الماتىداعى جوعارى وقۋ ورىندارىن الاتاۋعا كٶشٸرۋ باستاماسى قالاداعى تۇرعىن ٷي نارىعىنا قالاي ەسەر ەتۋٸ مٷمكٸن? بۇل سۇراققا Qazaq Expert Club قۇرىلىس سالاسى بويىنشا ساراپشىسى ديليارا سەيتنۇروۆا جاۋاپ بەردٸ. ونىڭ ايتۋىنشا, ەزٸرگە بۇل جوبا قىسقا مەرزٸمدە نارىققا ايتارلىقتاي ىقپال ەتپەيدٸ. الايدا ۇزاق مەرزٸمدٸ پەرسپەكتيۆادا الماتى مەن الاتاۋدىڭ دامۋ باعىتىن ٶزگەرتۋٸ مٷمكٸن, دەپ حابارلايدى dalanews.kz.
جوعارى وقۋ ورىندارى مەن كەيبٸر ٶندٸرٸستٸك كەسٸپورىنداردى الماتىدان قالا ماڭىنا كٶشٸرۋ مەسەلەسٸ بٸرنەشە جىلدان بەرٸ تالقىلانىپ كەلەدٸ. العاشىندا بۇل باستاما قوناەۆ قالاسىمەن بايلانىستىرىلسا, بٷگٸندە نازار الاتاۋ قالاسىنا جەنە ٷاااج بويىندا بوي كٶتەرۋٸ جوسپارلانعان عىلىمي قالاشىق جوباسىنا اۋعان.
2026 جىلدىڭ ناۋرىزىندا پارلامەنت الاتاۋعا ەرەكشە مەرتەبە بەرۋ تۋرالى زاڭ جوباسىن بٸرٸنشٸ وقىلىمدا ماقۇلدادى. سونىمەن قاتار الماتىنىڭ 2040 جىلعا دەيٸنگٸ باس جوسپارىنا ەنگٸزٸلەتٸن ٶزگەرٸستەردە ٶندٸرٸستٸك نىسانداردىڭ بٸر بٶلٸگٸن قالا سىرتىنا شىعارۋ جەنە جاڭا ۋنيۆەرسيتەتتٸك كامپۋستار سالۋ قاراستىرىلعان.
"الماتىباسجوسپار" عىلىمي-زەرتتەۋ ينستيتۋتىنىڭ باس ديرەكتورى اسحات سەدۋوۆتىڭ مەلٸمەتٸنشە, قازٸرگٸ تاڭدا AlmaU, KBTU جەنە Satbayev University سەكٸلدٸ جوعارى وقۋ ورىندارىمەن ىقتيمال كٶشۋ مەسەلەسٸ بويىنشا كەلٸسسٶزدەر جٷرگٸزٸلٸپ جاتىر.
ديليارا سەيتنۋروۆانىڭ ايتۋىنشا, ەزٸرگە بۇل باستاما ناقتى شەشٸم ەمەس, تەك دامۋ ستسەنارييلەرٸنٸڭ بٸرٸ رەتٸندە قاراستىرىلىپ وتىر.
"جىلجىمايتىن مٷلٸك نارىعى كٶبٸنە ناقتى قۇرىلىس باستالماي تۇرىپ-اق بولاشاقتاعى ٶزگەرٸستەرگە رەاكتسييا تانىتادى. سوندىقتان مۇنداي باستامالاردىڭ ٶزٸ ينۆەستورلار مەن نارىق قاتىسۋشىلارىنىڭ كٶڭٸل كٷيٸنە ەسەر ەتۋٸ مٷمكٸن", – دەيدٸ ساراپشى.
ونىڭ سٶزٸنشە, ٸرٸ ۋنيۆەرسيتەتتەر تەك وقۋ كورپۋستارىنان تۇرمايدى. ولار مىڭداعان ستۋدەنتتٸ, وقىتۋشىنى جەنە قىزمەتكەردٸ بٸرٸكتٸرەتٸن ٷلكەن ەكوجٷيە قالىپتاستىرادى.
"ۋنيۆەرسيتەت ورنالاسقان جەردە تۇرعىن ٷيدٸ جالعا بەرۋ نارىعى, قوعامدىق تاماقتانۋ ورىندارى, دٷكەندەر مەن تٷرلٸ سەرۆيستەر داميدى. كٶپتەگەن اۋدانداردا ستۋدەنتتٸك جالعا بەرۋ نارىعى دەل وسى جوعارى وقۋ ورىندارىنىڭ اينالاسىندا قالىپتاستى", – دەيدٸ ديليارا سەيتنۋروۆا.
ساراپشىنىڭ پٸكٸرٸنشە, ەگەر جوعارى وقۋ ورىندارىنىڭ بٸر بٶلٸگٸ شىنىمەن الاتاۋعا كٶشسە, ەڭ الدىمەن ستۋدەنتتٸك جالعا بەرۋ سەگمەنتٸ ٶزگەرٸستٸ سەزٸنۋٸ مٷمكٸن.
