ەلەمدٸك دەنساۋلىق ساقتاۋ سالاسىنداعى جاساندى ينتەللەكت نارىعى 2024 جىلى شامامەن 26,6 ملرد دوللارعا باعالانعان. ال 2030 جىلعا قاراي بۇل كٶرسەتكٸش 187,7 ملرد دوللارعا دەيٸن ٶسۋٸ مٷمكٸن, دەپ حابارلايدى dalanews.kz.
PwC باعالاۋىنشا, 2030 جىلعا قاراي جاساندى ينتەللەكتٸنٸ ەلەمدٸك مەديتسينا مەن فارماتسەۆتيكا سالاسىنا ەنگٸزۋدٸڭ جيىنتىق ەكونوميكالىق ەسەرٸ 868 ملرد دوللارعا جەتۋٸ ىقتيمال.
قازاقستان دا دەنساۋلىق ساقتاۋ جٷيەسٸن تسيفرلىق ترانسفورماتسييالاۋدىڭ جاڭا كەزەڭٸنە ٶتٸپ جاتىر. جٷيە بۇل ٶزگەرٸستەرگە قانشالىقتى دايىن جەنە جاساندى ينتەللەكت قازٸردٸڭ ٶزٸندە قاي سالالاردا قولدانىلىپ جاتىر دەگەن سۇراقتارعا Qazaq Expert Club شاقىرعان ساراپشىلار – دەنساۋلىق ساقتاۋدى تسيفرلاندىرۋ سالاسىنىڭ مامانى اسەل اباكوۆا مەن دەنساۋلىق ساقتاۋ ەكونوميكاسى سالاسىنىڭ ساراپشىسى مارات ماماەۆ جاۋاپ بەردٸ.
ولاردىڭ ايتۋىنشا, سوڭعى جىلدارى قازاقستاندا جاساندى ينتەللەكتٸنٸ ەنگٸزۋگە قاجەتتٸ بازالىق تسيفرلىق ٸرگەتاس قالىپتاسقان. اتاپ ايتقاندا, ەلەكتروندى مەديتسينالىق كارتالار, مەديتسينالىق اقپاراتتىق جٷيەلەر, زەرتتەۋلەردٸڭ تسيفرلىق ارحيۆتەرٸ جەنە تەلەمەديتسينا سەرۆيستەرٸ ٸسكە قوسىلعان.
«حالىقارالىق باعالاۋلار بويىنشا دەرٸگەردٸڭ جۇمىس ۋاقىتىنىڭ 30-40 پايىزى پاتسيەنتتەردٸ ەمدەۋگە ەمەس, قۇجات تولتىرۋ مەن ەكٸمشٸلٸك پروتسەستەرگە كەتەدٸ. سوندىقتان جاساندى ينتەللەكتٸنٸڭ باستى مٸندەتتەرٸنٸڭ بٸرٸ – وسى جٷكتەمەنٸ ازايتۋ, دەرەكتەردٸ تالداۋدى جەدەلدەتۋ جەنە دياگنوستيكا دەلدٸگٸن ارتتىرۋ», – دەپ تٷسٸندٸردٸ ماماەۆ.
بٷگٸندە جاساندى ينتەللەكت مەديتسينالىق قۇجاتتاردى اۆتوماتتى تٷردە تولتىرۋدا, دەرٸگەرلەردٸڭ داۋىستىق جازبالارىن ٶڭدەۋدە, پاتسيەنتتەردٸ باعىتتاۋدا, ستاتسيونارلار جٷكتەمەسٸن تالداۋدا جەنە دەرٸ-دەرمەككە دەگەن قاجەتتٸلٸكتٸ بولجاۋدا قولدانىلىپ جاتىر.
«جاساندى ينتەللەكت ەڭ بەلسەندٸ تٷردە سەۋلەلٸك دياگنوستيكادا پايدالانىلادى, – دەيدٸ اباكوۆا. – الگوريتمدەر ٶكپەنٸڭ كومپيۋتەرلٸك توموگرافيياسىن, مامموگرافييانى, رەنتگەنوگرافييانى, مرت مەن فليۋوروگرافييانى تالداۋ كەزٸندە قولدانىلادى. ەسٸرەسە مۇنداي شەشٸمدەر COVID-19 پاندەميياسىنان كەيٸن جىلدام ەنگٸزٸلە باستادى. سەبەبٸ سول كەزدە جٷيەگە زەرتتەۋلەردٸڭ ٶتە ٷلكەن كٶلەمٸن ٶڭدەۋگە تۋرا كەلدٸ».
قازاقستان ٷشٸن بۇل مەسەلە تار بەيٸندٸ ماماندار تاپشىلىعىنا بايلانىستى ەرەكشە ماڭىزدى. كەي ٶڭٸرلەردە بٸر راديولوگ تەۋلٸگٸنە جٷزدەگەن سۋرەتتٸ قاراۋعا مەجبٷر. جاساندى ينتەللەكت العاشقى تالداۋدى جەدەلدەتۋگە جەنە پاتولوگييالاردى ٶتكٸزٸپ الۋ قاۋپٸن ازايتۋعا مٷمكٸندٸك بەرەدٸ.
تاعى بٸر ماڭىزدى باعىت – تەلەمەديتسينا مەن پاتسيەنتتەردٸ قاشىقتان باقىلاۋ جٷيەسٸ. جاساندى ينتەللەكت سوزىلمالى اۋرۋلاردى, جٷرەك-قان تامىرلارى تەۋەكەلدەرٸن جەنە ديابەتتٸ باقىلاۋ جٷيەلەرٸنە بٸرتٸندەپ ەنگٸزٸلٸپ جاتىر.
