Almaty oblysynda milliard teńge investitsiia salǵan sharýalar jerinen aiyrylyp qalýy múmkin

Almaty oblysynda milliard teńge investitsiia salǵan sharýalar jerinen aiyrylyp qalýy múmkin
Foto: kazpravda.kz

Almaty oblysynyń Raiymbek aýdanynda kartop ósirip otyrǵan sharýashylyq jer daýyna tap boldy. "Altyn dán" kooperativi bul jerdi 2022 jyly iesinen on jylǵa jalǵa alǵan. Alaida biyl kóktemde jer iesi kelisim merzimi aiaqtalmaǵanyna qaramastan, alqapty qaitarýdy talap etken. Kooperativ basshylyǵy jerge bir milliard teńgeden astam qarajat quiylǵanyn, al kelisimsharttyń notariýs arqyly rásimdelip, zańdy túrde tirkelgenin jetkizdi. Qazir eki taraptyń arasyndaǵy daý sotta qaralyp jatyr, dep habarlaidy dalanews.kz.

"Altyn dán" kooperativiniń tóraǵasy Dýlat Qulmamyrovtyń sózinshe, jobany júzege asyrý týraly bastama 2022 jyly kóterilgen. Sol kezde Almaty oblysyn basqarǵan Qanat Bozymbaev Raiymbek aýdanynyń turǵyndarymen kezdesýge kelgen. Sharýalar memleket basshysynyń aýyl sharýashylyǵy kooperativterin damytý jónindegi tapsyrmasyn negizge alyp, aýdanda kooperativ qurý týraly usynys bildirgen.

Keiin iri aýyl sharýashylyǵy jobasyn bastaý úshin kólemdi jer telimi qajet bolǵan. Aýdanda bos jer tabý qiyn bolǵandyqtan, sharýalar uzaq ýaqyt boiy paidalanylmai jatqan alqapty anyqtap, onyń iesimen Almaty qalasynda kezdesken.

"Bul jer buryn sýarylmaǵan, sýy da bolmaǵan. Mal taptap jatqan bos alqap edi. Iesin taýyp, júzege asyratyn jobamyzdy túsindirdik. Jerdi on jylǵa senimgerlik basqarýǵa berýdi suradyq. Ol kelisimin berdi. Qujatty notariýs arqyly rásimdep, zańdy túrde tirkettik. Eger kelisimshart tirkelmese, memlekettik baǵdarlamalarǵa qatysyp, sýbsidiia da ala almas edik", – deidi Dýlat Qulmamyrov.

Onyń aitýynsha, jańa sharýashylyqty birden iske qosý múmkin bolmaǵan. Qujattardy rásimdeýge, jobalyq-smetalyq qujattamany ázirleýge jáne sýarý júiesin josparlaýǵa jarty jyldan astam ýaqyt ketken. Negizgi qurylys jumystary 2024–2025 jyldary júrgizilgen.

Kooperativ tóraǵasy osy kezeńde sharýashylyq eshqandai paida tappaǵanyn, kerisinshe, nesie tólemderin quryltaishylar óz qarajatynan jaýyp kelgenin aitady.

Sýarý júiesine 780 million teńge jumsalǵan

Dýlat Qulmamyrovtyń málimetinshe, jańbyrlatyp sýarý júiesin satyp alyp, ornatýǵa 780 million teńge ketken. Alqapta árqaisysynyń tereńdigi 250 metr bolatyn úsh uńǵyma burǵylanyp, 35 myń tekshe metr sý jinaityn qoima salynǵan. Sondai-aq sharýashylyqqa deiin 2,5 shaqyrym elektr jelisi men osynsha qashyqtyqqa jol tartylǵan.

Buǵan qosa, sýarý qondyrǵylaryna jeti shaqyrymnan astam qýat kabeli júrgizilip, jer astyna qubyrlar salynǵan. Kooperativ basshysy tek jerge ornatylǵan infraqurylymnyń ózine shamamen 400 million teńge jumsalǵanyn alǵa tartady.

Jalpy jobaǵa salynǵan investitsiia kólemi bir milliard teńgeden asady.

