دٶڭگەلەك ٷستەلدٸ ٶتكٸزۋدەگٸ نەگٸزگٸ ماقسات – بيىلعى «قازاق» گازەتٸنٸڭ 110 جىلدىق مەرەيتويىن اتاپ ٶتۋ جەنە قازٸرگٸ ۇلت باسپاسٶزٸنٸڭ مەسەلەلەرٸن تالقىلاۋ.
جيىندى "Qazaq Media اسسوتسياتسيياسى" تٶراعاسىنىڭ ورىنباسارى ٶمٸرجان ەبدٸحالىق اشىپ, «العاشقى تەۋەلسٸز ەرٸ ۇلتتىق ھەم مەملەكەتشٸلدٸك باعىتتاعى «قازاق» گازەتٸنٸڭ 110 جىلدىعىن اتاپ ٶتۋ – ۇلتتىق باسپاسٶزگە ونىڭ تاريحىنا قۇرمەت جەنە بورىش», - دەپ اتاپ ٶتتٸ.
دٶڭگەلەك ٷستەل اقپارات جەنە قوعامدىق دامۋ مينيسترٸ دارحان قىدىرەلٸنٸڭ شارا قاتىسۋشىلارىنا جولداعان قۇتتىقتاۋ حاتىمەن باستالدى.
«قازاق» گازەتٸ جارىق كٶرگەن كٷننەن باستاپ ۇلتتىڭ ەڭ تاعدىرشەشتٸ, ٶتكٸر مەسەلەلەرٸن قاۋزادى. حالىقتىڭ جان-جٷرەگٸن سىزداتقان ٶزەكتٸ تاقىرىپتارىن جۇرتپەن بٸرگە تالقىعا سالدى. ەليحان بٶكەيحان, مٸرجاقىپ دۋلاتۇلى, سەكٸلدٸ ۇلت زييالىلارىنىڭ ەسٸمٸمەن ۇشتاسىپ جاتقان باسىلىم – تالاي تاريحتىڭ كۋەسٸ, حالىقتىڭ رۋحاني قازىناسى. ۇلت ۇستازى ا.بايتۇرسىنۇلىنىڭ «گازەت – حالىقتىڭ كٶزٸ, قۇلاعى ھەم تٸلٸ» دەگەن ەيگٸلٸ سٶزٸ عاسىردان اسا ۋاقىت بويى قازاق باسپاسٶزٸنٸڭ دامۋىنا دەمەۋ بولىپ, ۇرانىنا اينالدى» دەلٸنگەن قۇتتىقتاۋ حاتتا.
العاشقى سٶزدٸ تاريحشى-عالىم سۆەتلانا سماعۇلوۆا الىپ «قازاق» گازەتٸنٸڭ شىعۋ تاريحى تۋرالى ايتىپ, «قازاق» گازەتٸ حح عاسىردىڭ باسىندا جۋرناليستيكانىڭ شوعىرى بيٸك باسىلىمى بولعانىن اتاپ ٶتتٸ.
«بٸرٸنشٸدەن, گازەتتٸ ٷنەمٸ باقىلاۋدا ۇستاسا دا, سول كەزدٸڭ ٶزٸندە بەيرەسمي, ٷكٸمەتتٸڭ ەكٸمشٸلدٸك, ەمٸرشٸلدٸگٸنەن ادا بولدى. ەكٸنشٸدەن, باسىلىم قازاقتىڭ زييالى قاۋىمىن, باس كٶتەرەر ازاماتتارىن بٸرٸكتٸرٸپ, جۇمىلدىرا بٸلدٸ. ٷشٸنشٸدەن, ۇلتتىق مٷددە جولىندا قىزمەت ەتٸپ, حالىقتىڭ مۇڭ-مۇقتاجىن كٶتەرە بٸلدٸ», – دەدٸ تاريحشى.
سونداي-اق «قازاق» گازەتٸنٸڭ 1913-1918 جىلدار ارالىعىندا 266 نٶمٸرٸ جارىق كٶرگەنٸن, ۇلت زييالىلارىن بٸرٸكتٸرگەنٸن اتاپ ٶتتٸ.
