Қазақстанның озық мемлекетке айналуы дегеніміз не? Бұл сұрақ соңғы жылдары жиі айтылып жүр. Президент Қасым-Жомарт Тоқаев та ел дамуының негізгі бағыттарының бірі ретінде технологиялық жаңғыруды, адами капиталды күшейтуді және ұлттық құндылықтарды сақтауды атап келеді.
Озық мемлекет дегеніміз – заң үстемдік ететін, мемлекеттік институттары тиімді жұмыс істейтін, экономикасы дамыған, ғылымы мен білімі бәсекеге қабілетті және азаматтарына өз әлеуетін жүзеге асыруға мүмкіндік беретін ел.
Бұл бағытта Қазақстанда қажетті технологиялық негіз қалыптасып келеді. Мемлекет басшысы алдағы үш жылда Қазақстанды толыққанды цифрлық мемлекетке айналдыру міндетін қойды.
Бүгінде Қазақстан әлемдегі 190-нан астам елдің ішінде электронды үкіметті дамыту деңгейі бойынша алғашқы 25 мемлекеттің қатарына кіреді. 2026 жыл елімізде Цифрландыру және жасанды интеллект жылы ретінде белгіленді. Сонымен қатар «Цифрлық Қазақстан» стратегиясы 2029 жылға дейінгі кезеңді қамтиды.
Цифрлық кодекс пен жасанды интеллект туралы заңның қабылдануы да осы өзгерістердің заңнамалық негізін қалыптастырып отыр.
Технологиялық мемлекет – білімі мықты мемлекет
Озық ел болудың тағы бір маңызды шарты – адами капитал. 26 тамыздағы тамыз конференциясында Президент «прогрессивті ұлт» пен «технологиялық ұлт» ұғымдарын өзара байланыстыра отырып, білім мен технологияның ел болашағындағы рөліне тоқталды.
Қазір Қазақстан мектептерінің 95 пайыздан астамы жоғары жылдамдықты интернетпен қамтылған. Алдағы мақсат – бұл көрсеткішті 100 пайызға жеткізу.
Жасанды интеллектіні орта білім беру жүйесіне енгізу бойынша да нақты қадамдар жасалуда. Сонымен қатар елімізде жасанды интеллект саласына мамандар даярлайтын алғашқы университет ашылды.
Алайда технологиялық жаңғыру ұлттық болмыстан бас тарту деген сөз емес.
Технология бар жерде – тарих та болуы керек
Президент жастардың өз халқының тарихына дұрыс көзқараспен қарап, болашаққа сеніммен ұмтылуы маңызды екенін бірнеше рет атап өтті.
Бұл ретте білім мен технологиямен қатар мәдениет пен кітап оқу мәселесіне де басымдық беріліп отыр. Биыл мамыр айында оқу мәдениетін дамытуға бағытталған Жарлыққа қол қойылды.
2026 жылдың соңына дейін 2027–2031 жылдарға арналған «Оқитын ұлт» тұжырымдамасын әзірлеу көзделген. Ал 2027 жылдың басына дейін бірыңғай Ұлттық цифрлық кітапхана платформасын құру жоспарланып отыр.
Бұл – технологиялық дамудың ұлттық мәдениетпен қатар жүруі тиіс екенін көрсетеді.
Озық болу – біреуге ұқсау емес
Демек, озық Қазақстан дегеніміз – басқа елдердің моделін сол күйінде көшіріп алу емес.
Бұл – заң үстемдігін қамтамасыз ететін, мемлекеттік институттары тиімді жұмыс істейтін, білімі мен ғылымы дамыған, технологиялық мүмкіндігі жоғары, цифрлық жүйесі қалыптасқан және сонымен бірге өзінің тарихи-мәдени тамырын сақтайтын мемлекет құру.
Яғни Қазақстанның озықтық моделі – технология мен дәстүрді, цифрландыру мен ұлттық құндылықты, экономикалық дамуды және адам капиталын бір арнаға тоғыстыру.
Президент айтып жүрген Әділетті, Таза, Қауіпсіз, Күшті әрі Озық Қазақстан идеясының өзегі де осында.