Alaida 2026 jyldyń kókteminen bastap jer iesi alqapty qaitarýdy talap etip, sotqa júgine bastaǵan. Qulmamyrovtyń aitýynsha, alǵashqy sot talqylaýynda sheshim kooperativtiń paidasyna shyǵyp, on jyldyq kelisimshartty birjaqty buzýǵa negiz joq dep tanylǵan.

Kooperativ sottyń talaby boiynsha atqarylǵan jumys pen qarjyǵa qatysty esepterin de usynǵan. Sharýashylyq ókilderi barlyq qujattyń zań talaptaryna sai ekenin jáne kelisimshart boiynsha mindettemeler oryndalǵanyn aitady.

Alaida Dýlat Qulmamyrovtyń málimdeýinshe, keiingi sot otyrysynda buǵan deiingi sheshim ózgerip, daý jer iesiniń paidasyna sheshilgen.

"Kóktemde sot bizdiń paidamyzǵa sheshim shyǵarǵan edi. Al ótken jumada múlde basqa sheshim qabyldandy. Burynǵy sheshimniń kúshi joiylyp, jer iesiniń talaby qanaǵattandyrylǵan. Bir máselege qatysty sottyń eki túrli sheshim qabyldaǵanyn túsine almai otyrmyz", – deidi kooperativ tóraǵasy.

PepsiCo kompaniiasymen kelisim jasalǵan

Jerge qatysty alǵashqy sot sheshiminen keiin kooperativ jumysyn jalǵastyryp, biyl PepsiCo kompaniiasymen kelisim jasasqan. Dýlat Qulmamyrovtyń aitýynsha, sharýashylyq Almaty, Jetisý jáne Túrkistan oblystarynda kompaniiamen jumys istep otyrǵan eń iri nysandardyń birine ainalǵan.

Biyl PepsiCo-ǵa arnalǵan kartop 220 gektar jerge egilgen. Kooperativ tóraǵasy bul halyqaralyq kompaniiamen áriptestiktiń alǵashqy jyly ekenin jáne joba el kóleminde mańyzdy ekenin atap ótti.

"Bul – aýdan men oblys úshin ǵana emes, respýblika úshin de mańyzdy joba. PepsiCo kompaniiasynyń qajettiligin otandyq ónimmen qamtamasyz etýimiz kerek. Biz biyl olarmen jumysty alǵash ret bastadyq", - deidi ol.

Qazir sharýashylyqta 20 adam turaqty eńbek etedi. Kóktemgi maýsymda jumysshylar sany 40 adamǵa deiin jetken. Kúzgi jiyn-terim kezinde taǵy 40–50 adamdy ýaqytsha jumysqa tartý kózdelgen. Al kelesi jyly 50-ge jýyq azamatty turaqty jumyspen qamtý josparlanypty.

Alqapta eńbek etetinderdiń arasynda kópbalaly otbasylardyń músheleri de bar. Jeti balanyń ákesi Noian Sairabekov bir jyldan beri kórshi aýyldan qatynap jumys isteidi. Ol sharýashylyq toqtasa, aýyl jastary tabyssyz qalatynyn aitady.

"Bir jyldan beri bala-shaǵamdy asyraý úshin osy jerde eńbek etip júrmin. Kooperativ jumysyn toqtatsa, biz siiaqty jastar basqa qai jerge baryp jumys isteidi?" – deidi sharýa.

Kelisimge kelýdi usynǵan

Kooperativ basshysy jer iesimen daýdy ózara kelisim arqyly retteýge birneshe ret áreket jasalǵanyn málimdedi. Onyń sózinshe, sharýashylyq ókilderi burynǵy jyldarǵa 8–10 million teńge tóleýge daiyn ekenin aitqan. Sondai-aq joba tabys ákele bastaǵannan keiin biylǵy jyldyń tólemin de qaita eseptep berýdi usynǵan.

Alaida jer iesi bul usynystardy qabyldamai, alqapty tolyq qaitarýdy talap etken.

