الماتى وبلىسىنىڭ رايىمبەك اۋدانىندا كارتوپ ٶسٸرٸپ وتىرعان شارۋاشىلىق جەر داۋىنا تاپ بولدى. "التىن دەن" كووپەراتيۆٸ بۇل جەردٸ 2022 جىلى يەسٸنەن ون جىلعا جالعا العان. الايدا بيىل كٶكتەمدە جەر يەسٸ كەلٸسٸم مەرزٸمٸ اياقتالماعانىنا قاراماستان, القاپتى قايتارۋدى تالاپ ەتكەن. كووپەراتيۆ باسشىلىعى جەرگە بٸر ميلليارد تەڭگەدەن استام قاراجات قۇيىلعانىن, ال كەلٸسٸمشارتتىڭ نوتاريۋس ارقىلى رەسٸمدەلٸپ, زاڭدى تٷردە تٸركەلگەنٸن جەتكٸزدٸ. قازٸر ەكٸ تاراپتىڭ اراسىنداعى داۋ سوتتا قارالىپ جاتىر, دەپ حابارلايدى dalanews.kz.
"التىن دەن" كووپەراتيۆٸنٸڭ تٶراعاسى دۋلات قۇلمامىروۆتىڭ سٶزٸنشە, جوبانى جٷزەگە اسىرۋ تۋرالى باستاما 2022 جىلى كٶتەرٸلگەن. سول كەزدە الماتى وبلىسىن باسقارعان قانات بوزىمباەۆ رايىمبەك اۋدانىنىڭ تۇرعىندارىمەن كەزدەسۋگە كەلگەن. شارۋالار مەملەكەت باسشىسىنىڭ اۋىل شارۋاشىلىعى كووپەراتيۆتەرٸن دامىتۋ جٶنٸندەگٸ تاپسىرماسىن نەگٸزگە الىپ, اۋداندا كووپەراتيۆ قۇرۋ تۋرالى ۇسىنىس بٸلدٸرگەن.
كەيٸن ٸرٸ اۋىل شارۋاشىلىعى جوباسىن باستاۋ ٷشٸن كٶلەمدٸ جەر تەلٸمٸ قاجەت بولعان. اۋداندا بوس جەر تابۋ قيىن بولعاندىقتان, شارۋالار ۇزاق ۋاقىت بويى پايدالانىلماي جاتقان القاپتى انىقتاپ, ونىڭ يەسٸمەن الماتى قالاسىندا كەزدەسكەن.
"بۇل جەر بۇرىن سۋارىلماعان, سۋى دا بولماعان. مال تاپتاپ جاتقان بوس القاپ ەدٸ. يەسٸن تاۋىپ, جٷزەگە اسىراتىن جوبامىزدى تٷسٸندٸردٸك. جەردٸ ون جىلعا سەنٸمگەرلٸك باسقارۋعا بەرۋدٸ سۇرادىق. ول كەلٸسٸمٸن بەردٸ. قۇجاتتى نوتاريۋس ارقىلى رەسٸمدەپ, زاڭدى تٷردە تٸركەتتٸك. ەگەر كەلٸسٸمشارت تٸركەلمەسە, مەملەكەتتٸك باعدارلامالارعا قاتىسىپ, سۋبسيدييا دا الا الماس ەدٸك", – دەيدٸ دۋلات قۇلمامىروۆ.
ونىڭ ايتۋىنشا, جاڭا شارۋاشىلىقتى بٸردەن ٸسكە قوسۋ مٷمكٸن بولماعان. قۇجاتتاردى رەسٸمدەۋگە, جوبالىق-سمەتالىق قۇجاتتامانى ەزٸرلەۋگە جەنە سۋارۋ جٷيەسٸن جوسپارلاۋعا جارتى جىلدان استام ۋاقىت كەتكەن. نەگٸزگٸ قۇرىلىس جۇمىستارى 2024–2025 جىلدارى جٷرگٸزٸلگەن.
كووپەراتيۆ تٶراعاسى وسى كەزەڭدە شارۋاشىلىق ەشقانداي پايدا تاپپاعانىن, كەرٸسٸنشە, نەسيە تٶلەمدەرٸن قۇرىلتايشىلار ٶز قاراجاتىنان جاۋىپ كەلگەنٸن ايتادى.
