Memleket basshysy Qasym Jomart Toqaev investitsiialyq saiasat, ónerkásip qurylymy jáne qarjy júiesindegi júieli olqylyqtarǵa nazar aýdaryp, shikizatqa táýeldi model men bankterdiń ekonomikadan alshaqtaýyn synǵa aldy, dep habarlaidy Dalanews.kz.
Prezidenttiń aitýynsha, jańa investitsiialar eń aldymen elimizde zamanaýi ónerkásiptiń berik negizin qalyptastyrýǵa baǵyttalýy tiis.
«Byltyr óńdeý ónerkásibi turaqty damyp, 6,4%-ǵa ósti. Biraq óńdelgen taýar eksporty 2,7%-ǵa tómendedi. Buǵan jalpy eksporttyń 4,2%-ǵa azaiǵany da áser etti.
Ónerkásip saiasatynyń basty kemshilikteri dál osy tusta anyq baiqaldy. Bul salada shikizat óndirýshilerdiń úlesi áli de basym.
«Metallýrgiia sektorynda eksportqa shyǵarylatyn taýardyń jartysynan kóbi tómen deńgeide óńdelgen ónimder. Sonyń saldarynan shikizatty syrtqa shyǵaryp, daiyn ónimdi qaita satyp alamyz. Bul paradoks. Mundai tájiribeni doǵarý kerek», – dedi Qasym Jomart Toqaev.
Prezident shikizat óndirisin shekteý emes, ony tereń óńdeýmen qatar damytý qajet ekenin atap ótti.
«Shikizat eksporttaǵannan góri, odan daiyn ónim óndirip, syrtqa shyǵarý áldeqaida paidaly. Bul ońai emes, biraq úlgili kásiporyndar bar. Óńdeý salasyn damytamyz dep, shikizat óndirýge ziian keltirýge bolmaidy. Úkimettiń saiasaty aqylǵa qonymdy ári baiypty bolýǵa tiis», – dedi Memleket basshysy.
Sonymen qatar Prezident qarjy naryǵyndaǵy qurylymdyq teńgerimsizdikterge de toqtaldy. Onyń aitýynsha, uzaq merzimdi kapitaldyń kózi sanalatyn saqtandyrý jáne qundy qaǵazdar naryǵy elde jetkilikti damymaǵan.
«Saqtandyrý sektorynyń úlesi nebári 5%. Mundai jaǵdaimen kelisýge bolmaidy. Saqtandyrý naryǵyn memlekettiń, azamattar men biznestiń ortaq jaýapkershilik mádenietin qalyptastyratyn mańyzdy institýt retinde qarastyrǵan jón», – dedi Toqaev.
Osyǵan bailanysty Prezident 2030 jylǵa deiin saqtandyrý jáne qor naryǵyn damytý baǵdarlamasyn ázirleýdi tapsyrdy.
Qarjy sektoryna qatysty eń ótkir syn bank júiesine baǵyttaldy. Memleket basshysy bankterdiń joǵary tabys taýyp otyrǵanyna qaramastan, ekonomikany qarjylandyrýǵa qulyqsyz ekenin atap ótti.
«Qarjy naryǵyndaǵy aktivterdiń 84% bank salasyna tiesili. Biraq bizneske beriletin qaryz úlesi nebári 38%. Ekinshi deńgeili bankter byltyr 3 trillion teńgege jýyq tabys tapty. Biraq ekonomikany qarjylandyrýǵa kelgende syltaý taýsylmaidy», – dedi Prezident.
Ol ótken jyldardaǵy bank júiesindegi daǵdarystardy eske salyp, memleket kómegine qaramastan keibir iri bankterdiń kúiregenin aitty.
«Ekonomikany qoljetimdi kreditpen qamtamasyz etýdiń jalǵyz joly – infliatsiiany turaqtandyrý. Bul jerde Úkimet pen Ulttyq banktiń júieli ári kásibi jumys isteýi sheshýshi ról atqarady», – dedi Qasym Jomart Toqaev.
Prezidenttiń aitýynsha, investitsiialyq jáne qarjy saiasaty naqty ekonomikalyq nátije berýge, al tabys halyqtyń ál aýqatyn arttyrýǵa qyzmet etýi tiis.
Memleket basshysy elimizdiń importqa táýeldiligin kúsheitip otyrǵan taǵy bir túitkildi sala – munai óńdeý máselesine arnaiy toqtaldy. Prezidenttiń aitýynsha, Qazaqstan munai óndirýshi el bola tura, otyn ónimderi boiynsha syrtqy naryqqa táýeldi bolyp otyr.
«Qazaqstanda jylyna shamamen 100 million tonna munai óndiriledi, biraq elimizde sonyń tek 18 million tonnasy ǵana qaita óńdeledi. Sonyń saldarynan biz munai óndirýshi el bolsaq ta, jyl ótken saiyn dizel otyny boiynsha tapshylyq paida bolyp jatyr, aviatsiialyq kerosin boiynsha da importqa táýeldi bolyp otyrmyz», – dedi Qasym-Jomart Toqaev.
Prezident bul jaǵdai energetikalyq qaýipsizdikke tikelei áser etetinin atap ótip, qoldanystaǵy munai óńdeý zaýyttaryn shuǵyl jańǵyrtý qajettigin aitty.
«Otynǵa degen suranystyń joǵary ekenin eskere otyryp, elimizde jumys istep turǵan munai óńdeý zaýyttaryn jańǵyrtý kerek. Bul jumysty jedel oryndaý qajet», – dedi Memleket basshysy.
Prezidenttiń aitýynsha, zaýyttardy jańǵyrtý arqyly óńdeletin munai kólemin edáýir arttyrýǵa bolady.
«Atalǵan qadam bir jylda óńdeletin munai kólemin 9 million tonnaǵa arttyrýǵa múmkindik beredi. Iaǵni, 18,4 million tonnadan 27,4 million tonnaǵa deiin ósedi. Bul – ministrliktiń málimeti», – dedi ol.
Sonymen qatar Memleket basshysy jańa munai óńdeý zaýytyn salý máselesine de saqtyqpen qaraý qajet ekenin eskertti.
«Úkimet jańa munai óńdeý zaýytynyń qurylysyna qatysty baiypty sheshim qabyldaýy qajet. Eń aldymen, munai óńdeý zaýytyna shikizat qaidan jetkiziletinin, qandai ónimdi jáne qansha kólemde óndiretinin durys esepteý kerek», – dedi Prezident.
Bul jobany júzege asyrýda memleket qarjysyna ǵana súiený tiimsiz ekenin ashyq aitty.
«Bul jobany iske asyrýǵa jeke investor tartý kerek bolady. Búginde mundai iri jobany tek memleket qarjysyna salý óte tiimsiz», – dep túiindedi Qasym-Jart Toqaev.