"بۇل باعانىڭ كٷرت قۇلدىراۋىنا الىپ كەلەدٸ دەگەن سٶز ەمەس. بٸراق قازٸرگٸ كامپۋستارعا جاقىن ورنالاسقان اۋداندارداعى جالعا بەرٸلەتٸن تۇرعىن ٷيگە سۇرانىس بٸرتٸندەپ تٶمەندەۋٸ ىقتيمال. سوندىقتان ينۆەستورلار نىسانداردى باعالاعاندا تەك بٷگٸنگٸ تابىستىلىقتى ەمەس, الداعى بەس-ون جىلداعى ٶزگەرٸستەردٸ دە ەسكەرگەنٸ جٶن", – دەيدٸ ول.
سونىمەن قاتار ساراپشى جوعارى وقۋ ورىندارى مەن ٶندٸرٸس ورىندارى ورنالاسقان اۋماقتاردىڭ بولاشاقتا جاڭا دامۋ نٷكتەسٸنە اينالۋى مٷمكٸن ەكەنٸن اتاپ ٶتتٸ.
"بۇل نىسانداردىڭ باسىم بٶلٸگٸ ينفراقۇرىلىمى تولىق قالىپتاسقان اۋدانداردا ورنالاسقان. ەگەر ولاردىڭ اۋماعى بوساي باستاسا, ول جەرلەر الماتىداعى ەڭ ٸرٸ رەدەۆەلوپمەنت جوبالارىنا نەگٸز بولۋى مٷمكٸن", – دەيدٸ ديليارا سەيتنۋروۆا.
ونىڭ ايتۋىنشا, مۇنداي اۋماقتاردا تۇرعىن ٷي كەشەندەرٸ, بيزنەس-ورتالىقتار, قوعامدىق كەڭٸستٸكتەر, كرەاتيۆتٸ كلاستەرلەر نەمەسە ارالاس فورماتتاعى جاڭا جوبالار جٷزەگە اسۋى ىقتيمال.
"سوندىقتان جوعارى وقۋ ورىندارىن كٶشٸرۋ الماتىنىڭ ٶزٸنە دە جاڭا سەرپٸن بەرۋٸ مٷمكٸن. قالا حالقى ەشقايدا كەتپەيدٸ, بٸراق بوساپ قالعان اۋماقتاردىڭ فۋنكتسيياسى ٶزگەرۋٸ ىقتيمال", – دەيدٸ ساراپشى.
ال الاتاۋداعى تۇرعىن ٷي نارىعىنا قاتىستى بولجام جاساعاندا اسىعىستىققا جول بەرمەۋ كەرەك دەيدٸ مامان.
"جاڭا قالادا تۇراقتى سۇرانىس قالىپتاسۋى ٷشٸن كامپۋستار مەن ەكٸمشٸلٸك عيماراتتار عانا جەتكٸلٸكسٸز. جۇمىس ورىندارى, كٶلٸك ينفراقۇرىلىمى, مەكتەپتەر, ەمحانالار جەنە جايلى قالالىق ورتا قاجەت. وسىلارسىز تولىققاندى تۇرعىن ٷي نارىعى قالىپتاسپايدى", – دەيدٸ ول.
ساراپشىنىڭ پٸكٸرٸنشە, قازٸرگٸ تاڭدا تۇرعىن ٷي نارىعىنا ەلدەقايدا كٷشتٸ ەسەر ەتٸپ وتىرعان باسقا فاكتورلار بار.
"2026 جىلدان باستاپ باستاپقى تۇرعىن ٷيگە 16 پايىزدىق ققس ەنگٸزٸلدٸ. سونىمەن قاتار يپوتەكالىق مٶلشەرلەمەلەر جوعارى دەڭگەيدە قالىپ وتىر. بجزق قاراجاتىن مەرزٸمٸنەن بۇرىن پايدالانۋ ەسەرٸ دە بٸرتٸندەپ ەلسٸرەپ كەلەدٸ. قازٸر نارىققا دەل وسى فاكتورلار كٶبٸرەك ىقپال ەتۋدە", – دەيدٸ ديليارا سەيتنۋروۆا.
ونىڭ باعالاۋىنشا, الداعى بٸر-ەكٸ جىلدا ەلەۋلٸ ٶزگەرٸستەر بولمايدى. ال ناقتى كامپۋستاردىڭ قۇرىلىسى باستالسا, ٷش-بەس جىل ٸشٸندە نارىق جاڭا جاعدايعا بەيٸمدەلە باستايدى.
"ۇزاق مەرزٸمدٸ پەرسپەكتيۆادا بۇل جوبا الماتى اگلومەراتسيياسىنىڭ كەڭٸستٸكتٸك قۇرىلىمىن ٶزگەرتۋٸ مٷمكٸن. الماتى قالالىق ورتانى جاڭارتۋعا مٷمكٸندٸك السا, الاتاۋ دەربەس دامۋ ورتالىعىنا اينالۋى ىقتيمال. بٸراق ەزٸرگە ناقتى تٸزٸم دە, كٶشۋ مەرزٸمٸ دە, قارجىلاندىرۋ تەتٸكتەرٸ دە جارييالانعان جوق. سوندىقتان بۇل باستامانى بٷگٸننەن جٷزەگە اساتىن شەشٸم ەمەس, ۇزاق مەرزٸمدٸ دامۋ ستسەنارييٸ رەتٸندە قاراستىرعان جٶن", – دەپ تٷيٸندەدٸ ساراپشى.
