پرەزيدەنت قاسىم جومارت توقايەۆ ۇكىمەتتىڭ كەڭەيتىلگەن وتىرىسىندا ەكونوميكالىق ءوسىم، بيۋدجەت ءتارتىبى، سيفرلاندىرۋ جانە الەۋمەتتىك ساياساتتاعى سوزبالاڭ مەن ءفورماليزمدى اشىق سىنعا الىپ، تەك ناقتى ناتيجە عانا باعالاناتىنىن مالىمدەدى، دەپ حابارلايدى Dala News.
قازاقستان جاڭا ساياسي جانە ەكونوميكالىق كەزەڭگە ناقتى قادام باسىپ وتىر. ۇكىمەتتىڭ كەڭەيتىلگەن وتىرىسىندا قاسىم جومارت توقايەۆتىڭ ايتقان سوزدەرى ەلدى باسقارۋ جۇيەسىندە جينالىپ قالعان جۇيەلى ماسەلەلەردى اشىق ءارى قاتقىل فورمادا كورسەتتى. مەملەكەت باسشىسى ءۇشىن بۇل جولعى باسىمدىق دەكلاراسيا ەمەس، ناقتى ناتيجە ەكەنى انىق بايقالدى.
پرەزيدەنت ەكونوميكالىق ساياساتتاعى باستى تۇيتكىل رەتىندە تۇراقتى ءوسىمنىڭ جوقتىعىن اتادى. ونىڭ ايتۋىنشا، قازىرگى سىن قاتەرلەرگە بەيىمدەلە الاتىن، ونىمدىلىك پەن تەحنولوگيالىق جاڭارۋعا نەگىزدەلگەن جاڭا مودەل قاجەت. مەملەكەت نارىققا تەك باقىلاۋشى ەمەس، ستراتەگيالىق باعىت بەرۋشى رەتىندە ارالاسۋى ءتيىس. بۇل ءتاسىل ۇلتتىق تابىستى ازاماتتار اراسىندا ءادىل بولۋگە مۇمكىندىك بەرەدى.
ينفلياسيا ماسەلەسىنە كەلگەندە پرەزيدەنت بۇرىنعىداي ابستراكتىلى ۋادە مەن ۇزاق تالقىلاۋعا جول جوق ەكەنىن ەسكەرتتى. ۇكىمەت پەن ۇلتتىق بانككە ءۇش جىل ىشىندە ينفلياسيانى ناقتى تومەندەتۋگە باعىتتالعان كەزەڭ كەزەڭىمەن ورىندالاتىن ورتاق الگوريتم ازىرلەۋ تاپسىرىلدى. مەملەكەت باسشىسى ناتيجەسىز تالقىلاۋ، قاجەتسىز جول كارتالارى مەن ۋاقىت ۇتۋ ارەكەتتەرىن جاۋاپكەرشىلىكتەن جالتارۋ دەپ باعالايتىنىن اشىق ايتتى. باعا ءوسىمىن اۋىزدىقتاۋ حالىقتىڭ ناقتى تابىسىن ارتتىرۋعا الىپ كەلۋى ءتيىس.
سالىق جانە بيۋدجەت ساياساتى دا پرەزيدەنت نازارىنان تىس قالعان جوق. جاڭا سالىق كودەكسىنىڭ ەنگىزىلۋى ەكونوميكانى تارتىپكە كەلتىرۋدىڭ قۇرالى بولۋى كەرەك. مەملەكەت باسشىسى العاشقى وڭ ناتيجەلەر بار ەكەنىن اتاپ ءوتتى، الايدا بيۋدجەت ءتۇسىمىن ارتتىرۋ بيزنەسكە قىسىم كورسەتۋ ارقىلى جۇزەگە اسپاۋعا ءتيىس ەكەنىن قاتاڭ ەسكەرتتى. نەگىزگى باسىمدىق سالىقتىق اكىمشىلەندىرۋدىڭ ساپاسىن ارتتىرۋ مەن سيفرلاندىرۋعا بەرىلۋى قاجەت.
بيۋدجەت شىعىستارى بويىنشا پرەزيدەنتتىڭ سىنى ءتىپتى قاتقىل بولدى. ول ءتيىمسىز باعدارلامالاردى تولىق ريەۆيزيادان وتكىزۋدى تالاپ ەتىپ، قارجىنى يگەرۋ ءۇشىن عانا ءبولۋ تاجىريبەسىن توقتاتۋدى تاپسىردى. مەملەكەتتىك ينۆەستيسيا ازاماتتارعا ناقتى پايدا اكەلەتىن جانە ۇلتتىق ەكونوميكانى دامىتاتىن جوبالارعا عانا باعىتتالۋى ءتيىس. تاڭداۋلى توپتارعا سۋبەكتيۆتى تۇردە قارجى ءبولۋ مەملەكەت مۇددەسىنە قارسى ارەكەت رەتىندە باعالاناتىنى اشىق ايتىلدى.
ايماقتىق ساياساتتا دا جاۋاپكەرشىلىك ماسەلەسى وتكىر قويىلدى. سوڭعى جىلدارى وڭىرلەردىڭ كىرىس قورى ارتقانىمەن، قارجىلىق ءتارتىپ پەن جوسپارلاۋ ساپاسى بىردەي دەڭگەيدە دامىماعان. پرەزيدەنت جەرگىلىكتى بيلىككە جۇكتەلەتىن مىندەتتەر مەن بەرىلەتىن رەسۋرستاردىڭ سايكەستىگى ساقتالۋى كەرەك ەكەنىن اتاپ ءوتتى. قازاقستان ۋنيتارلى مەملەكەت رەتىندە بارلىق دەڭگەيدە بىرلەسىپ ارەكەت ەتۋگە ءتيىس.