اۋماعى كەڭ قازاقستان ٷشٸن بۇل تەحنولوگييالار ەسٸرەسە ٶزەكتٸ. سەبەبٸ ولار ٶڭٸرلەر مەن ٸرٸ قالالار اراسىنداعى مەديتسينالىق قىزمەتكە قولجەتٸمدٸلٸك ايىرماسىن ازايتۋعا كٶمەكتەسەدٸ.
«ەكونوميكالىق ەسەرٸ دە بارعان سايىن بايقالىپ كەلەدٸ: دەرٸگەرلەرگە تٷسەتٸن جٷكتەمە ازايادى, دياگنوستيكا ۋاقىتى قىسقارادى, قايتالاما زەرتتەۋلەر سانى تٶمەندەيدٸ, اۋرۋلار ەرتەرەك انىقتالىپ, اسقىنۋلاردى ەمدەۋگە كەتەتٸن شىعىن ازايادى», – دەيدٸ ماماەۆ.
مىسالى, ينسۋلت دياگنوستيكاسىنا ارنالعان جاساندى ينتەللەكت جٷيەلەرٸ ەلدەگٸ 49 ينسۋلت ورتالىعىندا 150 مىڭنان استام كت-سۋرەتتٸ تالداپ شىققان. جوباعا 700-دەن استام دەرٸگەر قاتىسقان, ال دياگنوستيكا دەلدٸگٸ 87 پايىزعا جەتكەن.
تەحنولوگييا ەنگٸزٸلگەننەن كەيٸن ينسۋلتتٸ ەمدەۋ جيٸلٸگٸ 146 پايىزعا ٶسٸپ, ٶلٸم كٶرسەتكٸشٸ 43 پايىزعا تٶمەندەگەن.
الايدا مٷمكٸندٸكتەرمەن بٸرگە تەۋەكەلدەر دە ارتىپ كەلەدٸ. ساراپشىلاردىڭ ايتۋىنشا, باستى مەسەلە – دەرەكتەر ساپاسى. ەگەر اقپارات تولىق بولماسا نەمەسە قاتە بولسا, الگوريتمدەر سول قاتەلەردٸ قايتالاپ قانا قويماي, ولاردى ودان ەرٸ كٷشەيتەدٸ.
«ەكٸنشٸ كٷردەلٸ مەسەلە – جاساندى ينتەللەكت قاتەلٸگٸ ٷشٸن جاۋاپكەرشٸلٸك, – دەيدٸ اباكوۆا. – ەگەر الگوريتم دياگنوز قويۋدا قاتەلەسسە, وعان كٸم جاۋاپ بەرەدٸ: ەزٸرلەۋشٸ مە, كلينيكا ما, دەرٸگەر مە, ەلدە مەملەكەت پە? ەلەمدٸك تەجٸريبەدە بۇل مەسەلەگە قاتىستى ورتاق تەسٸل ەلٸ قالىپتاسقان جوق».
سونىمەن قاتار ساراپشىلار جاساندى ينتەللەكت ەزٸرگە كٷردەلٸ كلينيكالىق جاعدايلاردى تولىق شەشە المايتىنىن ايتادى. ٶيتكەنٸ مۇنداي كەزدە تەك اناليزدەر مەن سۋرەتتەردٸ عانا ەمەس, پاتسيەنتتٸڭ جاعدايىن, قاتار جٷرەتٸن اۋرۋلارىن جەنە باسقا فاكتورلاردى دا ەسكەرۋ قاجەت.
«كٷندەلٸكتٸ اناليتيكالىق جۇمىستاردىڭ بٸر بٶلٸگٸ بٸرتٸندەپ الگوريتمدەرگە ٶتەدٸ. ال دەرٸگەردٸڭ رٶلٸ كلينيكالىق ويلاۋ, كٷردەلٸ جاعدايلاردى تالداۋ, پاتسيەنتپەن كوممۋنيكاتسييا جاساۋ جەنە سوڭعى شەشٸم قابىلداۋ باعىتىنا اۋىسا بەرەدٸ», – دەيدٸ ساراپشىلار.
كەلەسٸ دامۋ كەزەڭٸ – جەكەلەگەن جاساندى ينتەللەكت قۇرالدارىنان دەنساۋلىق ساقتاۋ سالاسىن تولىققاندى ينتەللەكتۋالدى باسقارۋ جٷيەسٸنە كٶشۋ. بۇل اۋرۋ قاۋپٸن بولجاۋعا, تەۋەكەلٸ جوعارى توپتاردى اۆتوماتتى تٷردە انىقتاۋعا, ەمدەۋ تيٸمدٸلٸگٸن تالداۋعا جەنە دەنساۋلىق ساقتاۋ شىعىندارىن باسقارۋعا مٷمكٸندٸك بەرەتٸن تەحنولوگييالار تۋرالى بولىپ وتىر.
قازاقستان ٷشٸن بۇل باعىت مەديتسينالىق كادر تاپشىلىعى, مەمس جٷيەسٸنە تٷسەتٸن جٷكتەمەنٸڭ ارتۋى, حالىقتىڭ قارتايۋى جەنە سوزىلمالى اۋرۋلاردىڭ كٶبەيۋٸ اياسىندا ەرەكشە ماڭىزدى.
ساراپشىلاردىڭ پٸكٸرٸنشە, بٷگٸنگٸ باستى مەسەلە – جاساندى ينتەللەكت مەديتسيناعا كەلە مە دەگەن سۇراق ەمەس. ول قازٸردٸڭ ٶزٸندە كەلٸپ جاتىر. نەگٸزگٸ سۇراق – دەنساۋلىق ساقتاۋ جٷيەسٸ سالانىڭ جۇمىس ٸستەۋ لوگيكاسى ٶزگەرگەنگە دەيٸن جاڭا جاعدايعا قانشالىقتى تەز بەيٸمدەلە الاتىنىندا.
