Президент Қасым Жомарт Тоқаев Үкіметтің кеңейтілген отырысында экономикалық өсім, бюджет тәртібі, цифрландыру және әлеуметтік саясаттағы созбалаң мен формализмді ашық сынға алып, тек нақты нәтиже ғана бағаланатынын мәлімдеді, деп хабарлайды Dala News.
Қазақстан жаңа саяси және экономикалық кезеңге нақты қадам басып отыр. Үкіметтің кеңейтілген отырысында Қасым Жомарт Тоқаевтың айтқан сөздері елді басқару жүйесінде жиналып қалған жүйелі мәселелерді ашық әрі қатқыл формада көрсетті. Мемлекет басшысы үшін бұл жолғы басымдық декларация емес, нақты нәтиже екені анық байқалды.
Президент экономикалық саясаттағы басты түйткіл ретінде тұрақты өсімнің жоқтығын атады. Оның айтуынша, қазіргі сын қатерлерге бейімделе алатын, өнімділік пен технологиялық жаңаруға негізделген жаңа модель қажет. Мемлекет нарыққа тек бақылаушы емес, стратегиялық бағыт беруші ретінде араласуы тиіс. Бұл тәсіл ұлттық табысты азаматтар арасында әділ бөлуге мүмкіндік береді.
Инфляция мәселесіне келгенде Президент бұрынғыдай абстрактілі уәде мен ұзақ талқылауға жол жоқ екенін ескертті. Үкімет пен Ұлттық банкке үш жыл ішінде инфляцияны нақты төмендетуге бағытталған кезең кезеңімен орындалатын ортақ алгоритм әзірлеу тапсырылды. Мемлекет басшысы нәтижесіз талқылау, қажетсіз жол карталары мен уақыт ұту әрекеттерін жауапкершіліктен жалтару деп бағалайтынын ашық айтты. Баға өсімін ауыздықтау халықтың нақты табысын арттыруға алып келуі тиіс.
Салық және бюджет саясаты да Президент назарынан тыс қалған жоқ. Жаңа Салық кодексінің енгізілуі экономиканы тәртіпке келтірудің құралы болуы керек. Мемлекет басшысы алғашқы оң нәтижелер бар екенін атап өтті, алайда бюджет түсімін арттыру бизнеске қысым көрсету арқылы жүзеге аспауға тиіс екенін қатаң ескертті. Негізгі басымдық салықтық әкімшілендірудің сапасын арттыру мен цифрландыруға берілуі қажет.
Бюджет шығыстары бойынша Президенттің сыны тіпті қатқыл болды. Ол тиімсіз бағдарламаларды толық ревизиядан өткізуді талап етіп, қаржыны игеру үшін ғана бөлу тәжірибесін тоқтатуды тапсырды. Мемлекеттік инвестиция азаматтарға нақты пайда әкелетін және ұлттық экономиканы дамытатын жобаларға ғана бағытталуы тиіс. Таңдаулы топтарға субъективті түрде қаржы бөлу мемлекет мүддесіне қарсы әрекет ретінде бағаланатыны ашық айтылды.
Аймақтық саясатта да жауапкершілік мәселесі өткір қойылды. Соңғы жылдары өңірлердің кіріс қоры артқанымен, қаржылық тәртіп пен жоспарлау сапасы бірдей деңгейде дамымаған. Президент жергілікті билікке жүктелетін міндеттер мен берілетін ресурстардың сәйкестігі сақталуы керек екенін атап өтті. Қазақстан унитарлы мемлекет ретінде барлық деңгейде бірлесіп әрекет етуге тиіс.
Инфрақұрылым мәселесіне келгенде Мемлекет басшысы өңірлер арасындағы алшақтықты жасырмады. Ел бойынша қамтылу деңгейі орта есеппен 64 пайызды құраса да, Абай, Ұлытау және Алматы облыстарында жағдай күрделі. Инфрақұрылымның жоқтығы өңірлік дамуға тікелей кедергі келтіріп отыр. Президент аймақ басшыларын экономиканы әртараптандыруға, инвестиция тартуға және жаңа жұмыс орындарын құруға міндеттеді.
Цифрлық мемлекет құру мәселесі Президент үшін жеке стратегиялық бағыт ретінде айқындалды. Ол цифрландыруды барлық кемшілікті жасыратын сылтау ретінде қолдануды ашық сынға алды. Жасанды интеллект пен цифрлық технологиялар басқару сапасын арттыруға, шығынды қысқартуға және шешім қабылдауды жеделдетуге қызмет етуі тиіс. Әйтпесе, ауқымды жоспарлардың бәрі қағаз жүзінде қалып қояды.
Президент бірыңғай цифрлық платформаға көшудің маңызын ерекше атап өтті. Бұған дейін ведомстволардың цифрландыруды бақылаусыз жүргізуі техникалық ақаулар мен бюджет шығынына алып келген. Енді барлық цифрлық өзгеріс QazTech платформасының негізінде іске асуы тиіс.
Киберқауіпсіздік пен дербес деректерді қорғау да күн тәртібіндегі өзекті мәселе ретінде көтерілді. Онлайн алаяқтық пен деректердің таралуы қалыпты құбылысқа айналып бара жатқанын айтқан Президент бұл бағытта кешенді шешімдер қабылдауды тапсырды. Ұлттық антифрод орталығының жұмысы нәтижесінде ондаған мың азаматтың қаржысын сақтап қалу мүмкін болғаны атап өтілді.
Әлеуметтік саланы цифрландыруда да Президент тиімділік мәселесін алға қойды. Бюджеттің қомақты бөлігі бөлінгенімен, оның нақты нәтижесі сұрақ тудырып отыр. Әлеуметтік көмек нақты мұқтаж адамдарға жетуі үшін үй шаруашылықтарының цифрлық профилі мен әлеуметтік әмиян жүйесін жедел енгізу қажет.
Білім беру саласында да жүйелі проблемалар бар екені жасырылмады. Президент кадр даярлау жүйесі технологиялық өзгерістерге ілесе алмай отырғанын атап өтті. Елге жасанды интеллектіні нақты өндірісте қолдана алатын мамандар қажет. Осы мақсатта ұлттық мамандықтар трансформациясы орталығын құру тапсырылды.
Жалпы, Үкіметтің кеңейтілген отырысында айтылған сөздер мемлекет басқарудағы жаңа талаптардың белгісі болды. Президент нақты нәтиже бермейтін шешімдер мен жалтару әрекеттеріне енді жол берілмейтінін ашық көрсетті. Алға қойылған міндеттердің орындалуы Үкімет пен өңірлер үшін саяси жауапкершіліктің нақты өлшеміне айналмақ.
