Memlekettik jastar saiasatynyń basym baǵyttarynyń biri – jastardy jumyspen qamtý máselesi. 2024 jyly 400 myńnan astam jas jumysqa ornalastyryldy,- dep habarlaidy Dalanews.kz
«Qazaqstannyń bolashaǵy – otanshyl, bilimdi, eńbekqor azamattardyń, iaǵni jastardyń qolynda. Men jas urpaqtyń jasampazdyq qýatyna senemin!», – dedi Qazaqstan Respýblikasynyń Prezidenti Qasym-Jomart Toqaev.
2024 jyly qazaqstandyq jastarmen jumys isteýdiń basty baǵyty «Adal azamat» tujyrymdamasy boldy. Bul baǵytty Memleket basshysy Ulttyq quryltaidyń úshinshi otyrysynda aiqyndap berdi. Tujyrymdama adaldyq, ádildik jáne eńbekqorlyq sekildi qundylyqtardy nasihattaýǵa negizdelgen.
Elimizdiń birneshe óńirinde oqytý jáne jumysqa ornalastyrý baǵdarlamalary júzege asty. Atap aitsaq, Astanada – «Jol Tap» (3,9 myń adam oqýdan ótti), Almaty, Aqtóbe jáne Qaraǵandy oblystarynda – «Jumys Tap» (10 myń adam jumyspen qamtyldy) baǵdarlamalary. Sondai-aq Almatyda «Jobfair365» platformasy jumys isteidi, onyń kómegimen 2,5 myń jas maman jumysqa ornalasty.
Astanada «Jol Tap» jobasy aiasynda 19,5 myń azamat memlekettik qoldaý sharalarynyń 52 túri boiynsha keńes aldy. Olardyń ishinde 3,9 myń adam 10 túrli mamandyq boiynsha oqytyldy (tiginshi, barista, satýshy-kassir, elektrgazben dánekerleýshi, býhgalterlik eseptiń negizderi, aiaq kiim jóndeý jáne kilt jasaý, korpýstyq jihaz jasaý negizderi, mai jáne dóńgelek aýystyrý jónindegi avto-maman, Kaspi dúkenindegi saýda negizderi jáne t.b.)
Jastar resýrstyq ortalyqtary 2024 jyly kásiptik baǵdar berý maqsatynda 500-den astam bos jumys oryn jármeńkesin uiymdastyryp, 1 millionnan astam keńes berip úlgerdi (zańgerlik, psihologiialyq, kásiptik baǵdar, memlekettik baǵdarlamalar, volonterlik, jumyspen qamtý jáne t.b.).
NEET sanatyndaǵy jastarǵa da erekshe nazar aýdaryldy. Qazirgi ýaqytta bul sanatqa jatatyn 160 myńnan astam jas bar. Olar – bilimi men jumysy joq qazaqstandyq jastar. NEET jastarynyń bastamalaryn qoldaý maqsatynda QR Mádeniet jáne aqparat ministrligi «Zhas project» aiasynda 280 grant bóldi (ár granttyń mólsheri – 1 million teńge).
Sonymen qatar 20 jyldan astam ýaqyt boiy eldiń ár óńirinde jastardy maýsymdyq jumyspen qamtýǵa baǵyttalǵan «Jasyl el» jobasy júzege asyp keledi. Sońǵy 3 jylda 100 myńnan astam jas qamtylsa, onyń 30 myńnan astamy – aýyl jastary.
Memleket jastarǵa turǵyn úi máselesin sheshý boiynsha júieli qoldaý kórsetip keledi. 2017 jyldan bastap, memlekettik baǵdarlamalar aiasynda 7 200-den astam jas qazaqstandyq baspanaǵa ie boldy.
Búginde «Otbasy bank» jáne oblys ákimdikterimen birlesip, eldiń 16 óńirinde jumys isteitin jastarǵa arnalǵan arnaiy ipotekalyq baǵdarlamalar da iske qosyldy. Sharttaryn atap aitatyn bolsaq, 10% bastapqy jarna tólenip, paiyzdyq mólsherlemesi 5%-dan bastalady, 19 jylǵa deiin nesie beriledi.
