Reseilik ekobelsendi Vladimir Sliviak Qazaqstanda AES qurylysyna bailanysty sheshim Pýtinniń quityrqy saiasatynyń biri ekenin eske saldy, dep habarlaidy Dalanews.kz.
Onyń aitýynsha, bul arqyly Resei dittegen maqsatyna bir taban jaqyndaidy.
“Pýtinniń oiynsha, burynǵy Keńes Odaǵynyń aýmaǵy Reseidiń baqylaýynda bolýy kerek. Al atom elektr stantsiialarynyń Qazaqstanda boi kóterýi osy jospardy júzege asyrýdyń qolaily tásili. Máselen, Tájikstan men Qyrǵyzstanda da atom elektr stantsiialaryna bailanysty kelissózder júrgizilip, qujattarǵa qol qoiylǵanyn bilemiz. Bul geosaiasatpen ainalysatyn ári ainalasyndaǵy elderdi qaramaǵynda ustaǵysy keletin kez kelgen memleket basshysy úshin óte yńǵaily qural. Iaǵni, Reseidiń janarmaiyna, tehnologiiasyna, mamandaryna degen uzaq merzimdi táýeldilik artady ”, - deidi ekobelsendi.
Aita keteiik, búginde elde AES-ti qoldaý úshin Halyq shtaby quryldy. Sonymen qatar qorqýǵa negiz joq dep urandatqan saiasi tulǵalar da buǵan qatysty jeke oilaryn bildirip jatyr.
Mysaly, belgili saiasatker, Májilis depýtaty Ermurat Bapi ózine jetken insaiderlik aqparat boiynsha elimizge qai memleket AES salatynynan habary baryn aityp, halyqty úreilenbeýge shaqyrdy.
“Birinshiden, qoǵam bilmei jatqan bir másele: atom elektr stantsisynyń qurylysyna Qazaqstannyń biýdjettik qarjysy ketedi, «ony jemqorlar tonaidy» degen túsinik bar. Bul Qazaqstannyń aqshasy emes, bul Búkilálemdik banktiń nesiesinen salynady. Árine, bizde syrtqy qaryz bar. Degenmen bul - bizge óte paidaly, tiimdi qarjylandyrý kózi. Sondyqtan Qazaqstannyń, biýdjettiń aqshasy ketedi degen qorqynysh bolmaýy kerek, bul uzaq jyl qaitarylady, investorǵa 30-40 jyldyń mańynda qaitatyn aqsha. Ekinshiden, bizde qoǵam tarapynan qaýiptiń bári jemqorlyqqa kelip tireledi ǵoi. Qarsy bolyp jatqan halyqtyń kópshiligi atom elektr stantsiiasynyń ózine qarsy emes, igerý máselesine, bizdegi júiege qarsy.
...Maǵan jetken insaiderlik aqparat boiynsha ony (AES-ti) kim salatynyn bilemin. Eger Qazaqstanǵa qajetsiz bir el salatyn bolsa, bul máselege qarsy bolatyn edim», - dedi Ermurat Bapi "Jetinshi stýdiiaǵa".
Depýtat Elnur Beisenbaev “Balqashtyń sýy búlinedi” deýge de eshqandai negiz joq ekenin málimdedi.
“Taǵy bir másele, úrei bar. Atom elektr stantsiiasy Almaty oblysynda Balqashtyń tóńireginde salynady. Qoǵamda «Balqashtyń tóńireginde salynady, Balqashtyń sýyn paidalanady, erteń Balqashqa qaitadan osyndai sý quiylady, temperatýrasyn kóterip jiberedi, faýna ózgeredi» degen úrei bar. Olai emes. Oǵan arnaiy sý daiyndalady. Ol Balqashtan alynýy múmkin, jerasty sýy alynýy múmkin. Onyń óziniń arnaiy mineraldaný protsesi bolady. Sodan keiin atom elektr stantsiiasynan sý bólinip shyqpaidy. Ol býlanyp ketedi.
Ótkende mamandar da aitty. Qazirgi reaktorlar sýsyz jumys istei beredi, kóp sý qajet emes. Ony Úlken aýylynyń mańynda salamyz degen oi bar. Bul - zerttelgen joba”, - dedi Elnur Beisenbaev.
