پرەزيدەنت قاسىم جومارت توقاەۆ ٷكٸمەتتٸڭ كەڭەيتٸلگەن وتىرىسىندا ەكونوميكالىق ٶسٸم, بيۋدجەت تەرتٸبٸ, تسيفرلاندىرۋ جەنە ەلەۋمەتتٸك ساياساتتاعى سوزبالاڭ مەن فورماليزمدٸ اشىق سىنعا الىپ, تەك ناقتى نەتيجە عانا باعالاناتىنىن مەلٸمدەدٸ, دەپ حابارلايدى Dala News.
قازاقستان جاڭا ساياسي جەنە ەكونوميكالىق كەزەڭگە ناقتى قادام باسىپ وتىر. ٷكٸمەتتٸڭ كەڭەيتٸلگەن وتىرىسىندا قاسىم جومارت توقاەۆتىڭ ايتقان سٶزدەرٸ ەلدٸ باسقارۋ جٷيەسٸندە جينالىپ قالعان جٷيەلٸ مەسەلەلەردٸ اشىق ەرٸ قاتقىل فورمادا كٶرسەتتٸ. مەملەكەت باسشىسى ٷشٸن بۇل جولعى باسىمدىق دەكلاراتسييا ەمەس, ناقتى نەتيجە ەكەنٸ انىق بايقالدى.
پرەزيدەنت ەكونوميكالىق ساياساتتاعى باستى تٷيتكٸل رەتٸندە تۇراقتى ٶسٸمنٸڭ جوقتىعىن اتادى. ونىڭ ايتۋىنشا, قازٸرگٸ سىن قاتەرلەرگە بەيٸمدەلە الاتىن, ٶنٸمدٸلٸك پەن تەحنولوگييالىق جاڭارۋعا نەگٸزدەلگەن جاڭا مودەل قاجەت. مەملەكەت نارىققا تەك باقىلاۋشى ەمەس, ستراتەگييالىق باعىت بەرۋشٸ رەتٸندە ارالاسۋى تيٸس. بۇل تەسٸل ۇلتتىق تابىستى ازاماتتار اراسىندا ەدٸل بٶلۋگە مٷمكٸندٸك بەرەدٸ.
ينفلياتسييا مەسەلەسٸنە كەلگەندە پرەزيدەنت بۇرىنعىداي ابستراكتٸلٸ ۋەدە مەن ۇزاق تالقىلاۋعا جول جوق ەكەنٸن ەسكەرتتٸ. ٷكٸمەت پەن ۇلتتىق بانككە ٷش جىل ٸشٸندە ينفلياتسييانى ناقتى تٶمەندەتۋگە باعىتتالعان كەزەڭ كەزەڭٸمەن ورىندالاتىن ورتاق الگوريتم ەزٸرلەۋ تاپسىرىلدى. مەملەكەت باسشىسى نەتيجەسٸز تالقىلاۋ, قاجەتسٸز جول كارتالارى مەن ۋاقىت ۇتۋ ەرەكەتتەرٸن جاۋاپكەرشٸلٸكتەن جالتارۋ دەپ باعالايتىنىن اشىق ايتتى. باعا ٶسٸمٸن اۋىزدىقتاۋ حالىقتىڭ ناقتى تابىسىن ارتتىرۋعا الىپ كەلۋٸ تيٸس.
سالىق جەنە بيۋدجەت ساياساتى دا پرەزيدەنت نازارىنان تىس قالعان جوق. جاڭا سالىق كودەكسٸنٸڭ ەنگٸزٸلۋٸ ەكونوميكانى تەرتٸپكە كەلتٸرۋدٸڭ قۇرالى بولۋى كەرەك. مەملەكەت باسشىسى العاشقى وڭ نەتيجەلەر بار ەكەنٸن اتاپ ٶتتٸ, الايدا بيۋدجەت تٷسٸمٸن ارتتىرۋ بيزنەسكە قىسىم كٶرسەتۋ ارقىلى جٷزەگە اسپاۋعا تيٸس ەكەنٸن قاتاڭ ەسكەرتتٸ. نەگٸزگٸ باسىمدىق سالىقتىق ەكٸمشٸلەندٸرۋدٸڭ ساپاسىن ارتتىرۋ مەن تسيفرلاندىرۋعا بەرٸلۋٸ قاجەت.