بەلگٸلٸ جۋرناليست سەرٸك جانبولات ۇيىمداستىرۋشىلارعا العىس ايتىپ, اقپاراتتىق قاۋٸپسٸزدٸك مەسەلەسٸنە قاتىستى پٸكٸر بٸلدٸردٸ.
«اقپاراتتىق مايداندا سوعىس بولىپ جاتىر. اقپاراتتىق ساياساتقا بەرٸمٸز قاتىسۋىمىز كەرەك. رەسەيدٸڭ اقپارات تاسقىنىنان قۇتىلۋ ٷشٸن تام-تۇمداپ ەرەكەت جاسالادى. بٸراق باستالعان ٸس سوڭىنا جەتپەيدٸ. تەۋەلسٸز اقپارات جٷيەسٸن قۇرامىز دەسەك, سوعان ساي ساياسات جٷرگٸزٸلۋٸ كەرەك. باسقا مەملەكەتتەر زاڭ بويىنشا اقپارات كەڭٸستٸگٸن بٶتەنگە بەرمەيدٸ. مەسەلەن, رەسەيدە شەتەلدٸكتەر اقپارات قۇرالىنىڭ 20 پايىزدىق اكتسيياسىنا عانا يە بولا الادى. بٸزدە شە? رەسەيدٸڭ ٸرگەلٸ باسىلىمدارى, قوسىمشالارى ەلٸمٸزدە دە شىعادى. ولاردا نە جارييالانىپ جاتىر? كٸم قاداعالاپ جاتىر? اقپارات كەڭٸستٸگٸن قورعاۋ ٷشٸن مينيسترلٸك قانا ەمەس, ٷكٸمەت قولعا الۋ كەرەك», – دەدٸ سەرٸك جانبولات.
«قازاق گازەتتەرٸ» جشس باس ديرەكتورىنىڭ ورىنباسارى – الماتى قالاسى باسىلىمدارىنىڭ جەتەكشٸسٸ دۋمان اناش قازاق باسىلىمدارىنىڭ بٷگٸنگٸ حال-احۋالى جايىندا بٸراز تٷيتكٸلدٸ جەتكٸزدٸ.
«بٷگٸن جارىق كٶرٸپ جاتقان باسىلىمدار – «قازاق» گازەتٸنٸڭ مۇراگەرلەرٸ. قاي كەزدە دە مەرزٸمدٸ باسپاسٶز كەرەك. بيىل اقپاراتتىق دوكترينا قابىلداندى. «ماسس مەديا» تۋرالى زاڭ جوباسى قارالىپ جاتىر. قازٸر قازاق باسىلىمدارىنىڭ جاعدايى مەز ەمەس. جازىلۋ مەسەلەسٸن ايتىپ كەلەمٸز. باعاسى سول كٷيٸ, بٸراق باسپاحانا قىزمەتٸ, جەتكٸزۋ قۇنى قىمباتتاپ كەتتٸ. بٸراق باسىلىمعا جازىلۋ قۇنى ٶزگەرگەن جوق. بۇرىنعىداي ەمەس, باسپاسٶزگە جارناما بەرۋ دە ازايىپ كەتتٸ. ياعني, بٸز تابىسقا ەمەس, شىعىسقا جۇمىس ٸستەپ كەلەمٸز. زامان تالابىنا ساي, ەلەۋمەتتٸك جەلٸدەگٸ ارنالارىمىزدى دامىتۋعا كٷش سالىپ جاتىرمىز», – دەپ اتاپ ٶتتٸ دۋمان اناش.
«جاس الاش» گازەتٸنٸڭ باس رەداكتورى الماس نٷسٸپ قازٸرگٸ قازاق جۋرناليستيكاسىن تەۋەلسٸز دەپ ايتۋعا كەلمەيتٸنٸنە توقتالدى.
