Freedom Inside '26

ينتەرنەتتٸك ساۋدانى يگەرگەندەر كٶش باستايدى

ينتەرنەتتٸك ساۋدانى يگەرگەندەر كٶش باستايدى
دەل قازٸرگٸ ۋاقىتتا ەلەمدەگٸ تٶرت ٷلكەن ترەندتٸڭ بٸرٸ – ينتەرنەت-ساۋدا جاساۋ ەدٸسٸ. كٶپتەگەن ەلدە قارا بازاردىڭ كٷنٸ ٶتٸپ بارادى. اقش جاستارىنىڭ 64 پايىزى تەك ينتەرنەت ارقىلى ساۋدا جاساپ, ٶزٸنٸڭ بيزنەسٸن دٶڭگەلەتٸپ جٷر. وسى سالانى جەتٸك مەڭگەرگەندەردٸڭ ٸشٸندە ەلەمدٸك ەكونوميكانىڭ دامۋ باعىتىنا ەسەر ەتٸپ وتىرعان الپاۋىتتار شوعىرى دا جەتەرلٸك. قازاقستانعا عالامتور ارقىلى كەسٸبٸن دامىتىپ, ساۋدا جاساۋ, بيزنەس اشۋ ۇعىمى ەندٸ كەلە باستادى. مۇندا دا ورىستٸلدٸ ورتانىڭ اياق الىسى جىلدام. بۇل سالانىڭ قىر-سىرىن ٷيرەتەتٸن بيزنەس-ترەنينگتەردٸڭ بەرٸ تەك سول تٸلدە ٶتەدٸ. بەلگٸلٸ كەسٸپكەر احمەتبەك نۇرسيلا عانا سول سەڭدٸ بۇزىپ, تۇڭعىش رەت قازاق تٸلٸندە بيزنەس-ترەنينگ ٶتكٸزۋدٸ قولعا العالى بٸراز ۋاقىت بولدى. گازەتٸمٸزدە بۇعان دەيٸن دە شاعىن سۇحباتىن جارييالاپ, تۇششىمدى ويلارىن ۇسىنعان بولاتىنبىز. تٶمەندەگٸ قىسقا-نۇسقا ەڭگٸمەدەن دە بٸراز جايدىڭ حابارىن بٸلۋگە بولادى.  

– "بيزنەس-باستاۋ" جوباسىن قولعا اعانىڭىزعا بٸراز ۋاقىت بولدى. ەلدٸڭ ىقىلاسى قالاي?

– مٸنە, ٷش ايدىڭ جٷزٸ بولىپ قالدى. شٷكٸر, جامان ەمەس. وسىنداي بيزنەس ترەنينگتە اڭساپ, بٸلٸمگە سۋساپ جٷرگەن جاندارعا دٶپ كەلدٸ. بٸراق, ولار ٶتە كٶپ ەمەس.  سول كەلگەندەرمەن جۇمىس جاساپ جاتىرمىز. ەپتەپ نەتيجەگە جەتكەندەرٸ دە بار.  تاباندى, جٸگەرلٸلەرٸنٸڭ, ەرينە. قالعان جۇرت الدىڭعى توپ قانداي نەتيجەگە جەتەر ەكەن دەپ بايقاستاپ وتىر. ول زاڭدى دا.  كەيبٸر ترەنينگتەردەن اۋىزدارى كٷيگەن ادامدار بار. سونداي-اق, قازاق تٸلٸندە تۇڭعىش رەت ۇيىمداستىرىلىپ جاتقاندىقتان, حالىق ەلٸ  بيزنەس-ترەننيگتٸڭ نە ەكەنٸن, قانداي نەتيجە بەرەتٸنٸن كٶرٸپ, بٸلە قويعان جوق. العاشقى توپتاعىلار ٸستەرٸن باستاپ, تابىس تابا باستاعان سوڭ قالعان جۇرت تا قوزعالادى عوي دەگەن ويدامىن

– الماتىدان بٶلەك, استانا, قىزىلوردا, اتىراۋ سەكٸلدٸ بٸرنەشە قالاعا بارىپ كەلدٸڭٸز. ٶزگە ايماقتارداعى جۇرتشىلىق سٸزدٸڭ باستاماڭىزدى قالاي قابىلداپ جاتىر?