سۋارۋ جٷيەسٸنە 780 ميلليون تەڭگە جۇمسالعان
دۋلات قۇلمامىروۆتىڭ مەلٸمەتٸنشە, جاڭبىرلاتىپ سۋارۋ جٷيەسٸن ساتىپ الىپ, ورناتۋعا 780 ميلليون تەڭگە كەتكەن. القاپتا ەرقايسىسىنىڭ تەرەڭدٸگٸ 250 مەتر بولاتىن ٷش ۇڭعىما بۇرعىلانىپ, 35 مىڭ تەكشە مەتر سۋ جينايتىن قويما سالىنعان. سونداي-اق شارۋاشىلىققا دەيٸن 2,5 شاقىرىم ەلەكتر جەلٸسٸ مەن وسىنشا قاشىقتىققا جول تارتىلعان.
بۇعان قوسا, سۋارۋ قوندىرعىلارىنا جەتٸ شاقىرىمنان استام قۋات كابەلٸ جٷرگٸزٸلٸپ, جەر استىنا قۇبىرلار سالىنعان. كووپەراتيۆ باسشىسى تەك جەرگە ورناتىلعان ينفراقۇرىلىمنىڭ ٶزٸنە شامامەن 400 ميلليون تەڭگە جۇمسالعانىن العا تارتادى.
جالپى جوباعا سالىنعان ينۆەستيتسييا كٶلەمٸ بٸر ميلليارد تەڭگەدەن اسادى.
الايدا 2026 جىلدىڭ كٶكتەمٸنەن باستاپ جەر يەسٸ القاپتى قايتارۋدى تالاپ ەتٸپ, سوتقا جٷگٸنە باستاعان. قۇلمامىروۆتىڭ ايتۋىنشا, العاشقى سوت تالقىلاۋىندا شەشٸم كووپەراتيۆتٸڭ پايداسىنا شىعىپ, ون جىلدىق كەلٸسٸمشارتتى بٸرجاقتى بۇزۋعا نەگٸز جوق دەپ تانىلعان.
كووپەراتيۆ سوتتىڭ تالابى بويىنشا اتقارىلعان جۇمىس پەن قارجىعا قاتىستى ەسەپتەرٸن دە ۇسىنعان. شارۋاشىلىق ٶكٸلدەرٸ بارلىق قۇجاتتىڭ زاڭ تالاپتارىنا ساي ەكەنٸن جەنە كەلٸسٸمشارت بويىنشا مٸندەتتەمەلەر ورىندالعانىن ايتادى.
الايدا دۋلات قۇلمامىروۆتىڭ مەلٸمدەۋٸنشە, كەيٸنگٸ سوت وتىرىسىندا بۇعان دەيٸنگٸ شەشٸم ٶزگەرٸپ, داۋ جەر يەسٸنٸڭ پايداسىنا شەشٸلگەن.
"كٶكتەمدە سوت بٸزدٸڭ پايدامىزعا شەشٸم شىعارعان ەدٸ. ال ٶتكەن جۇمادا مٷلدە باسقا شەشٸم قابىلداندى. بۇرىنعى شەشٸمنٸڭ كٷشٸ جويىلىپ, جەر يەسٸنٸڭ تالابى قاناعاتتاندىرىلعان. بٸر مەسەلەگە قاتىستى سوتتىڭ ەكٸ تٷرلٸ شەشٸم قابىلداعانىن تٷسٸنە الماي وتىرمىز", – دەيدٸ كووپەراتيۆ تٶراعاسى.
PepsiCo كومپانيياسىمەن كەلٸسٸم جاسالعان
جەرگە قاتىستى العاشقى سوت شەشٸمٸنەن كەيٸن كووپەراتيۆ جۇمىسىن جالعاستىرىپ, بيىل PepsiCo كومپانيياسىمەن كەلٸسٸم جاساسقان. دۋلات قۇلمامىروۆتىڭ ايتۋىنشا, شارۋاشىلىق الماتى, جەتٸسۋ جەنە تٷركٸستان وبلىستارىندا كومپانييامەن جۇمىس ٸستەپ وتىرعان ەڭ ٸرٸ نىسانداردىڭ بٸرٸنە اينالعان.
بيىل PepsiCo-عا ارنالعان كارتوپ 220 گەكتار جەرگە ەگٸلگەن. كووپەراتيۆ تٶراعاسى بۇل حالىقارالىق كومپانييامەن ەرٸپتەستٸكتٸڭ العاشقى جىلى ەكەنٸن جەنە جوبا ەل كٶلەمٸندە ماڭىزدى ەكەنٸن اتاپ ٶتتٸ.