«بەرٸ قارجىلىق جاعدايعا كەپ تٸرەلەدٸ. تيراجى ٶزٸن اقتاسا, سول كەزدە عانا گازەت تولىق تەۋەلسٸز. ٶكٸنٸشكە قاراي, قازٸر ولاي ەمەس. گازەت – ارحيۆ ٷشٸن كەرەك. زەرتتەۋ جٷرگٸزۋمەن اينالىساتىن باسىلىم جوقتىڭ قاسى. ەڭ الدىمەن, تارالىم, اقشا تابۋ مەسەلەسٸن قاراستىرۋ كەرەك» دەسە, «الاتاۋ اقپارات» مەدياحولدينگٸنٸڭ باس ديرەكتورى ەرجان قالىمبايۇلى: «اقپاراتتىق كەڭٸستٸكتٸ قورعاۋىمىز كەرەك. ادامنىڭ اقىل-ويىن باسقارۋ باياعىدا باستالىپ كەتكەن. بۇل ٶتە قاۋٸپتٸ. دەل قازٸر زامانعا ساي اقپاراتتىق ستراتەگييا قاجەت. كٶپتەگەن باسىلىم سىرتىن عانا ٶزگەرتەدٸ. مەسەلە – مازمۇنىندا. ساپالى, ٶلمەيتٸن, مەنٸن جوعالتپايتىن دٷنيە جارييالانۋى تيٸس. دەستٷرلٸ مەديا مەن جاڭا مەديانى بٸر-بٸرٸنە قارسى قويماي, ٷيلەستٸرۋ قاجەت. سول كەزدە بٸزدەگٸ ساپالى كونتەنتتٸ ەلەۋمەتتٸك جەلٸ الىپ, تاراتاتىن بولادى» دەيدٸ باس رەداكتور.
جيىنعا قاتىسقان «قازاق» گازەتٸنٸڭ باس رەداكتورى جاسۇلان مەۋلەنۇلى «قازاق» گازەتٸنٸڭ 1916, 1917, 1918 جىلدارى كٸتاپ بولىپ شىقپاعان نٶمٸرلەرٸنٸڭ الداعى ۋاقىتتا تۇتاس جيناققا ەنگٸزٸلٸپ, كٸتاپ بولىپ شىعاتىنى تۋرالى سٷيٸنشٸ حاباردى جەتكٸزدٸ.
دٶڭگەلەك ٷستەلدە بەلگٸلٸ جۋرناليست ەرتاي ايعاليۇلى, Adyrna.kz باس رەداكتورى ارمان ەۋبەكٸر, «زاڭ» گازەتٸنٸڭ باس رەداكتورى اينۇر سەمباەۆا قازٸرگٸ گازەت-جۋرنالدىڭ جاعدايى تۋرالى پٸكٸر بٸلدٸردٸ.
جيىن سوڭىندا قاتىسۋشىلار قازٸرگٸ ۇلتتىق باسپاسٶز مەسەلەلەرٸ بويىنشا تۇراقتى جۇمىسشى توبىن قۇرۋ, ۇلتتىق باسپاسٶزدٸڭ سالالىق, اعىمدىق مەسەلەلەرٸن تالقىلاپ, شەشۋ جولدارىن قاراستىرۋ, قازٸرگٸ ۇلتتىق باسپاسٶزدٸڭ بٸرٸگٸپ كٶتەرۋٸ تيٸس مەسەلەلەرٸندە ورتاق كٶزقاراس, ۇستانىم مەسەلەلەرٸن كەڭەسۋ, جەلٸلٸك باسىلىمدار مەن مەرزٸمدٸ باسىلىمدار اراسىنداعى ىنتىماقتاستىقتى, ٶزارا ٸس-قيمىلدى جانداندىرۋ, 110 جىلدىق اياسىندا «قازاق» گازەتٸنٸڭ 264 سانىنىڭ جەنە گازەت تۋرالى زەرتتەۋلەردٸڭ ەلەكتروندى قورىن سايتتارعا جارييالاۋ تۋرالى ورتاق شەشٸمگە كەلدٸ.
بٷگٸنگٸ باسقوسۋ قۇرامىنا 25 قازاقتٸلدٸ سايت كٸرەتٸن "Qazaq Media قاۋىمداستىعىنىڭ" ٶتكٸزٸپ وتىرعان العاشقى القالى وتىرىس. قاۋىمداستىققا مٷشە باق الداعى ۋاقىتتا قازاقتٸلدٸ مەديا مەسەلەسٸن كەڭٸنەن قاۋزاۋدى كٶزدەپ وتىر.
