2024 jyl almatylyqtardyń úreiin alýmen bastalyp jatyr. Sebebi sońǵy ýaqytta iri megapolistiń seismikalyq qaýipti qala ekenin dáleldeitin faktorlar jiilep ketti. Máselen, nebári úsh aidyń ishinde eki iri dúmpý men 8000-nan asa aftershok tirkelgen. Al atalmysh oqiǵa turǵyn úi naryǵyna qalai áser etýi múmkin? Bul týraly Dalanews.kz agenttigi mamandar pikirin surap kórdi.
Qazaqstan Respýblikasy Sáýletshiler odaǵynyń múshesi, arhitektor Aidyn Akbai jer silkinisi úi baǵasyna aitarlyqtai áser etpeitinin jetkizdi.
"Men úi baǵasy ózgeredi dep oilamaimyn. Jeke menshik úilerge suranys bolady dep te oilamaimyn. Birinshi jer silkinisiniń epitsentri Qytaida 9 ball bolsa, Qazaqstanda 5 ball boldy. Biraq taǵy da jer silkinisi bolady dep boljai almaimyn. Ony eshkim boljai almaidy", - deidi sáýletshi.
Ol Almatydaǵy úidiń sapasyna da toqtalyp ótti. Aitýynsha, jeke menshik úilerdiń zilzala kezinde tótep berý qaýpi joǵary bolady.
"60-shy jyldary salynǵan úiler 5-6 ballǵa, al 70-jyldary salynǵan úiler 9 ballǵa shydaidy. Al qazirgi salynǵan jańa úiler budan da joǵary ballǵa tótep bere alady. Al jeke menshik úilerge senim joq. Sebebi olar jobasyz salynǵan. Condyqtan tez qirap qalýy múmkin. Olar eshqandai mamannyń jobasyna súienbei salynǵandyqtan, oǵan senim joq", - deidi Aidyn myrza.
Osy tusta ol kópshilikke úi jobasyn arnaiy mamandarmen kelisip salýǵa keńes berdi.
"Karkas úilerdi 1-2 qabat etip salýǵa bolady, odan biigine ruqsat berilmegen. Myna biz salǵan úilerdiń sapasy jaqsy. Biraq satyp alyp kirgen adamdar ózderi jańadan josparyn jasaidy. Al durys jasamaǵandardyń úileri shydamaýy múmkin. Sondyqtan jańadan josparlap salǵan kezde mindetti túrde mamandarmen kelisip jasaý kerek", - deidi sáýletshi.
Al qarjy sarapshysy Aibar Oljai jer silkinisinen keiin biik turǵyn úilerge tek senim azaiatynyn, al baǵasy aitarlyqtai arzandaimaitynyn alǵa tartty.
"Jer silkinisi eki ret bolǵannan keiin belgili bir sheshim qabyldanady. Birinshi jer silkinisi bolǵannan keiin araǵa uzaq ýaqyt salmai ekinshisi oryn aldy. Endi aftershoktar qaitalanatyn bolsa, Almatynyń biik ǵimaratttary men kópqabatty turǵyn úi keshenderine senim azaiatyn siiaqty. Jerge jáne jer úilerge degen suranys qazirden bastap kóbeie bastady. Olardyń mindetti túrde baǵasy qymbattaidy. Sonymen qatar tórt qabattan aspaityn úilerge degen suranys turaqty bolady. Eń kóp qiyndyqqa ushyrap, suranysy az bolatyn úiler - ol biik ǵimarattar. Mysaly, bes qabattan joǵary úilerdi atap ótýge bolady", - deidi sarapshy.
Sonymen qatar ol adamdar tarapynan úi tańdaýda belgili bir talaptardyń ǵana ózgeretinin atap ótti.
"Bul jaqta suranys azaiǵandyqtan, baǵa korrektsiiasy júrýi múmkin. Árine, turǵyn úi naryǵy inertti. Sondyqtan ol birden qozǵala qoimaidy. Al qozǵalysqa kelý úshin eki aidai ýaqyt kerek. Biz suranys pen usynys dinamikasyna qarap, suranys qai úilerge kóp boldy jáne ol qanaǵattandyrdy ma soǵan qarap aita alamyz. Biraq rasymen turǵyn úi baǵasy birden qulap ketedi dep aitý qiyn. Báribir toǵyz paiyzdyq infliatsiia bar. Odan bólek Almatyǵa syrttan keletin migratsiialyq potok kóp, óitkeni jumystyń basym bóligi osy megapoliste. Sondyqtan bul naryq ishki segmentterine qarai, belgili bir "úilerge suranys kóbeiedi" nemese "suranys azaiady" degen siiaqty belgilerge qarap qarastyrýǵa bolady", - dedi Aibar Oljai.
Eske salaiyq, buǵan deiin Almatyda eki úlken dúmpý oryn aldy. Alǵashqysy 23 qańtar saǵat 00:09-da tirkeldi. Tótenshe jaǵdai ministrligi MSK-64 shkalasy boiynsha 5 baldyq jer silkinisi bolǵanyn málimdegen bolatyn. Sodan soń QR TJM "NNTsSN i I" JShS seismikalyq stantsiialar jelisimen 4 naýryzda Almaty ýaqytymen 11.22-de (2024 jylǵy 04 Naýryzda Grinvich boiynsha 06 saǵat 22 min 06 sek) jer silkinisi taǵy tirkeldi.
"Jer silkinisiniń epitsentri Qazaqstan aýmaǵynda Almaty qalasynan ońtústikke qarai 31 shaqyrym jerde ornalasqan", - dep jazylǵan TJD málimetinde.
Jer silkinisiniń energetikalyq klasy - 13.2. MPV magnitýdasy - 6.1. Epitsentrdiń koordinattary 42.93° S. E. 76.96° sh. b. Tereńdigi - 10 shaqyrym. Almaty qalasynda 5 ball bolyp sezildi.
