Qazaqstannan 2024 jyly ai saiyn 50 myń tonnaǵa deiin janar-jaǵarmai materialdary (JJM) “qaptama taýar” retinde eksporttalǵan. Bul týraly Májilis depýtattarynyń saýalyna jaýap bergen birinshi vitse-premer Roman Skliar málimdedi, dep habarlaidy Dalanews.kz.
Onyń aitýynsha, nafta, keme jáne pesh otynyna qatysty eksporttyq shekteýlerdi alyp tastaý usynysyna bailanysty bylai dedi:
"Qazaqstan men kórshiles elder arasyndaǵy JJM baǵasynyń aitarlyqtai aiyrmashylyǵy 2024 jyly janar-jaǵarmaidy jappai syrtqa shyǵarýǵa jáne ishki qordyń kúrt azaiýyna alyp keldi. Jalpy alǵanda, JJM qory 430 myń tonnaǵa kemidi. Quqyq qorǵaý organdarynyń málimetinshe, ai saiyn 50 myń tonnaǵa deiin janar-jaǵarmai “qaptama taýar” retinde shekara asqan. Bul rette munai ónimderiniń edáýir bóligi shaǵyn munai óńdeý zaýyttarynan (mini-MÓZ) shyǵarylǵan", – dedi Roman Skliar.
Ol sondai-aq 2025 jyldyń aqpanynda Qarjy monitoringi agenttigi (QMA) Qyrǵyzstanǵa zańsyz jolmen 8 vagon-tsisterna (480 tonna) AI-92 markaly benzindi «qaptama taýar» retinde alyp ótpek bolǵan áreketti toqtatqanyn eske saldy.
"2023-2024 jyldary mini-MÓZ-derden shamamen 117 myń tonna JJM syrtqa shyǵarylǵan", – dep tolyqtyrdy birinshi vitse-premer.
Aita keteiik, buǵan deiin Parlament depýtattary elde munai eksporttaýshy iri memleketterdiń biri bola tura, janarmai tapshylyǵy júieli máselege ainalǵanyn kótergen edi. Depýtattardyń pikirinshe, tapshylyqtyń basty sebepteri – úsh iri munai óńdeý zaýytynyń qýatynyń jetkiliksizdigi, shilde-qyrkúiek aralyǵyndaǵy jóndeý jumystary jáne munai ónimderiniń importqa táýeldiligi. Bul jaǵdai eldiń energetikalyq qaýipsizdigine qater tóndiredi.
Alternativ retinde "Aq jol" fraktsiiasy 30-dan astam shaǵyn munai óńdeý zaýyttarynyń áleýetin tiimdi paidalaný qajet ekenin atap ótti. Bul zaýyttar shikizatqa qol jetkizýde qiyndyqtarǵa tap bolyp otyr jáne óńdelgen ónimdi eksporttaýǵa tyiym salynǵan.
Depýtattar:
• Eksporttyq shekteýlerdi alyp tastap, qatań baqylaý ornatý;
• Qural-jabdyqtardy jańǵyrtý úshin memlekettik qoldaý kórsetý;
• Munaidy bólýdegi ashyqtyqty qamtamasyz etý;
• Shaǵyn zaýyttardy 2050 jylǵa deiingi munai óńdeý strategiiasyna engizý
siiaqty usynystardy alǵa tartty.
