Abai oblysy ákiminiń birinshi orynbasary Shalqar Baibekov Abai oblysynda júrgizilgen memlekettik aýdittiń qorytyndylary týraly aityp berdi.
- Shalqar Zamanbekuly, Abai oblysynda júrgizilgen memlekettik aýdittiń qorytyndylaryna toqtalyp ótseńiz.
- 2024 jylǵa arnalǵan memlekettik aýdit josparyna sáikes osy jyldyń 20 mamyry men 28 maýsymy aralyǵynda Abai oblysynyń tekserý komissiiasy tekserý júrgizdi. Aýdit 2022 jyldyń 1 qańtary men 2024 jyldyń 30 sáýirine deiingi kezeńde oblystyq qarjy, ekonomika jáne biýdjettik josparlaý, aýyl sharýashylyǵy, jumyspen qamtýdy úilestirý jáne áleýmettik baǵdarlamalar, qurylys basqarmalary men kvazimemlekettik uiymdar, keibir aýdandardaǵy sýmen jabdyqtaý kásiporyndaryn qamtydy.
-Aýdit sheńberinde qandai buzýshylyqtar anyqtaldy?
-Aýdit qorytyndysy boiynsha 1,1 mlrd teńgeniń qarjylyq buzýshylyqtary anyqtaldy. Onyń kópshiligi 2015-2018 jyldary Shyǵys Qazaqstan oblysynan jylýmen jáne sýmen jabdyqtaýǵa buzýshylyqpen berilgen biýdjettik kreditterge bailanysty. 711 mln.teńgeni quraityn bul aktivter Abai oblysy qurylǵanǵa deiin balansqa qabyldanbaǵan. Kvazimemlekettik sektordyń 6 sýbektisi negizgi qaryz somasy men syiaqyny ýaqtyly óteý boiynsha mindettemelerin oryndamaǵan. Bul 224 million teńgeniń buzýshylyqtaryna ákelip soqtyrdy.
Óz kezeginde aýdan men qala biýdjetterinen bólingen nesieler men qaryzdar oblystyq biýdjet aldynda, al oblystyq biýdjet respýblikalyq biýdjet aldynda bekitilgen kestege sáikes ýaqtyly ótelýde. Sondai-aq, mikrokredittik qaryzdardy maqsatsyz paidalaný 69 mln teńgeni, al irrigatsiialyq jáne drenajdyq júielerdi jetildirý jobasy boiynsha qaryzdardy negizsiz berý 146,9 mln teńgeni qurady. "Irrigatsiialyq jáne drenajdyq júielerdi jetildirý" jobasy boiynsha mindettemelerdi negizsiz qabyldaýǵa jol berilgen. Sebebi, biýdjetti bólý kezinde Shyǵys Qazaqstannan Abai oblysyna berilgen qaryz boiynsha túpkilikti qaryz alýshylardyń somalary naqtylanbaǵan.
- Biýdjet qarajatyn paidalaný tiimdiligi turǵysynan buzýshylyqtar anyqtaldy ma?
- Iá, qarajatty tiimsiz josparlaý jáne paidalaný 143,3 mln teńgeni qurady. Ásirese "Diplommen aýylǵa" baǵdarlamasynyń ereje talaptaryna jáne satyp alynatyn turǵyn úidi baǵalaý faktisine sáikes keletin úmitkerlerdiń bolmaýyna bailanysty limit azaitylǵan.
- Aýdit nátijeleri boiynsha qandai sharalar qabyldandy?
- Qoldanystaǵy zańnamaǵa sáikes laýazymdy tulǵalar ákimshilik jaýapkershilikke tartyldy. Anyqtalǵan buzýshylyqtar qalpyna keltirilip, óteldi. Qazirgi ýaqytta qoldanystaǵy zańnamaǵa sáikes barlyq sharalar qabyldanýda.
- Al qaryz qalai ótelip jatyr?
- Tekserý kezinde Abai oblysynyń 2022-2023 jyldardaǵy jalpy qaryzy 69,7 mlrd teńgeni jáne 457,7 myń AQSh dollaryn qurady. Kestege sáikes 16,1 mlrd teńge jáne 50,9 myń dollar óteldi. Merzimi ótken bereshek joq. Barlyq mindettemeler belgilengen kestege sáikes oryndalady.
- Jymqyrý nemese qarajattyń jetispeýshiligi siiaqty iri buzýshylyqtar anyqtaldy ma?
- Aýdit qandai da bir jymqyrýdy nemese biýdjet qarajatynyń jetispeýshiligin anyqtaǵan joq. Býhgalterlik esepten jaltarý da anyqtalǵan joq. Buzýshylyqtar protsedýralyq sipatta boldy. Sonymen qatar, barlyǵy belgilengen merzimde talapqa sáikestendirildi.
-