Joǵary aýditorlyq palatada Soltústik Qazaqstan oblysynda júrgizilgen memlekettik aýdittiń qorytyndylary shyǵaryldy, dep habarlaidy Dalanews.kz.
Soltústik Qazaqstan oblysyna bólingen biýdjet qarajaty men memlekettik aktivterdiń paidalanylý tiimdiligine júrgizilgen aýdit aiaqtaldy. Aýdit qorytyndylary Joǵary aýditorlyq palatanyń otyrysynda qaraldy.
Júrgizilgen tekserý sońǵy 5 jyl ishinde oblys negizgi áleýmettik-ekonomikalyq kórsetkishterdi oryndaǵanyn kórsetti. Jalpy óńirlik ónimniń (JÓÓ) turaqty ósýi baiqalady, ol 2020 jyldan beri 69%-ǵa artqan. Jumyssyzdyq deńgeii 0,4%-ǵa tómendegen, al kirisi eń tómen kúnkóris deńgeiinen az azamattardyń úlesi 2,3 paiyzdyq tarmaqqa azaiǵan. Sonymen qatar turǵyn úi qory 600 myń sharshy metrge kóbeigen.
Degenmen aýdit barysynda óńirdegi ómir sapasyna teris áser etetin birqatar faktorlar, buzýshylyqtar men kemshilikter anyqtaldy.
Máselen, oblysta halyqtyń tabiǵi ósimi azaiyp, teris kóshi-qon saldosy baiqalýda.
Bilim berý salasynda úsh aýysymdy jáne apattyq kúidegi mektepter problemasy sheshimin tappai otyr. 17 mektepte sport zaly joq, 24 mektep pán kabinetterimen qamtamasyz etilmegen. Meditsinalyq mekemelerdiń shamamen 74%-y tozǵan.
Shaǵyn jáne orta kásipkerlik sýbektileri sanynyń artqanyna qaramastan, JÓÓ úlesinde olar óndirgen ónim kóleminiń tómendegeni baiqalady.
Otyrys barysynda Joǵary aýditorlyq palatanyń tóraǵasy Álihan Smaiylov óńir boiynsha kóterme jáne bólshek saýda salasynda jumys isteitin kásiporyndar kirisiniń edáýir tómendegenine nazar aýdardy. Memlekettik kirister komitetiniń málimeti boiynsha 100 mlrd teńgege azaiǵan.
«Iaǵni, óńirdiń saýda salasy boiynsha salyqtyq áleýeti tómendegen. Demek, salyq az tólendi, saldarynan jergilikti biýdjettiń áleýmettik infraqurylymdy damytý jáne basqa da jobalardy qarjylandyrý múmkindigi de azaidy. Biz jaǵdaidy kórip otyrmyz, bul durys emes. Kóleńkeli sektor artqan bolýy múmkin. Bul baǵytta jumys isteý qajet», - dedi Álihan Smaiylov.
Óńir úshin strategiialyq mańyzy bar obekt sanalatyn «Qyzyljar» arnaiy ekonomikalyq aimaǵy nazardan tys qalyp otyr. Injenerlik infraqurylymnyń bolmaýy saldarynan AEA-daǵy keibir obektiler ýaqytynda paidalanýǵa berilmegen. Bul AEA tiimdiligin jáne investorlardyń senimin tómendetedi. Soǵan qaramastan jergilikti biýdjetten basymdyǵy tómen jobalarǵa qarajat bólingen, mysaly, ákimshilik ǵimarattardy rekonstrýktsiialaýǵa 7,3 mlrd teńge, teatr qurylysyna 7 mlrd teńge jumsalǵan.
Oblystaǵy 38 tirek aýyl áli kúnge deiin sapaly ortalyqtandyrylǵan aýyz sýmen qamtamasyz etilmegen. Salynǵan 79 obektiniń 22-si (10 mlrd teńgege) osy ýaqytqa deiin paidalanýshy uiymdarǵa berilmegen.
Oblystyń kólik infraqurylymyn damytý jumystary tiisti deńgeide júrgizilmei otyr. Jolaýshylar kóligin damytýdyń keshendi shemasy joq jáne jol infraqurylymynyń qaýipsizdigine jetkilikti deńgeide monitoring júrgizilmeidi.
«Soltústik» áleýmettik-kásipkerlik korporatsiiasy» AQ-nyń qyzmetine berilgen baǵa da basqarý men investitsiialyq baǵyttardy iske asyrýdyń tiimdiligi tómen ekenin kórsetti. Máselen, birlesken kásiporyndar qurý nátije bermei, shamamen 1 mlrd teńge kóleminde memlekettik resýrstar shyǵynyna ákeldi. Beiindi emes aktivterdi ustaý 610 mln teńge kóleminde, óńirlik turaqtandyrý qorlarynyń qarajatyn paidalaný saldarynan 298 mln teńge kóleminde shyǵyn kelgen. Býhgalterlik esep júrgizýde de 24 mlrd teńgeden astam somaǵa buzýshylyq anyqtaldy.
Memlekettik satyp alý salasynda da zań buzýshylyqtar tirkelgen. Konkýrs rásimderin ótkizbei, 5,5 mlrd teńgege bir kózden satyp alý arqyly sharttar jasasý, sondai-aq jumystar kólemin qosalqy merdigerge berý jónindegi shekteýlerdi saqtamaý faktileri anyqtaldy.
Aýdit qorytyndysy boiynsha:
28,3 mlrd teńgege qarjylyq buzýshylyq, 112,4 mlrd teńge biýdjet qarajatynyń tiimsiz josparlanylǵany jáne paidalanylǵany anyqtaldy;
111 fakt boiynsha materialdar ákimshilik is qozǵaý úshin jiberildi;
keibir materialdar quqyq qorǵaý organdaryna beriledi.
