Dóńgelek ústeldi ótkizýdegi negizgi maqsat – biylǵy «Qazaq» gazetiniń 110 jyldyq mereitoiyn atap ótý jáne qazirgi ult baspasóziniń máselelerin talqylaý.
Jiyndy "Qazaq Media Assotsiatsiiasy" tóraǵasynyń orynbasary Ómirjan Ábdihalyq ashyp, «Alǵashqy táýelsiz ári ulttyq hám memleketshildik baǵyttaǵy «Qazaq» gazetiniń 110 jyldyǵyn atap ótý – ulttyq baspasózge onyń tarihyna qurmet jáne borysh», - dep atap ótti.
Dóńgelek ústel Aqparat jáne qoǵamdyq damý ministri Darhan Qydyráliniń shara qatysýshylaryna joldaǵan quttyqtaý hatymen bastaldy.
«Qazaq» gazeti jaryq kórgen kúnnen bastap ulttyń eń taǵdyrsheshti, ótkir máselelerin qaýzady. Halyqtyń jan-júregin syzdatqan ózekti taqyryptaryn jurtpen birge talqyǵa saldy. Álihan Bókeihan, Mirjaqyp Dýlatuly, sekildi ult ziialylarynyń esimimen ushtasyp jatqan basylym – talai tarihtyń kýási, halyqtyń rýhani qazynasy. Ult ustazy A.Baitursynulynyń «Gazet – halyqtyń kózi, qulaǵy hám tili» degen áigili sózi ǵasyrdan asa ýaqyt boiy qazaq baspasóziniń damýyna demeý bolyp, uranyna ainaldy» delingen quttyqtaý hatta.
Alǵashqy sózdi tarihshy-ǵalym Svetlana Smaǵulova alyp «Qazaq» gazetiniń shyǵý tarihy týraly aityp, «Qazaq» gazeti HH ǵasyrdyń basynda jýrnalistikanyń shoǵyry biik basylymy bolǵanyn atap ótti.
«Birinshiden, gazetti únemi baqylaýda ustasa da, sol kezdiń ózinde beiresmi, úkimettiń ákimshildik, ámirshildiginen ada boldy. Ekinshiden, basylym qazaqtyń ziialy qaýymyn, bas kóterer azamattaryn biriktirip, jumyldyra bildi. Úshinshiden, ulttyq múdde jolynda qyzmet etip, halyqtyń muń-muqtajyn kótere bildi», – dedi tarihshy.
Sondai-aq «Qazaq» gazetiniń 1913-1918 jyldar aralyǵynda 266 nómiri jaryq kórgenin, ult ziialylaryn biriktirgenin atap ótti.
Belgili jýrnalist Serik Janbolat uiymdastyrýshylarǵa alǵys aityp, aqparattyq qaýipsizdik máselesine qatysty pikir bildirdi.
«Aqparattyq maidanda soǵys bolyp jatyr. Aqparattyq saiasatqa bárimiz qatysýymyz kerek. Reseidiń aqparat tasqynynan qutylý úshin tam-tumdap áreket jasalady. Biraq bastalǵan is sońyna jetpeidi. Táýelsiz aqparat júiesin quramyz desek, soǵan sai saiasat júrgizilýi kerek. Basqa memleketter zań boiynsha aqparat keńistigin bótenge bermeidi. Máselen, Reseide sheteldikter aqparat quralynyń 20 paiyzdyq aktsiiasyna ǵana ie bola alady. Bizde she? Reseidiń irgeli basylymdary, qosymshalary elimizde de shyǵady. Olarda ne jariialanyp jatyr? Kim qadaǵalap jatyr? Aqparat keńistigin qorǵaý úshin ministrlik qana emes, úkimet qolǵa alý kerek», – dedi Serik Janbolat.
«Qazaq gazetteri» JShS Bas direktorynyń orynbasary – Almaty qalasy basylymdarynyń jetekshisi Dýman Anash qazaq basylymdarynyń búgingi hal-ahýaly jaiynda biraz túitkildi jetkizdi.
