Jýyrda burynǵy ádilet ministri Azamat Esqaraev Qazaqstannyń Úndistandaǵy elshisi bolyp taǵaiyndaldy. Biyl 9 qańtarda ministr qyzmetimen qosh aitysqan sheneýnik biraz ýaqyt jumyssyz júrip qalsa da, sáýirdiń basynda elshilikten oryn tapty.
Qazaqstanda buryn ministr, ákim bolǵan beldi shendi-shekpendilerdiń eldegi qyzmetten keiin elshilikten jyly oryn tabatyny jii baiqalady. Bul tájiribeniń artynda ne tur? Elshilik "jaramsyz" shendiler baratyn orynǵa ainaldy ma? Dalanews.kz saýaldaryna tanymal saiasatker Ámirjan Qosan jaýap qatty.
Ákimdik pen ministrliktegi jyly oryndy elshilikke aiyrbastaǵandar kimder?
Elshilik - qandai da bir memlekettiń ekinshi memlekettegi resmi ókildigi, onyń qyzmetine óz memleketiniń múddesin qorǵap, saiasi, ekonomikalyq, mádeni bailanystardy nyǵaitý jatady.
Sóz basynda qozǵaǵan Azamat Esqaraev biyl 7 sáýirde Qazaqstan Respýblikasynyń Úndistan Respýblikasyndaǵy tótenshe jáne ókiletti elshisi laýazymyna taǵaiyndaldy. Izinshe birqatar elshilikte aýys-túiis júrdi.
Nurlan Jalǵasbaev Qazaqstan Respýblikasynyń Polsha Respýblikasyndaǵy tótenshe jáne ókiletti elshisi bolyp taǵaiyndaldy da, Qazaqstan Respýblikasynyń Úndistan Respýblikasyndaǵy tótenshe jáne ókiletti elshisi, Qazaqstan Respýblikasynyń Shri-Lanka Demokratiialyq Sotsialistik Respýblikasyndaǵy, Bangladesh Halyq Respýblikasyndaǵy, Nepal Federativtik Demokratiialyq Respýblikasyndaǵy, Býtan Koroldigindegi, Maldiv Respýblikasyndaǵy tótenshe jáne ókiletti elshisi qyzmetin qosa atqarýshy laýazymdarynan bosatyldy.
Sondai-aq, Álim Qirabaev Qazaqstan Respýblikasynyń Polsha Respýblikasyndaǵy tótenshe jáne ókiletti elshisi laýazymynan bosatyldy.
Byltyr mamyrda batys óńirin biraz basqarǵan Nurlan Noǵaev Mańǵystaý oblysy ákimi qyzmetinen ketti. Bir aidan soń Qazaqstan Respýblikasynyń Túrikmenstandaǵy tótenshe jáne ókiletti elshisi laýazymyna taǵaiyndaldy. Sóitip ol da óz ornyn tapty.
Burynǵy syrtqy ister ministri Qairat Ábdirahmanov ta Qazaqstannyń Niderlandydaǵy tótenshe jáne ókiletti elshisi, Himiialyq qarýǵa tyiym salý uiymyndaǵy turaqty ókili qyzmetin atqaryp júr. Árine, tizim munymen bitpeidi. Mundai shendiler qatary kóp-aq.
Eskiden qalǵan jaman ádet pe? Ámirjan Qosannyń pikiri
Saiasatker, qoǵam qairatkeri Ámirjan Qosannyń pikirinshe, kadrlyq oqshantaidan shyǵyp qalǵan laýazymdy sheneýnikterdiń kenetten qyzmet salasyn aýystyryp, shetelge elshi bop ketýi – keshegi eski Qazaqstannan qalǵan teris te turpaiy dástúr.
