Antikor sybailas jemqorlyqqa qarsy is-qimylda azamattyq qoǵamnyń rólin kúsheitýde
Qazaqstandyq sybailas jemqorlyqqa qarsy saiasattyń negizgi baǵyttary, sondai-aq ony iske asyrý kezeńderi Qazaqstan Respýblikasynyń 2015-2025 jyldarǵa arnalǵan sybailas jemqorlyqqa qarsy strategiiasynda kórinis tabady.
Onda uiymdastyrýshylyq, quqyqtyq, aqparattyq sipattaǵy sybailas jemqorlyqqa qarsy sharalar kesheni qamtylǵan, al onyń maqsaty memlekettiń sybailas jemqorlyqqa qarsy saiasatynyń tiimdiligin arttyrý, sybailas jemqorlyqtyń kez kelgen kórinisine "múldem tózbeýshilik" ahýalyn jasaý arqyly sybailas jemqorlyqqa qarsy qozǵalysqa búkil qoǵamdy tartý jáne Qazaqstanda sybailas jemqorlyq deńgeiin tómendetý bolyp tabylady. Onyń kirispesinde Strategiiada qoldanylatyn nysanaly indikatorlar mynalar bolyp tabylady: memlekettik qyzmetterdiń sapasy; qoǵamnyń memlekettik bilik institýttaryna senimi; halyqtyń quqyqtyq mádenietiniń deńgeii; eldiń halyqaralyq qoǵamdastyqtaǵy bedelin arttyrý jáne tiisti halyqaralyq reitingterdi, onyń ishinde "Transparency International" sybailas jemqorlyqty qabyldaý indeksindegi Qazaqstannyń reitingin jaqsartý.
Sybailas jemqorlyqqa qarsy is-qimylda azamattyq sektordyń belsendi qatysýy sybailas jemqorlyqqa qarsy saiasattyń tabysty jáne tiimdi elementteriniń biri bolyp tabylady.
Osy aspektide, sońǵy jyldary azamattyq sektordyń qyzmetin retteitin qazaqstandyq zańnama eleýli ózgeristerge ushyraýda. Sybailas jemqorlyqqa qarsy is-qimyl protsesine qatysatyn azamattyq qoǵam institýttary búginde birinshi kezektegi rólge shyǵady, bul Memleket basshysy Q.K. Toqaevtyń jyl saiynǵy Joldaýlarynda da kórinis tabýda.
Búgingi tańda azamattyq qoǵam institýttarynyń memlekettik bilik organdarymen, jergilikti ózin-ózi basqarý organdarymen jáne olardyń laýazymdy tulǵalarymen sybailas jemqorlyqqa qarsy is-qimyl máselelerinde ózara tiimdi sharttarda sybailas jemqorlyqqa qarsy saiasattyń osy sýbektileriniń birlesken qyzmetinen týyndaitynyn atap ótken jón:
- sybailas jemqorlyqqa qarsy mamandandyrylǵan keńesshi nemese saraptamalyq organdardyń jumysyna azamattyq qoǵam institýttary ókilderiniń qatysýy;
- sybailas jemqorlyqqa qarsy saraptama, normativtik-quqyqtyq aktiler men olardyń jobalaryna monitoring júrgizý, sybailas jemqorlyqqa qarsy bilim berý, nasihattaý jáne t. b.;
- sybailas jemqorlyqqa qarsy strategiiany iske asyrý barysy men nátijelerin baqylaýǵa birlesip qatysý, onyń ishinde memlekettik organdar aqparatynyń qoljetimdiligi monitoringi, biýdjet qarajatyn josparlaý jáne tiimdi jumsaý boiynsha monitoringi;
- sybailas jemqorlyqtyń jai-kúii jáne oǵan qarsy is-qimyl sharalarynyń nátijeliligi týraly aqparat almasý.
Osyny eskere otyryp, sybailas jemqorlyqqa qarsy qyzmet búgingi tańda sybailas jemqorlyqqa qarsy is-qimyl jónindegi ýákiletti organ bola otyryp óz qyzmetin júzege asyrý sheńberinde negizgi basymdyq retinde azamattyq sektormen, onyń ishinde BAQ ókilderimen belsendi yntymaqtastyq pen ózara is-qimyl jasaýǵa basa nazar aýdarady.
Búgingi tańda sybailas jemqorlyqqa qarsy qyzmetinde sybailas jemqorlyqqa qarsy saiasattyń iske asyrylýyna qoǵamdyq baqylaýdy júzege asyrý úshin azamattyq sektor ókilderin biriktiretin túrli alańdar bar. Olardyń ishinde: sybailas jemqorlyqqa qarsy strategiiany iske asyrýdy syrtqy taldaý men baǵalaýdyń arnaiy monitoringtik toptary, aqparattyq-aǵartýshylyq shtabtar, "Adaldyq alańy" jobalyq ofisteri. Olar joǵary azamattyq ustanymmen jáne sybailas jemqorlyqqa qarsy saiasatty iske asyrýǵa naqty kózqarastarmen belsendi azamattardy biriktirdi.
Sonymen qatar, sybailas jemqorlyqqa qarsy qyzmet buqaralyq aqparat quraldarymen belsendi jumys júrgizýde. Sebebi, buqaralyq aqparat quraldary qoǵamnyń habardarlyǵyn arttyryp qana qoimai, tergeý júrgizip, sybailas jemqorlyq jaǵdailary týraly habarlaidy. Búgingi tańda tiimdi media sybailas jemqorlyqqa qarsy is-qimyldyń mańyzdy elementteriniń biri bolyp tabylady, óitkeni jýrnalisterdiń "quqyq buzýshylyq jaǵdailaryn tergeýge jáne ashýǵa kúshti yntasy bar".
Osylaisha búginde sybailas jemqorlyqqa qarsy is-qimyl jónindegi ýákiletti organnyń, memlekettik organdar men azamattyq sektordyń keshendi jáne júieli jumysy ǵana sybailas jemqorlyqqa qarsy saiasatty iske asyrýda tiimdi nátijelerge qol jetkizýge múmkindik beredi.
Ernar Maqajanov, QR Sybailas jemqorlyqqa qarsy is-qimyl agenttiginiń Almaty oblysy boiynsha departamentiniń basshysy