"Paida tappaǵan kezeńimiz bolsa da, burynǵy jyldar úshin aqy tóleýdi usyndyq. Biyl tabys túse bastasa, soǵan sai eseptesýge daiyn ekenimizdi aittyq. Basqa da kómekti qarastyrýǵa bolatynyn jetkizdik. Biraq olar kelissózge kelmei, jerdi qaitaryp alyp, bárimizdi shyǵaratynyn aitty", – deidi Qulmamyrov.

Ol daiyn infraqurylymy, tehnikasy jáne kelisimderi bar sharýashylyqty tartyp alý áreketi jasalyp jatqan bolýy múmkin dep qaýiptenedi. Degenmen bul – kooperativ ókiliniń paiymy, oǵan quqyq qorǵaý organdary quqyqtyq baǵa bergen joq.

Qurylys jumysy bir aiǵa jýyq toqtaǵan

Dýlat Qulmamyrov kóktemde, sot sheshimi shyqpai turyp-aq, alqaptaǵy jumysqa kedergi keltirilgenin aitady. Onyń málimetinshe, jer iesi politsiia qyzmetkerlerin ertip kelip, qurylyspen ainalysyp júrgen merdiger kompaniianyń jumysshylaryn aýmaqtan shyǵarǵan.

Sonyń saldarynan qurylys jumystary bir aiǵa jýyq toqtap qalǵan.

"Sottyń qandai da bir sheshimi shyqpai turyp, qurylys júrgizip jatqan jumysshylardy alqaptan shyǵaryp jiberdi. Jumys bir aiǵa jýyq toqtady. Sodan beri jalǵasyp kele jatqan sot protsesteri sharýashylyqtyń damýyna úlken kedergi keltirip otyr", -  deidi ol.

Sharýashylyq basshysy joba oblys pen aýdan ákimdiginiń nazarynda ekenin de atap ótti. Onyń sózinshe, sońǵy úsh jylda oblys basshylyǵy aýdanǵa barǵan saiyn sharýashylyqtyń jumysymen tanysyp otyrǵan. Kooperativtiń aýyl sharýashylyǵyn damytýdaǵy eńbegi de birneshe ret marapattalǵan.

Sharýalar Úkimet pen quzyrly organdardan kómek surady

Daýdyń ýshyǵýyna bailanysty «Altyn dán» kooperativi Úkimetke, Prezident ákimshiligine, Joǵarǵy sotqa jáne basqa da quzyrly organdarǵa úndeý joldaýǵa nietti.

Sharýalar sot sheshimin qaita qarap, zańdy túrde jasalǵan on jyldyq kelisimshart pen jobaǵa salynǵan investitsiiany eskerýdi suraidy. Olar daýly másele sheshilmese, sharýashylyqtyń jumysy toqtap, jaz boiy ósirilgen ónim jinalmai qalatynyn eskertedi.

Qazir basty másele – 220 gektar alqaptaǵy kartopty ýaqytynda jinap alý. Eger jer daýy sozylyp ketse, sharýalar ónimnen, al jergilikti turǵyndar jumys pen turaqty tabystan aiyrylýy múmkin.

Aýdan ákimdigi ne deidi? 

Raiymbek aýdany ákiminiń orynbasary Didar Muhamedjanov ákimdik eki sharýashylyqtyń ózara kelisimine aralasa almaitynyn aitty. Degenmen quzyrly organdar jerdiń qalai rásimdelgenin jáne burynǵy úleskerlerdiń quqyqtary saqtalǵan-saqtalmaǵanyn teksermek.

"Bul jerde 2018 jyly qabyldanǵan sheshim jáne jer úlesine ie azamattar týraly aqparat bar. Qazir tiisti qujattardy suratyp, jaǵdaidy anyqtaimyz. Eger tirkeý kezinde zań talaptary saqtalmaǵany belgili bolsa, zańsyz sheshimniń kúshin joiýǵa kómektesemiz", – dedi ákim orynbasary.

Sot ázirge jer iesiniń talabyn qanaǵattandyrǵan. Alaida kooperativ basshylyǵy munymen kelispei, sheshimdi joǵary satyda daýlaýǵa daiyndalyp jatyr.