بيۋدجەت شىعىستارى بويىنشا پرەزيدەنتتٸڭ سىنى تٸپتٸ قاتقىل بولدى. ول تيٸمسٸز باعدارلامالاردى تولىق رەۆيزييادان ٶتكٸزۋدٸ تالاپ ەتٸپ, قارجىنى يگەرۋ ٷشٸن عانا بٶلۋ تەجٸريبەسٸن توقتاتۋدى تاپسىردى. مەملەكەتتٸك ينۆەستيتسييا ازاماتتارعا ناقتى پايدا ەكەلەتٸن جەنە ۇلتتىق ەكونوميكانى دامىتاتىن جوبالارعا عانا باعىتتالۋى تيٸس. تاڭداۋلى توپتارعا سۋبەكتيۆتٸ تٷردە قارجى بٶلۋ مەملەكەت مٷددەسٸنە قارسى ەرەكەت رەتٸندە باعالاناتىنى اشىق ايتىلدى.
ايماقتىق ساياساتتا دا جاۋاپكەرشٸلٸك مەسەلەسٸ ٶتكٸر قويىلدى. سوڭعى جىلدارى ٶڭٸرلەردٸڭ كٸرٸس قورى ارتقانىمەن, قارجىلىق تەرتٸپ پەن جوسپارلاۋ ساپاسى بٸردەي دەڭگەيدە دامىماعان. پرەزيدەنت جەرگٸلٸكتٸ بيلٸككە جٷكتەلەتٸن مٸندەتتەر مەن بەرٸلەتٸن رەسۋرستاردىڭ سەيكەستٸگٸ ساقتالۋى كەرەك ەكەنٸن اتاپ ٶتتٸ. قازاقستان ۋنيتارلى مەملەكەت رەتٸندە بارلىق دەڭگەيدە بٸرلەسٸپ ەرەكەت ەتۋگە تيٸس.
ينفراقۇرىلىم مەسەلەسٸنە كەلگەندە مەملەكەت باسشىسى ٶڭٸرلەر اراسىنداعى الشاقتىقتى جاسىرمادى. ەل بويىنشا قامتىلۋ دەڭگەيٸ ورتا ەسەپپەن 64 پايىزدى قۇراسا دا, اباي, ۇلىتاۋ جەنە الماتى وبلىستارىندا جاعداي كٷردەلٸ. ينفراقۇرىلىمنىڭ جوقتىعى ٶڭٸرلٸك دامۋعا تٸكەلەي كەدەرگٸ كەلتٸرٸپ وتىر. پرەزيدەنت ايماق باسشىلارىن ەكونوميكانى ەرتاراپتاندىرۋعا, ينۆەستيتسييا تارتۋعا جەنە جاڭا جۇمىس ورىندارىن قۇرۋعا مٸندەتتەدٸ.
تسيفرلىق مەملەكەت قۇرۋ مەسەلەسٸ پرەزيدەنت ٷشٸن جەكە ستراتەگييالىق باعىت رەتٸندە ايقىندالدى. ول تسيفرلاندىرۋدى بارلىق كەمشٸلٸكتٸ جاسىراتىن سىلتاۋ رەتٸندە قولدانۋدى اشىق سىنعا الدى. جاساندى ينتەللەكت پەن تسيفرلىق تەحنولوگييالار باسقارۋ ساپاسىن ارتتىرۋعا, شىعىندى قىسقارتۋعا جەنە شەشٸم قابىلداۋدى جەدەلدەتۋگە قىزمەت ەتۋٸ تيٸس. ەيتپەسە, اۋقىمدى جوسپارلاردىڭ بەرٸ قاعاز جٷزٸندە قالىپ قويادى.