– جوعارىداعىداي. اتىراۋ سابىرمەن جەنە سالقىنقاندىلىقپەن, كىزىلوردا بايقاستاپ وتىر. شىمكەنتتٸك كەسٸپكەرلەر بەلسەندٸرەك. كەيدە وسىعان قاراپ, وبلىستارداعى بيزنەس دامۋىنىڭ دەڭگەيٸن دە بٸلۋگە بولاتىن سەكٸلدٸ. بەسەكە كٷشتٸ, شاعىن بيزنەس دامىعان قالالاردا بيزنەس-ترەنينگتەرگە سۇرانىس جوعارى بولادى, ەدەتتە.

– باستاماڭىزدا "دايىن بيزنەسكە يە بولۋ" دەگەندٸ ايتىپ جٷرسٸز. وسىنى تارقاتىپ ايتاسىز با? قانداي كٶمەك كٶرسەتەسٸزدەر?

– “دايىن بيزنەس” دەگەن دايىن تاماق سيياقتى. قاسىق پەن شانىشقى عانا كەرەك, پىشاق پەن قازان-وشاق ٸزدەپ كەرەگٸ جوق...

قالجىڭسىز ايتار بولساق, بۇل پەلەنباي جىل بۇرىن ويلاپ تابىلعان, ەۋروپا مەن امەريكادا كەڭ تاراعان فرانشيزا جٷيەسٸ.  ول – بٸر ادام بٸر بيزنەستٸ ويلاپ تاۋىپ, نارىقتى زەرتتەپ, جارناماسىن جولعا قويىپ بولعان سوڭ, بيزنەسٸن باسقا ٶڭٸرلەرگە تاراتۋ ەدٸسٸ.  مىسالعا «ماكدونالدس», «KFC » دەگەن  اتاقتى ماركالاردى بەرٸمٸز بٸلەمٸز.  سولار  وسى ەدٸسپەن ەلەمگە تاراپ كەتتٸ. پايدالى جاعى: بۇل جولعا قويىلعان بيزنەس, ونىمەن سەرٸكتەس بولعان ادامنىڭ كٶپ نەرسەگە باسى قاتپايدى. ساتىلىم بولادى ما, بيزنەستٸ قالاي جٷرگٸزۋ كەرەك دەگەن ەڭ باستى سۇراقتار ٶزٸنەن ٶزٸ شەشٸلەدٸ.  بيزنەستٸ ەندٸ باستايمىن دەگەن كٶپتەگەن ادامدار ونىڭ قىر-سىرىن مەڭگەرگەنشە كٶپتەگەن ۋاقىت كەتەدٸ جەنە ەركٸمنٸڭ قولىنان كەلە دە بەرمەيدٸ.  سوندىقتان بٸز قازٸر حالىققا, وسى ۋاقىتقا ەڭ كەرەك جٷيە وسى ما دەپ شەشتٸك.  بٸزدٸڭ شەكٸرتتەرٸمٸزدٸڭ اراسىنان تالابى مەن بٸلٸمٸ مولدارىنىڭ بيزنەستەرٸن وسىلاي كٶلەمٸن ٷلكەيتٸپ, ٶزگە قالالارعا تاراتىپ جاتىرمىز. اللا قالاسا, الداعى بٸرەر ايدا ٶز نەتيجەسٸن كٶرسەتەدٸ.

– شەتەلدەردەن ەرٸپتەس تابۋ ٷشٸن تٷركييا, قىتاي ەلدەرٸندەگٸ قازاقتارمەن قارىم-قاتىناس ورناتقانىڭىزدى بٸلەمٸز. ٶزگە ەلدەگٸ قانداستارىمىزدىڭ سٸزدٸڭ باستاماڭىزعا قولۇشىن بەرۋگە ەزٸرلٸكتەرٸ قالاي ەكەن?

– تٷركييا, وڭتٷستٸك كورەيا, قىتاي ەلدەرٸندەگٸ قانداستارىمىزبەن تىعىز بايلانىس ورناتۋعا تىرىسىپ جاتىرمىز.   بٸردەن باستاپ, تاۋعا شىعىپ كەتە قويۋ, ەرينە, وڭاي ەمەس, دەگەنمەن سەڭ قوزعالدى دەسە بولادى. بەرٸ ٶز جٷلگەسٸنە تٷسكەن سوڭ جەمٸسٸن شەت ەلدە جٷرگەن قانداستار دا, بٸز دە كٶرە جاتارمىز دەگەن سەنٸمدەمٸز