڭٸل كٶمٸرسۋ مەن از اقۋىز قابىلداڭىز (مىسالى, سۇلى بوتقاسى, ايران نەمەسە وملەت).
-
ەگەر اۋىر جاتتىعۋ جوسپارلانسا, 2–3 ساعات بۇرىن تولىققاندى تاماقتانۋ كەرەك.
مايلى جەنە تالشىقتى تاعامدار جاتتىعۋ كەزٸندە جايسىزدىق تۋدىرۋى مٷمكٸن, سوندىقتان ولاردان باس تارتقان جٶن.
اش قارىنعا جاتتىعۋ جاساۋ — ارىقتاۋدىڭ «سيقىرلى تەسٸلٸ» ەمەس. ماي جاعۋ پروتسەسٸ كٷندەلٸكتٸ تاماقتانۋ مەن تۇراقتى بەلسەندٸلٸككە بايلانىستى.