"Sol kezdegi prezident Nursultan Nazarbaev bul ádisti úsh maqsatta (jáne de óte-móte tiimdi ári nátijeli) qoldanyp júrdi. Birinshisi – dál búgin elde asa qajeti joq shendini ýaqytsha "diplomatiialyq demalysqa" jiberý. Alaida ýaqyt óte ol kadrlar qaitadan prezidenttiń ainalasyna oralyp, el ishinde qyzmetin jalǵastyra berdi. Ekinshisi – pálege ushyrap nemese isti bop qalǵan favoritterin el nazarynan tasa ǵyp, jurt ýlap-shýlap bolǵansha, sheteldegi "qurmetti aidaýǵa" attandyrý. Ondai kadlardyń keibiri qaita oralyp júrdi, al keibiri sol ketkenimen mol ketip jatty", - deidi sarapshy.
Saiasatkerdiń sózinshe, úshinshi maqsattyń saiasi astary bar.
"Bilikte júrip, sosyn prezidentke qarsy shyǵyp, oppozitsiia qataryna ótken belgili tulǵalardy da Nazarbaev sheteldik missiialarǵa jiberip otyrdy. Oppozitsiianyń keibir ókilderi ondai aldaýsyratýǵa kónip jatty, keibireýi kónbei ketti. Árine, basqa elderde mundai tásilder qoldanyp keledi. Alaida jurt solai etedi eken dep, ol tájiribeni aina-qatesiz Qazaqstanda qaitalaý mindetti emes shyǵar", - deidi ol.
Elshi bolý anaý aitqandai ońai qyzmet emes. Muny Ámirjan Qosan da qýattaidy.
"Shymshyqty soisa da, qasapshy soisyn, diplomatiia sekildi asa tereń bilim men kásibi biliktilikti, kerek deseńiz, erekshe kommýnikatsiialyq qasietterdi, ekiniń birinde joq harizmany qajet etetin asa jaýapty (elshi degen ózi qyzmet atqaryp jatqan eldegi Qazaqstannyń tolyqqandy, tolyqmándi ókili hám simvoly emes pe?!) mindetti kez kelgen keshegi ákim ne ministr atqara almaidy! Sol sebepti mundai úrdisti óz basym qoldamaimyn", - deidi ol.
Sarapshy qyzmetinen bosap qalǵan sheneýnikti sátti "paidalanýdyń" basqa jolyn aitty.
"Belgili bir salany basqaryp, sodan keiin ártúrli sebeptermen qyzmetinen ketken ministr sol salanyń mamany retinde jumysyn jalǵastyra bersin. Ol úshin mindetti túrde birinshi basshy bolý qajet emes: sol salada jańa biznes ashsyn, óziniń qabiletin tanytsyn. Sol kezde bizde kadr saiasatynda belgili bir turaqtylyq, birizdilik, dástúr paida bolady. Kreslo degen ákesinen qalǵan mura emes qoi, basqalarǵa da múmkindik bersin. Áitpese, bizde eski qazaqstandyq dástúr áli jalǵasýda: ákim ne ministr bolǵan adamdar óle-ólgenshe sol rezervten shyqpai, jyly ornynan airylmai júre beredi. Ol adam zeinetke shyqqansha tutas urpaq memlekettik qyzmetke aralasa almai, zardap shegedi", - deidi saiasatker.
Bul tendentsiia óz kezeginde kásibi mamandarǵa da kedergi eken.
"Buǵan deiin syrtqy isterdiń ne ekenin bilmeitin shendilerdiń elshi sekildi joǵary mártebeli qyzmetke kelýi diplomatiialyq qyzmettiń abyroi-bedelin arttyra qoimasy da túsinikti. Jáne de jyldar boiyna kareralyq diplomat bop, bar ǵumyryn osy salaǵa ysyrap etip kele jatqan kásibi mamandardyń jolyn bógeidi", - deidi Ámirjan Qosan.
Sóz aiaǵynda saiasatker elshi qyzmetine úmitkerlerdi Parlament synynan ótkizý keregin aitty.
"Bul kúrdeli ári memlekettik kadr saiasatyna ólsheýsiz kesirin tigizetin túitkildi problemany sheshýdiń bir jaqsy joly bar, ol – elshi qyzmetine úmitkerlerdi Parlamentte talqylap, bekitý. Sonda otandyq diplomatiiamyz kezdeisoq adamdardan birjolata qutyla alady", - dep túiindedi sózin sarapshy.
