Алматыдағы жоғары оқу орындарын Алатауға көшіру бастамасы қаладағы тұрғын үй нарығына қалай әсер етуі мүмкін? Бұл сұраққа Qazaq Expert Club құрылыс саласы бойынша сарапшысы Диляра Сейтнұрова жауап берді. Оның айтуынша, әзірге бұл жоба қысқа мерзімде нарыққа айтарлықтай ықпал етпейді. Алайда ұзақ мерзімді перспективада Алматы мен Алатаудың даму бағытын өзгертуі мүмкін, деп хабарлайды dalanews.kz.
Жоғары оқу орындары мен кейбір өндірістік кәсіпорындарды Алматыдан қала маңына көшіру мәселесі бірнеше жылдан бері талқыланып келеді. Алғашында бұл бастама Қонаев қаласымен байланыстырылса, бүгінде назар Алатау қаласына және ҮАААЖ бойында бой көтеруі жоспарланған ғылыми қалашық жобасына ауған.
2026 жылдың наурызында Парламент Алатауға ерекше мәртебе беру туралы заң жобасын бірінші оқылымда мақұлдады. Сонымен қатар Алматының 2040 жылға дейінгі Бас жоспарына енгізілетін өзгерістерде өндірістік нысандардың бір бөлігін қала сыртына шығару және жаңа университеттік кампустар салу қарастырылған.
"Алматыбасжоспар" ғылыми-зерттеу институтының бас директоры Асхат Сәдуовтың мәліметінше, қазіргі таңда AlmaU, KBTU және Satbayev University секілді жоғары оқу орындарымен ықтимал көшу мәселесі бойынша келіссөздер жүргізіліп жатыр.
Диляра Сейтнурованың айтуынша, әзірге бұл бастама нақты шешім емес, тек даму сценарийлерінің бірі ретінде қарастырылып отыр.
"Жылжымайтын мүлік нарығы көбіне нақты құрылыс басталмай тұрып-ақ болашақтағы өзгерістерге реакция танытады. Сондықтан мұндай бастамалардың өзі инвесторлар мен нарық қатысушыларының көңіл күйіне әсер етуі мүмкін", – дейді сарапшы.
Оның сөзінше, ірі университеттер тек оқу корпустарынан тұрмайды. Олар мыңдаған студентті, оқытушыны және қызметкерді біріктіретін үлкен экожүйе қалыптастырады.
"Университет орналасқан жерде тұрғын үйді жалға беру нарығы, қоғамдық тамақтану орындары, дүкендер мен түрлі сервистер дамиды. Көптеген аудандарда студенттік жалға беру нарығы дәл осы жоғары оқу орындарының айналасында қалыптасты", – дейді Диляра Сейтнурова.
Сарапшының пікірінше, егер жоғары оқу орындарының бір бөлігі шынымен Алатауға көшсе, ең алдымен студенттік жалға беру сегменті өзгерісті сезінуі мүмкін.
"Бұл бағаның күрт құлдырауына алып келеді деген сөз емес. Бірақ қазіргі кампустарға жақын орналасқан аудандардағы жалға берілетін тұрғын үйге сұраныс біртіндеп төмендеуі ықтимал. Сондықтан инвесторлар нысандарды бағалағанда тек бүгінгі табыстылықты емес, алдағы бес-он жылдағы өзгерістерді де ескергені жөн", – дейді ол.
Сонымен қатар сарапшы жоғары оқу орындары мен өндіріс орындары орналасқан аумақтардың болашақта жаңа даму нүктесіне айналуы мүмкін екенін атап өтті.
"Бұл нысандардың басым бөлігі инфрақұрылымы толық қалыптасқан аудандарда орналасқан. Егер олардың аумағы босай бастаса, ол жерлер Алматыдағы ең ірі редевелопмент жобаларына негіз болуы мүмкін", – дейді Диляра Сейтнурова.
Оның айтуынша, мұндай аумақтарда тұрғын үй кешендері, бизнес-орталықтар, қоғамдық кеңістіктер, креативті кластерлер немесе аралас форматтағы жаңа жобалар жүзеге асуы ықтимал.
"Сондықтан жоғары оқу орындарын көшіру Алматының өзіне де жаңа серпін беруі мүмкін. Қала халқы ешқайда кетпейді, бірақ босап қалған аумақтардың функциясы өзгеруі ықтимал", – дейді сарапшы.
Ал Алатаудағы тұрғын үй нарығына қатысты болжам жасағанда асығыстыққа жол бермеу керек дейді маман.
"Жаңа қалада тұрақты сұраныс қалыптасуы үшін кампустар мен әкімшілік ғимараттар ғана жеткіліксіз. Жұмыс орындары, көлік инфрақұрылымы, мектептер, емханалар және жайлы қалалық орта қажет. Осыларсыз толыққанды тұрғын үй нарығы қалыптаспайды", – дейді ол.
Сарапшының пікірінше, қазіргі таңда тұрғын үй нарығына әлдеқайда күшті әсер етіп отырған басқа факторлар бар.
"2026 жылдан бастап бастапқы тұрғын үйге 16 пайыздық ҚҚС енгізілді. Сонымен қатар ипотекалық мөлшерлемелер жоғары деңгейде қалып отыр. БЖЗҚ қаражатын мерзімінен бұрын пайдалану әсері де біртіндеп әлсіреп келеді. Қазір нарыққа дәл осы факторлар көбірек ықпал етуде", – дейді Диляра Сейтнурова.
Оның бағалауынша, алдағы бір-екі жылда елеулі өзгерістер болмайды. Ал нақты кампустардың құрылысы басталса, үш-бес жыл ішінде нарық жаңа жағдайға бейімделе бастайды.
"Ұзақ мерзімді перспективада бұл жоба Алматы агломерациясының кеңістіктік құрылымын өзгертуі мүмкін. Алматы қалалық ортаны жаңартуға мүмкіндік алса, Алатау дербес даму орталығына айналуы ықтимал. Бірақ әзірге нақты тізім де, көшу мерзімі де, қаржыландыру тетіктері де жарияланған жоқ. Сондықтан бұл бастаманы бүгіннен жүзеге асатын шешім емес, ұзақ мерзімді даму сценарийі ретінде қарастырған жөн", – деп түйіндеді сарапшы.