«Búgin jaryq kórip jatqan basylymdar – «Qazaq» gazetiniń muragerleri. Qai kezde de merzimdi baspasóz kerek. Biyl aqparattyq doktrina qabyldandy. «Mass media» týraly zań jobasy qaralyp jatyr. Qazir qazaq basylymdarynyń jaǵdaiy máz emes. Jazylý máselesin aityp kelemiz. Baǵasy sol kúii, biraq baspahana qyzmeti, jetkizý quny qymbattap ketti. Biraq basylymǵa jazylý quny ózgergen joq. Burynǵydai emes, baspasózge jarnama berý de azaiyp ketti. Iaǵni, biz tabysqa emes, shyǵysqa jumys istep kelemiz. Zaman talabyna sai, áleýmettik jelidegi arnalarymyzdy damytýǵa kúsh salyp jatyrmyz», – dep atap ótti Dýman Anash.
«Jas alash» gazetiniń bas redaktory Almas Núsip qazirgi qazaq jýrnalistikasyn táýelsiz dep aitýǵa kelmeitinine toqtaldy.
«Bári qarjylyq jaǵdaiǵa kep tireledi. Tirajy ózin aqtasa, sol kezde ǵana gazet tolyq táýelsiz. Ókinishke qarai, qazir olai emes. Gazet – arhiv úshin kerek. Zertteý júrgizýmen ainalysatyn basylym joqtyń qasy. Eń aldymen, taralym, aqsha tabý máselesin qarastyrý kerek» dese, «Alataý aqparat» mediaholdinginiń bas direktory Erjan Qalymbaiuly: «Aqparattyq keńistikti qorǵaýymyz kerek. Adamnyń aqyl-oiyn basqarý baiaǵyda bastalyp ketken. Bul óte qaýipti. Dál qazir zamanǵa sai aqparattyq strategiia qajet. Kóptegen basylym syrtyn ǵana ózgertedi. Másele – mazmunynda. Sapaly, ólmeitin, mánin joǵaltpaityn dúnie jariialanýy tiis. Dástúrli media men jańa mediany bir-birine qarsy qoimai, úilestirý qajet. Sol kezde bizdegi sapaly kontentti áleýmettik jeli alyp, taratatyn bolady» deidi bas redaktor.
Jiynǵa qatysqan «Qazaq» gazetiniń bas redaktory Jasulan Máýlenuly «Qazaq» gazetiniń 1916, 1917, 1918 jyldary kitap bolyp shyqpaǵan nómirleriniń aldaǵy ýaqytta tutas jinaqqa engizilip, kitap bolyp shyǵatyny týraly súiinshi habardy jetkizdi.
Dóńgelek ústelde belgili jýrnalist Ertai Aiǵaliuly, Adyrna.kz bas redaktory Arman Áýbákir, «Zań» gazetiniń bas redaktory Ainur Sembaeva qazirgi gazet-jýrnaldyń jaǵdaiy týraly pikir bildirdi.
Jiyn sońynda qatysýshylar qazirgi ulttyq baspasóz máseleleri boiynsha turaqty jumysshy tobyn qurý, ulttyq baspasózdiń salalyq, aǵymdyq máselelerin talqylap, sheshý joldaryn qarastyrý, qazirgi ulttyq baspasózdiń birigip kóterýi tiis máselelerinde ortaq kózqaras, ustanym máselelerin keńesý, jelilik basylymdar men merzimdi basylymdar arasyndaǵy yntymaqtastyqty, ózara is-qimyldy jandandyrý, 110 jyldyq aiasynda «Qazaq» gazetiniń 264 sanynyń jáne gazet týraly zertteýlerdiń elektrondy qoryn saittarǵa jariialaý týraly ortaq sheshimge keldi.
Búgingi basqosý quramyna 25 qazaqtildi sait kiretin "Qazaq Media qaýymdastyǵynyń" ótkizip otyrǵan alǵashqy alqaly otyrys. Qaýymdastyqqa múshe BAQ aldaǵy ýaqytta qazaqtildi media máselesin keńinen qaýzaýdy kózdep otyr.
