2024 جىل الماتىلىقتاردىڭ ٷرەيٸن الۋمەن باستالىپ جاتىر. سەبەبٸ سوڭعى ۋاقىتتا ٸرٸ مەگاپوليستٸڭ سەيسميكالىق قاۋٸپتٸ قالا ەكەنٸن دەلەلدەيتٸن فاكتورلار جيٸلەپ كەتتٸ. مەسەلەن, نەبەرٸ ٷش ايدىڭ ٸشٸندە ەكٸ ٸرٸ دٷمپۋ مەن 8000-نان اسا افتەرشوك تٸركەلگەن. ال اتالمىش وقيعا تۇرعىن ٷي نارىعىنا قالاي ەسەر ەتۋٸ مٷمكٸن? بۇل تۋرالى Dalanews.kz اگەنتتٸگٸ ماماندار پٸكٸرٸن سۇراپ كٶردٸ.
قازاقستان رەسپۋبليكاسى سەۋلەتشٸلەر وداعىنىڭ مٷشەسٸ, ارحيتەكتور ايدىن اكباي جەر سٸلكٸنٸسٸ ٷي باعاسىنا ايتارلىقتاي ەسەر ەتپەيتٸنٸن جەتكٸزدٸ.
"مەن ٷي باعاسى ٶزگەرەدٸ دەپ ويلامايمىن. جەكە مەنشٸك ٷيلەرگە سۇرانىس بولادى دەپ تە ويلامايمىن. بٸرٸنشٸ جەر سٸلكٸنٸسٸنٸڭ ەپيتسەنترٸ قىتايدا 9 بالل بولسا, قازاقستاندا 5 بالل بولدى. بٸراق تاعى دا جەر سٸلكٸنٸسٸ بولادى دەپ بولجاي المايمىن. ونى ەشكٸم بولجاي المايدى", - دەيدٸ سەۋلەتشٸ.
ول الماتىداعى ٷيدٸڭ ساپاسىنا دا توقتالىپ ٶتتٸ. ايتۋىنشا, جەكە مەنشٸك ٷيلەردٸڭ زٸلزالا كەزٸندە تٶتەپ بەرۋ قاۋپٸ جوعارى بولادى.
"60-شى جىلدارى سالىنعان ٷيلەر 5-6 باللعا, ال 70-جىلدارى سالىنعان ٷيلەر 9 باللعا شىدايدى. ال قازٸرگٸ سالىنعان جاڭا ٷيلەر بۇدان دا جوعارى باللعا تٶتەپ بەرە الادى. ال جەكە مەنشٸك ٷيلەرگە سەنٸم جوق. سەبەبٸ ولار جوباسىز سالىنعان. Cوندىقتان تەز قيراپ قالۋى مٷمكٸن. ولار ەشقانداي ماماننىڭ جوباسىنا سٷيەنبەي سالىنعاندىقتان, وعان سەنٸم جوق", - دەيدٸ ايدىن مىرزا.
وسى تۇستا ول كٶپشٸلٸككە ٷي جوباسىن ارنايى ماماندارمەن كەلٸسٸپ سالۋعا كەڭەس بەردٸ.
"كاركاس ٷيلەردٸ 1-2 قابات ەتٸپ سالۋعا بولادى, ودان بيٸگٸنە رۇقسات بەرٸلمەگەن. مىنا بٸز سالعان ٷيلەردٸڭ ساپاسى جاقسى. بٸراق ساتىپ الىپ كٸرگەن ادامدار ٶزدەرٸ جاڭادان جوسپارىن جاسايدى. ال دۇرىس جاساماعانداردىڭ ٷيلەرٸ شىداماۋى مٷمكٸن. سوندىقتان جاڭادان جوسپارلاپ سالعان كەزدە مٸندەتتٸ تٷردە ماماندارمەن كەلٸسٸپ جاساۋ كەرەك", - دەيدٸ سەۋلەتشٸ.
ال قارجى ساراپشىسى ايبار ولجاي جەر سٸلكٸنٸسٸنەن كەيٸن بيٸك تۇرعىن ٷيلەرگە تەك سەنٸم ازاياتىنىن, ال باعاسى ايتارلىقتاي ارزاندايمايتىنىن العا تارتتى.
