Almatydaǵy joǵary oqý oryndaryn Alataýǵa kóshirý bastamasy qaladaǵy turǵyn úi naryǵyna qalai áser etýi múmkin? Bul suraqqa Qazaq Expert Club qurylys salasy boiynsha sarapshysy Diliara Seitnurova jaýap berdi. Onyń aitýynsha, ázirge bul joba qysqa merzimde naryqqa aitarlyqtai yqpal etpeidi. Alaida uzaq merzimdi perspektivada Almaty men Alataýdyń damý baǵytyn ózgertýi múmkin, dep habarlaidy dalanews.kz.
Joǵary oqý oryndary men keibir óndiristik kásiporyndardy Almatydan qala mańyna kóshirý máselesi birneshe jyldan beri talqylanyp keledi. Alǵashynda bul bastama Qonaev qalasymen bailanystyrylsa, búginde nazar Alataý qalasyna jáne ÚAAAJ boiynda boi kóterýi josparlanǵan ǵylymi qalashyq jobasyna aýǵan.
2026 jyldyń naýryzynda Parlament Alataýǵa erekshe mártebe berý týraly zań jobasyn birinshi oqylymda maquldady. Sonymen qatar Almatynyń 2040 jylǵa deiingi Bas josparyna engiziletin ózgeristerde óndiristik nysandardyń bir bóligin qala syrtyna shyǵarý jáne jańa ýniversitettik kampýstar salý qarastyrylǵan.
"Almatybasjospar" ǵylymi-zertteý institýtynyń bas direktory Ashat Sádýovtyń málimetinshe, qazirgi tańda AlmaU, KBTU jáne Satbayev University sekildi joǵary oqý oryndarymen yqtimal kóshý máselesi boiynsha kelissózder júrgizilip jatyr.
Diliara Seitnýrovanyń aitýynsha, ázirge bul bastama naqty sheshim emes, tek damý stsenariileriniń biri retinde qarastyrylyp otyr.
"Jyljymaityn múlik naryǵy kóbine naqty qurylys bastalmai turyp-aq bolashaqtaǵy ózgeristerge reaktsiia tanytady. Sondyqtan mundai bastamalardyń ózi investorlar men naryq qatysýshylarynyń kóńil kúiine áser etýi múmkin", – deidi sarapshy.
Onyń sózinshe, iri ýniversitetter tek oqý korpýstarynan turmaidy. Olar myńdaǵan stýdentti, oqytýshyny jáne qyzmetkerdi biriktiretin úlken ekojúie qalyptastyrady.
"Ýniversitet ornalasqan jerde turǵyn úidi jalǵa berý naryǵy, qoǵamdyq tamaqtaný oryndary, dúkender men túrli servister damidy. Kóptegen aýdandarda stýdenttik jalǵa berý naryǵy dál osy joǵary oqý oryndarynyń ainalasynda qalyptasty", – deidi Diliara Seitnýrova.
Sarapshynyń pikirinshe, eger joǵary oqý oryndarynyń bir bóligi shynymen Alataýǵa kóshse, eń aldymen stýdenttik jalǵa berý segmenti ózgeristi sezinýi múmkin.
"Bul baǵanyń kúrt quldyraýyna alyp keledi degen sóz emes. Biraq qazirgi kampýstarǵa jaqyn ornalasqan aýdandardaǵy jalǵa beriletin turǵyn úige suranys birtindep tómendeýi yqtimal. Sondyqtan investorlar nysandardy baǵalaǵanda tek búgingi tabystylyqty emes, aldaǵy bes-on jyldaǵy ózgeristerdi de eskergeni jón", – deidi ol.
Sonymen qatar sarapshy joǵary oqý oryndary men óndiris oryndary ornalasqan aýmaqtardyń bolashaqta jańa damý núktesine ainalýy múmkin ekenin atap ótti.
"Bul nysandardyń basym bóligi infraqurylymy tolyq qalyptasqan aýdandarda ornalasqan. Eger olardyń aýmaǵy bosai bastasa, ol jerler Almatydaǵy eń iri redevelopment jobalaryna negiz bolýy múmkin", – deidi Diliara Seitnýrova.
Onyń aitýynsha, mundai aýmaqtarda turǵyn úi keshenderi, biznes-ortalyqtar, qoǵamdyq keńistikter, kreativti klasterler nemese aralas formattaǵy jańa jobalar júzege asýy yqtimal.
"Sondyqtan joǵary oqý oryndaryn kóshirý Almatynyń ózine de jańa serpin berýi múmkin. Qala halqy eshqaida ketpeidi, biraq bosap qalǵan aýmaqtardyń fýnktsiiasy ózgerýi yqtimal", – deidi sarapshy.
Al Alataýdaǵy turǵyn úi naryǵyna qatysty boljam jasaǵanda asyǵystyqqa jol bermeý kerek deidi maman.
"Jańa qalada turaqty suranys qalyptasýy úshin kampýstar men ákimshilik ǵimarattar ǵana jetkiliksiz. Jumys oryndary, kólik infraqurylymy, mektepter, emhanalar jáne jaily qalalyq orta qajet. Osylarsyz tolyqqandy turǵyn úi naryǵy qalyptaspaidy", – deidi ol.
Sarapshynyń pikirinshe, qazirgi tańda turǵyn úi naryǵyna áldeqaida kúshti áser etip otyrǵan basqa faktorlar bar.
"2026 jyldan bastap bastapqy turǵyn úige 16 paiyzdyq QQS engizildi. Sonymen qatar ipotekalyq mólsherlemeler joǵary deńgeide qalyp otyr. BJZQ qarajatyn merziminen buryn paidalaný áseri de birtindep álsirep keledi. Qazir naryqqa dál osy faktorlar kóbirek yqpal etýde", – deidi Diliara Seitnýrova.
Onyń baǵalaýynsha, aldaǵy bir-eki jylda eleýli ózgerister bolmaidy. Al naqty kampýstardyń qurylysy bastalsa, úsh-bes jyl ishinde naryq jańa jaǵdaiǵa beiimdele bastaidy.
"Uzaq merzimdi perspektivada bul joba Almaty aglomeratsiiasynyń keńistiktik qurylymyn ózgertýi múmkin. Almaty qalalyq ortany jańartýǵa múmkindik alsa, Alataý derbes damý ortalyǵyna ainalýy yqtimal. Biraq ázirge naqty tizim de, kóshý merzimi de, qarjylandyrý tetikteri de jariialanǵan joq. Sondyqtan bul bastamany búginnen júzege asatyn sheshim emes, uzaq merzimdi damý stsenariii retinde qarastyrǵan jón", – dep túiindedi sarapshy.