پرەزيدەنت بٸرىڭعاي تسيفرلىق پلاتفورماعا كٶشۋدٸڭ ماڭىزىن ەرەكشە اتاپ ٶتتٸ. بۇعان دەيٸن ۆەدومستۆولاردىڭ تسيفرلاندىرۋدى باقىلاۋسىز جٷرگٸزۋٸ تەحنيكالىق اقاۋلار مەن بيۋدجەت شىعىنىنا الىپ كەلگەن. ەندٸ بارلىق تسيفرلىق ٶزگەرٸس QazTech پلاتفورماسىنىڭ نەگٸزٸندە ٸسكە اسۋى تيٸس.
كيبەرقاۋٸپسٸزدٸك پەن دەربەس دەرەكتەردٸ قورعاۋ دا كٷن تەرتٸبٸندەگٸ ٶزەكتٸ مەسەلە رەتٸندە كٶتەرٸلدٸ. ونلاين الاياقتىق پەن دەرەكتەردٸڭ تارالۋى قالىپتى قۇبىلىسقا اينالىپ بارا جاتقانىن ايتقان پرەزيدەنت بۇل باعىتتا كەشەندٸ شەشٸمدەر قابىلداۋدى تاپسىردى. ۇلتتىق انتيفرود ورتالىعىنىڭ جۇمىسى نەتيجەسٸندە ونداعان مىڭ ازاماتتىڭ قارجىسىن ساقتاپ قالۋ مٷمكٸن بولعانى اتاپ ٶتٸلدٸ.
ەلەۋمەتتٸك سالانى تسيفرلاندىرۋدا دا پرەزيدەنت تيٸمدٸلٸك مەسەلەسٸن العا قويدى. بيۋدجەتتٸڭ قوماقتى بٶلٸگٸ بٶلٸنگەنٸمەن, ونىڭ ناقتى نەتيجەسٸ سۇراق تۋدىرىپ وتىر. ەلەۋمەتتٸك كٶمەك ناقتى مۇقتاج ادامدارعا جەتۋٸ ٷشٸن ٷي شارۋاشىلىقتارىنىڭ تسيفرلىق پروفيلٸ مەن ەلەۋمەتتٸك ەمييان جٷيەسٸن جەدەل ەنگٸزۋ قاجەت.
بٸلٸم بەرۋ سالاسىندا دا جٷيەلٸ پروبلەمالار بار ەكەنٸ جاسىرىلمادى. پرەزيدەنت كادر دايارلاۋ جٷيەسٸ تەحنولوگييالىق ٶزگەرٸستەرگە ٸلەسە الماي وتىرعانىن اتاپ ٶتتٸ. ەلگە جاساندى ينتەللەكتٸنٸ ناقتى ٶندٸرٸستە قولدانا الاتىن ماماندار قاجەت. وسى ماقساتتا ۇلتتىق ماماندىقتار ترانسفورماتسيياسى ورتالىعىن قۇرۋ تاپسىرىلدى.
جالپى, ٷكٸمەتتٸڭ كەڭەيتٸلگەن وتىرىسىندا ايتىلعان سٶزدەر مەملەكەت باسقارۋداعى جاڭا تالاپتاردىڭ بەلگٸسٸ بولدى. پرەزيدەنت ناقتى نەتيجە بەرمەيتٸن شەشٸمدەر مەن جالتارۋ ەرەكەتتەرٸنە ەندٸ جول بەرٸلمەيتٸنٸن اشىق كٶرسەتتٸ. العا قويىلعان مٸندەتتەردٸڭ ورىندالۋى ٷكٸمەت پەن ٶڭٸرلەر ٷشٸن ساياسي جاۋاپكەرشٸلٸكتٸڭ ناقتى ٶلشەمٸنە اينالماق.