Baǵdarlamaǵa 35 jasqa deiingi kez kelgen Qazaqstan azamaty qatysa alady, biraq otbasyly bolǵan jaǵdaida erli-zaiyptynyń bireýi ǵana ótinish bere alady.
Sondai-aq jastar úshin arnaiy kvotalar qarastyrylǵan respýblikalyq turǵyn úi baǵdarlamalary da bar. Atap aitsaq, «Otaý» jáne «Naýryz» baǵdarlamalary. 2024 jyly osy baǵdarlamalar aiasynda 3 923 jas azamatqa jalpy somasy 103,4 mlrd teńge nesie berildi. «Otaý» baǵdarlamasy boiynsha 1 450 jas azamat jalpy somasy 31,7 mlrd teńge kóleminde nesie aldy.
Jastar saiasatynyń basty baǵyttarynyń biri – kadrlyq áleýetti arttyrý.«Prezidenttik jastar kadrlyq rezervi» – Memleket basshysynyń tapsyrmasymen 2019 jyldan bastap iske asyp kele jatqan joba. Qazirgi ýaqytta 315 rezervtegi jas memlekettik jáne kvazimemlekettik sektorda basshylyq laýazymdarǵa taǵaiyndaldy.
Jobaǵa qyzyǵýshylyq jyl saiyn artyp keledi (2019 jyly – 13 myń adam, 2021 jyly – 22 myń adam, 2023 jyly – 31 myń adam). Úsh irikteýdiń nátijesi boiynsha 400 adam Rezervke qabyldandy (2019 jyly – 300 adam, 2021 jáne 2023 jyldary – 50 adam).
Olar saiasi memlekettik laýazymdarǵa, «A» korpýsyna, sondai-aq «B» korpýsyndaǵy basshylyq qyzmetterge taǵaiyndalý múmkindigine ie boldy.
2024 jyly alǵash ret barlyq óńirde aimaqtyq kadrlyq rezervke irikteý ótti. Oǵan respýblikalyq mańyzy bar qalalar men oblystardyń jergilikti atqarýshy organdary qatysty. 505 adam eki jyl merzimge rezervke qabyldanyp, memlekettik organdardyń kelisimimen «B» korpýsyndaǵy ákimshilik memlekettik laýazymdarǵa konkýrssyz taǵaiyndalý múmkindigine ie boldy.
Sonymen qatar, Májilis pen máslihat sailaýynda jastarǵa arnalǵan arnaiy kvotalar engizildi, bul bastama organdardyń jumysyna jańa serpin berdi.
Budan bólek memleket granttar men syiaqylar arqyly jastarǵa qoldaý kórsetip keledi. 2024 jyly 90 mln. teńgege «Táýelsizdik urpaqtary» granty 30 jasqa tabystaldy. Joba alty baǵyt boiynsha grant bóldi. Atap aitsaq, ǵylym, mádeniet, IT, media, biznes, volonterlik sekildi taqyryptar qamtyldy. «Daryn» memlekettik jastar syilyǵynyń mólsheri 1 mln teńgege deiin ulǵaityldy.
Biyl jastarǵa arnalǵan arnaiy granttyq jobalar 6 baǵyt boiynsha (lýdomaniia men nashaqorlyqtyń aldyn alý, jastardyń qarjylyq jáne quqyqtyq saýatyn arttyrý jáne t.b.) bólinedi. Jobanyń jalpy somasy shamamen – 720 mln teńge (2025-2027 j. j. kezeń úshin).
Startaptar men innovatsiialyq bastamalardy qoldaý jańa jumys oryndarynyń ashylýyna jáne ekonomikanyń ósýink yqpal etedi.
Kásiptik baǵdar berý jáne jumysqa ornalastyrýǵa járdemdesý jastardyń jumyspen qamtylý deńgeiin arttyrady.
Jalpy, kópvektorly jastar saiasaty jastardyń qoǵamdyq ómirge belsendi aralasýyna, olardyń azamattyq jaýapkershilik deńgeiiniń artýyna yqpal etedi.