"جەر سٸلكٸنٸسٸ ەكٸ رەت بولعاننان كەيٸن بەلگٸلٸ بٸر شەشٸم قابىلدانادى. بٸرٸنشٸ جەر سٸلكٸنٸسٸ بولعاننان كەيٸن اراعا ۇزاق ۋاقىت سالماي ەكٸنشٸسٸ ورىن الدى. ەندٸ افتەرشوكتار قايتالاناتىن بولسا, الماتىنىڭ بيٸك عيماراتتتارى مەن كٶپقاباتتى تۇرعىن ٷي كەشەندەرٸنە سەنٸم ازاياتىن سيياقتى. جەرگە جەنە جەر ٷيلەرگە دەگەن سۇرانىس قازٸردەن باستاپ كٶبەيە باستادى. ولاردىڭ مٸندەتتٸ تٷردە باعاسى قىمباتتايدى. سونىمەن قاتار تٶرت قاباتتان اسپايتىن ٷيلەرگە دەگەن سۇرانىس تۇراقتى بولادى. ەڭ كٶپ قيىندىققا ۇشىراپ, سۇرانىسى از بولاتىن ٷيلەر - ول بيٸك عيماراتتار. مىسالى, بەس قاباتتان جوعارى ٷيلەردٸ اتاپ ٶتۋگە بولادى", - دەيدٸ ساراپشى.
سونىمەن قاتار ول ادامدار تاراپىنان ٷي تاڭداۋدا بەلگٸلٸ بٸر تالاپتاردىڭ عانا ٶزگەرەتٸنٸن اتاپ ٶتتٸ.
"بۇل جاقتا سۇرانىس ازايعاندىقتان, باعا كوررەكتسيياسى جٷرۋٸ مٷمكٸن. ەرينە, تۇرعىن ٷي نارىعى ينەرتتٸ. سوندىقتان ول بٸردەن قوزعالا قويمايدى. ال قوزعالىسقا كەلۋ ٷشٸن ەكٸ ايداي ۋاقىت كەرەك. بٸز سۇرانىس پەن ۇسىنىس ديناميكاسىنا قاراپ, سۇرانىس قاي ٷيلەرگە كٶپ بولدى جەنە ول قاناعاتتاندىردى ما سوعان قاراپ ايتا الامىز. بٸراق راسىمەن تۇرعىن ٷي باعاسى بٸردەن قۇلاپ كەتەدٸ دەپ ايتۋ قيىن. بەرٸبٸر توعىز پايىزدىق ينفلياتسييا بار. ودان بٶلەك الماتىعا سىرتتان كەلەتٸن ميگراتسييالىق پوتوك كٶپ, ٶيتكەنٸ جۇمىستىڭ باسىم بٶلٸگٸ وسى مەگاپوليستە. سوندىقتان بۇل نارىق ٸشكٸ سەگمەنتتەرٸنە قاراي, بەلگٸلٸ بٸر "ٷيلەرگە سۇرانىس كٶبەيەدٸ" نەمەسە "سۇرانىس ازايادى" دەگەن سيياقتى بەلگٸلەرگە قاراپ قاراستىرۋعا بولادى", - دەدٸ ايبار ولجاي.
ەسكە سالايىق, بۇعان دەيٸن الماتىدا ەكٸ ٷلكەن دٷمپۋ ورىن الدى. العاشقىسى 23 قاڭتار ساعات 00:09-دا تٸركەلدٸ. تٶتەنشە جاعداي مينيسترلٸگٸ مSك-64 شكالاسى بويىنشا 5 بالدىق جەر سٸلكٸنٸسٸ بولعانىن مەلٸمدەگەن بولاتىن. سودان سوڭ قر تجم "ننتسسن ي ي" جشس سەيسميكالىق ستانتسييالار جەلٸسٸمەن 4 ناۋرىزدا الماتى ۋاقىتىمەن 11.22-دە (2024 جىلعى 04 ناۋرىزدا گرينۆيچ بويىنشا 06 ساعات 22 مين 06 سەك) جەر سٸلكٸنٸسٸ تاعى تٸركەلدٸ.
"جەر سٸلكٸنٸسٸنٸڭ ەپيتسەنترٸ قازاقستان اۋماعىندا الماتى قالاسىنان وڭتٷستٸككە قاراي 31 شاقىرىم جەردە ورنالاسقان", - دەپ جازىلعان تجد مەلٸمەتٸندە.
جەر سٸلكٸنٸسٸنٸڭ ەنەرگەتيكالىق كلاسى - 13.2. MPV ماگنيتۋداسى - 6.1. ەپيتسەنتردٸڭ كوورديناتتارى 42.93° س. ە. 76.96° ش. ب. تەرەڭدٸگٸ - 10 شاقىرىم. الماتى قالاسىندا 5 بالل بولىپ سەزٸلدٸ.