"بۇل – اۋدان مەن وبلىس ٷشٸن عانا ەمەس, رەسپۋبليكا ٷشٸن دە ماڭىزدى جوبا. PepsiCo كومپانيياسىنىڭ قاجەتتٸلٸگٸن وتاندىق ٶنٸممەن قامتاماسىز ەتۋٸمٸز كەرەك. بٸز بيىل ولارمەن جۇمىستى العاش رەت باستادىق", - دەيدٸ ول.
قازٸر شارۋاشىلىقتا 20 ادام تۇراقتى ەڭبەك ەتەدٸ. كٶكتەمگٸ ماۋسىمدا جۇمىسشىلار سانى 40 ادامعا دەيٸن جەتكەن. كٷزگٸ جيىن-تەرٸم كەزٸندە تاعى 40–50 ادامدى ۋاقىتشا جۇمىسقا تارتۋ كٶزدەلگەن. ال كەلەسٸ جىلى 50-گە جۋىق ازاماتتى تۇراقتى جۇمىسپەن قامتۋ جوسپارلانىپتى.
القاپتا ەڭبەك ەتەتٸندەردٸڭ اراسىندا كٶپبالالى وتباسىلاردىڭ مٷشەلەرٸ دە بار. جەتٸ بالانىڭ ەكەسٸ نويان سايرابەكوۆ بٸر جىلدان بەرٸ كٶرشٸ اۋىلدان قاتىناپ جۇمىس ٸستەيدٸ. ول شارۋاشىلىق توقتاسا, اۋىل جاستارى تابىسسىز قالاتىنىن ايتادى.
"بٸر جىلدان بەرٸ بالا-شاعامدى اسىراۋ ٷشٸن وسى جەردە ەڭبەك ەتٸپ جٷرمٸن. كووپەراتيۆ جۇمىسىن توقتاتسا, بٸز سيياقتى جاستار باسقا قاي جەرگە بارىپ جۇمىس ٸستەيدٸ?" – دەيدٸ شارۋا.
كەلٸسٸمگە كەلۋدٸ ۇسىنعان
كووپەراتيۆ باسشىسى جەر يەسٸمەن داۋدى ٶزارا كەلٸسٸم ارقىلى رەتتەۋگە بٸرنەشە رەت ەرەكەت جاسالعانىن مەلٸمدەدٸ. ونىڭ سٶزٸنشە, شارۋاشىلىق ٶكٸلدەرٸ بۇرىنعى جىلدارعا 8–10 ميلليون تەڭگە تٶلەۋگە دايىن ەكەنٸن ايتقان. سونداي-اق جوبا تابىس ەكەلە باستاعاننان كەيٸن بيىلعى جىلدىڭ تٶلەمٸن دە قايتا ەسەپتەپ بەرۋدٸ ۇسىنعان.
الايدا جەر يەسٸ بۇل ۇسىنىستاردى قابىلداماي, القاپتى تولىق قايتارۋدى تالاپ ەتكەن.
"پايدا تاپپاعان كەزەڭٸمٸز بولسا دا, بۇرىنعى جىلدار ٷشٸن اقى تٶلەۋدٸ ۇسىندىق. بيىل تابىس تٷسە باستاسا, سوعان ساي ەسەپتەسۋگە دايىن ەكەنٸمٸزدٸ ايتتىق. باسقا دا كٶمەكتٸ قاراستىرۋعا بولاتىنىن جەتكٸزدٸك. بٸراق ولار كەلٸسسٶزگە كەلمەي, جەردٸ قايتارىپ الىپ, بەرٸمٸزدٸ شىعاراتىنىن ايتتى", – دەيدٸ قۇلمامىروۆ.
ول دايىن ينفراقۇرىلىمى, تەحنيكاسى جەنە كەلٸسٸمدەرٸ بار شارۋاشىلىقتى تارتىپ الۋ ەرەكەتٸ جاسالىپ جاتقان بولۋى مٷمكٸن دەپ قاۋٸپتەنەدٸ. دەگەنمەن بۇل – كووپەراتيۆ ٶكٸلٸنٸڭ پايىمى, وعان قۇقىق قورعاۋ ورگاندارى قۇقىقتىق باعا بەرگەن جوق.
قۇرىلىس جۇمىسى بٸر ايعا جۋىق توقتاعان
دۋلات قۇلمامىروۆ كٶكتەمدە, سوت شەشٸمٸ شىقپاي تۇرىپ-اق, القاپتاعى جۇمىسقا كەدەرگٸ كەلتٸرٸلگەنٸن ايتادى. ونىڭ مەلٸمەتٸنشە, جەر يەسٸ پوليتسييا قىزمەتكەرلەرٸن ەرتٸپ كەلٸپ, قۇرىلىسپەن اينالىسىپ جٷرگەن مەردٸگەر كومپانييانىڭ جۇمىسشىلارىن اۋماقتان شىعارعان.
