Belgili ustaz, «QazBilim» jobalarynyń avtory Aiatjan Ahmetjan áleýmettik jelide Astanadaǵy 66 jekemenshik mekteptiń beseýi ǵana qazaq tilinde bilim beretinin aityp, narazylyǵyn bildirgen edi. Dalanews.kz qoǵamda qyzý talqylanyp jatqan máseleni tarqatý úshin til janashyrymen tildesti.
Aiatjan Ahmetjannyń aitýynsha, bul taqyryp bir ǵasyrǵa jýyq ýaqyttan beri daý bop keledi. Biraq áli kúnge túbegeili sheshimin tapqan joq.
«Táýelsizdik alǵanda qazaq mektepteri qaita túledi. 2016 jylǵa deiin qazaq synybyna barǵan balalar sany ósti. Biraq 2017 jyldan bastap bul úrdis kilt buzyldy. Oǵan úshtildilik saiasaty, latyn qarpine kóshý bastamasy, biliktiń jaltaqtyǵy men nemqurailylyǵy syndy ár alýan sebep bar. 2021 jyly tipti el boiynsha eń tómengi kórsetkishke jetip úlgerdi. Jan-jaqtan dabyl qaqtyq. 2022 jyly Astananyń bir mektebinde «orys synybyn ashpasań, Pýtinge aitamyn» degen aqymaq qazaqtyń sózin de estidik. Toitarys berip, qazaq mektebi etip saqtap qaldyq. Biraq Astana da, qazaq biligi de sol isten sabaq almady», – deidi A.Ahmetjan.
Qoǵam belsendisi 2022 jyly jariialanǵan Prezident joldaýynda da qazaq tilin de, orys tilin de jaqsy biletin balalardy tárbieleý qajettigi basa aitylǵanyn alǵa tartty. Sonyń áserinen balalardyń 40% taǵy orys synybyn tańdaǵan.
«Qazir Astanada 66 jekemenshik mektep bar. Onyń beseýi ǵana qazaq tilinde. Biri – bizdiń «QazBilim» ulttyq litseii. 66-nyń ishindegi eń arzany da bizdiń mektep. Qymbat mektepterdiń bári ózge tilde. Eń qymbaty jylyna 13 million teńge suraidy, bizdiki sonyń – 10%-y. Sonyń ózinde qymbat dep renjidi jurt. Sonda bizdiń til arzan ba?» – deidi pedagog.
Aiatjan Ahmetjan munyń sebebin de jipke tizip berdi. Onyń aitýynsha, qoǵamda «orys tilinsiz nan joq» degen túsinik qalyptasqan. «Oryssha bilmeitin adam durys jumysqa tura almaidy, biznes bastai almaidy, qalada tura almaidy» degen siiaqty qasań qaǵidalardyń qabyrǵasy sógilmei tur.
«Bizdiń qoǵam minezinen aiyrylǵan. Ony aiyrǵan – keńes úkimeti. Sondyqtan biz jeke álemimizde qatyptastyryp alǵan stereotiptermen ómir súremiz. Onyń ústine qabyldaý komissiialary qazaq synybynda oryn joq ekenin aityp, balalardyń ata-anasyn orys synybyna berýge úgitteidi. Bul – sapasyz jumystyń kórinisi. Qoǵamda qazaq mektepterindegi bilim sapasy nashar degen kózqaras ta bar. Alaida, búgingi qazaq mektepteriniń bilim deńgeii tómen emes.
Qalai desek te, memlekettik tildiń jaǵdaiyn retteý kerek. Táýelsizdik alǵanyna 33 jyl bolǵan el úshin muny talqylaý da uiat. Biliktiń beti qazaq tiline burylmai, mekteptiń beti beri burylmaidy. Sondyqtan bizdiń bilikke de, basqamyzǵa da minez kerek, batyl sheshim kerek. Áitpese, bunyń sońy nege soǵary qorqynyshty!», – deidi ol.
Aita keteiik, Aiatjan Ahmetjan ulttyq baǵyttaǵy mektep qalyptastyrýdy maqsat etedi.
Búginde ol Qazaqstannyń 8 qalasynda «QazBilim» ortalyǵyn iske qosqan. Bul qalalarda 400-ge jýyq qyzmetker bar jáne 400 adam jumys isteitin kompaniia qazaq tilin alǵa qoiady.