ينفراقۇرىلىم ماسەلەسىنە كەلگەندە مەملەكەت باسشىسى وڭىرلەر اراسىنداعى الشاقتىقتى جاسىرمادى. ەل بويىنشا قامتىلۋ دەڭگەيى ورتا ەسەپپەن 64 پايىزدى قۇراسا دا، اباي، ۇلىتاۋ جانە الماتى وبلىستارىندا جاعداي كۇردەلى. ينفراقۇرىلىمنىڭ جوقتىعى وڭىرلىك دامۋعا تىكەلەي كەدەرگى كەلتىرىپ وتىر. پرەزيدەنت ايماق باسشىلارىن ەكونوميكانى ءارتاراپتاندىرۋعا، ينۆەستيسيا تارتۋعا جانە جاڭا جۇمىس ورىندارىن قۇرۋعا مىندەتتەدى.
سيفرلىق مەملەكەت قۇرۋ ماسەلەسى پرەزيدەنت ءۇشىن جەكە ستراتەگيالىق باعىت رەتىندە ايقىندالدى. ول سيفرلاندىرۋدى بارلىق كەمشىلىكتى جاسىراتىن سىلتاۋ رەتىندە قولدانۋدى اشىق سىنعا الدى. جاساندى ينتەللەكت پەن سيفرلىق تەحنولوگيالار باسقارۋ ساپاسىن ارتتىرۋعا، شىعىندى قىسقارتۋعا جانە شەشىم قابىلداۋدى جەدەلدەتۋگە قىزمەت ەتۋى ءتيىس. ايتپەسە، اۋقىمدى جوسپارلاردىڭ ءبارى قاعاز جۇزىندە قالىپ قويادى.
پرەزيدەنت ءبىرىڭعاي سيفرلىق پلاتفورماعا كوشۋدىڭ ماڭىزىن ەرەكشە اتاپ ءوتتى. بۇعان دەيىن ۆەدومستۆولاردىڭ سيفرلاندىرۋدى باقىلاۋسىز جۇرگىزۋى تەحنيكالىق اقاۋلار مەن بيۋدجەت شىعىنىنا الىپ كەلگەن. ەندى بارلىق سيفرلىق وزگەرىس QazTech پلاتفورماسىنىڭ نەگىزىندە ىسكە اسۋى ءتيىس.
كيبەرقاۋىپسىزدىك پەن دەربەس دەرەكتەردى قورعاۋ دا كۇن تارتىبىندەگى وزەكتى ماسەلە رەتىندە كوتەرىلدى. ونلاين الاياقتىق پەن دەرەكتەردىڭ تارالۋى قالىپتى قۇبىلىسقا اينالىپ بارا جاتقانىن ايتقان پرەزيدەنت بۇل باعىتتا كەشەندى شەشىمدەر قابىلداۋدى تاپسىردى. ۇلتتىق انتيفرود ورتالىعىنىڭ جۇمىسى ناتيجەسىندە ونداعان مىڭ ازاماتتىڭ قارجىسىن ساقتاپ قالۋ مۇمكىن بولعانى اتاپ ءوتىلدى.
الەۋمەتتىك سالانى سيفرلاندىرۋدا دا پرەزيدەنت تيىمدىلىك ماسەلەسىن العا قويدى. بيۋدجەتتىڭ قوماقتى بولىگى بولىنگەنىمەن، ونىڭ ناقتى ناتيجەسى سۇراق تۋدىرىپ وتىر. الەۋمەتتىك كومەك ناقتى مۇقتاج ادامدارعا جەتۋى ءۇشىن ءۇي شارۋاشىلىقتارىنىڭ سيفرلىق ءپروفيلى مەن الەۋمەتتىك ءاميان جۇيەسىن جەدەل ەنگىزۋ قاجەت.
ءبىلىم بەرۋ سالاسىندا دا جۇيەلى پروبلەمالار بار ەكەنى جاسىرىلمادى. پرەزيدەنت كادر دايارلاۋ جۇيەسى تەحنولوگيالىق وزگەرىستەرگە ىلەسە الماي وتىرعانىن اتاپ ءوتتى. ەلگە جاساندى ينتەللەكتىنى ناقتى وندىرىستە قولدانا الاتىن ماماندار قاجەت. وسى ماقساتتا ۇلتتىق ماماندىقتار ترانسفورماسياسى ورتالىعىن قۇرۋ تاپسىرىلدى.
جالپى، ۇكىمەتتىڭ كەڭەيتىلگەن وتىرىسىندا ايتىلعان سوزدەر مەملەكەت باسقارۋداعى جاڭا تالاپتاردىڭ بەلگىسى بولدى. پرەزيدەنت ناقتى ناتيجە بەرمەيتىن شەشىمدەر مەن جالتارۋ ارەكەتتەرىنە ەندى جول بەرىلمەيتىنىن اشىق كورسەتتى. العا قويىلعان مىندەتتەردىڭ ورىندالۋى ۇكىمەت پەن وڭىرلەر ءۇشىن ساياسي جاۋاپكەرشىلىكتىڭ ناقتى ولشەمىنە اينالماق.