سونىڭ سالدارىنان قۇرىلىس جۇمىستارى بٸر ايعا جۋىق توقتاپ قالعان.
"سوتتىڭ قانداي دا بٸر شەشٸمٸ شىقپاي تۇرىپ, قۇرىلىس جٷرگٸزٸپ جاتقان جۇمىسشىلاردى القاپتان شىعارىپ جٸبەردٸ. جۇمىس بٸر ايعا جۋىق توقتادى. سودان بەرٸ جالعاسىپ كەلە جاتقان سوت پروتسەستەرٸ شارۋاشىلىقتىڭ دامۋىنا ٷلكەن كەدەرگٸ كەلتٸرٸپ وتىر", - دەيدٸ ول.
شارۋاشىلىق باسشىسى جوبا وبلىس پەن اۋدان ەكٸمدٸگٸنٸڭ نازارىندا ەكەنٸن دە اتاپ ٶتتٸ. ونىڭ سٶزٸنشە, سوڭعى ٷش جىلدا وبلىس باسشىلىعى اۋدانعا بارعان سايىن شارۋاشىلىقتىڭ جۇمىسىمەن تانىسىپ وتىرعان. كووپەراتيۆتٸڭ اۋىل شارۋاشىلىعىن دامىتۋداعى ەڭبەگٸ دە بٸرنەشە رەت ماراپاتتالعان.
شارۋالار ٷكٸمەت پەن قۇزىرلى ورگانداردان كٶمەك سۇرادى
داۋدىڭ ۋشىعۋىنا بايلانىستى «التىن دەن» كووپەراتيۆٸ ٷكٸمەتكە, پرەزيدەنت ەكٸمشٸلٸگٸنە, جوعارعى سوتقا جەنە باسقا دا قۇزىرلى ورگاندارعا ٷندەۋ جولداۋعا نيەتتٸ.
شارۋالار سوت شەشٸمٸن قايتا قاراپ, زاڭدى تٷردە جاسالعان ون جىلدىق كەلٸسٸمشارت پەن جوباعا سالىنعان ينۆەستيتسييانى ەسكەرۋدٸ سۇرايدى. ولار داۋلى مەسەلە شەشٸلمەسە, شارۋاشىلىقتىڭ جۇمىسى توقتاپ, جاز بويى ٶسٸرٸلگەن ٶنٸم جينالماي قالاتىنىن ەسكەرتەدٸ.
قازٸر باستى مەسەلە – 220 گەكتار القاپتاعى كارتوپتى ۋاقىتىندا جيناپ الۋ. ەگەر جەر داۋى سوزىلىپ كەتسە, شارۋالار ٶنٸمنەن, ال جەرگٸلٸكتٸ تۇرعىندار جۇمىس پەن تۇراقتى تابىستان ايىرىلۋى مٷمكٸن.
اۋدان ەكٸمدٸگٸ نە دەيدٸ?
رايىمبەك اۋدانى ەكٸمٸنٸڭ ورىنباسارى ديدار مۇحامەدجانوۆ ەكٸمدٸك ەكٸ شارۋاشىلىقتىڭ ٶزارا كەلٸسٸمٸنە ارالاسا المايتىنىن ايتتى. دەگەنمەن قۇزىرلى ورگاندار جەردٸڭ قالاي رەسٸمدەلگەنٸن جەنە بۇرىنعى ٷلەسكەرلەردٸڭ قۇقىقتارى ساقتالعان-ساقتالماعانىن تەكسەرمەك.
"بۇل جەردە 2018 جىلى قابىلدانعان شەشٸم جەنە جەر ٷلەسٸنە يە ازاماتتار تۋرالى اقپارات بار. قازٸر تيٸستٸ قۇجاتتاردى سۇراتىپ, جاعدايدى انىقتايمىز. ەگەر تٸركەۋ كەزٸندە زاڭ تالاپتارى ساقتالماعانى بەلگٸلٸ بولسا, زاڭسىز شەشٸمنٸڭ كٷشٸن جويۋعا كٶمەكتەسەمٸز", – دەدٸ ەكٸم ورىنباسارى.
سوت ەزٸرگە جەر يەسٸنٸڭ تالابىن قاناعاتتاندىرعان. الايدا كووپەراتيۆ باسشىلىعى مۇنىمەن كەلٸسپەي, شەشٸمدٸ جوعارى ساتىدا داۋلاۋعا دايىندالىپ جاتىر.
