شىمكەن قالاسىنداعى يندۋسترييالىق ايماق 2010 جىلى بۇرىنعى شىمكەنت فوسفور زاۋىتىنىڭ اۋماعىن قالپىنا كەلتٸرۋ بارىسىندا قۇىرلعان بولاتىن. وسىلايشا يندۋستريالدى ايماق مەملەكەتتٸڭ يندۋسترييالدى-يننوۆاتسييالىق دامۋ جەنە «بيزنەستٸڭ جول كارتاسى» باعدارلامالارىن جٷزەگە اسىرۋعا بٶلٸنگەن مەملەكەتتٸڭ قارجىلارىن تيٸمدٸ پايدالانۋعا سەپتەسٸپ كەلەدٸ. 2010 جىلدان بەرٸ بۇل جەردە كٶپتەگەن بيزنەس جوبالار ٸسكە اسىپ, ٶڭٸردٸڭ دامۋىنا سەرپٸن بەردٸ.
سوڭعى جىلدارى بٸزدەر جەر-جەردە قۇرىلعان يندۋستريالدى ايماقتاردىڭ ەل ەكونوميكاسىنىڭ دامۋىنا بارىنشا ىقپال ەتكەنٸنە كۋە بولدىق. وسى رەتتە يندۋستريالدى ايماقتاردىڭ قانداي تيٸمدٸلٸگٸ بار دەگەن سۇراق تۋىندايدى. سوعان از-كەم جاۋاپ بەرە كەتسەك. كەڭەس زامانىندا قاندايدا بٸر ٸرٸ زاۋىتتاردىڭ اينالاسىندا تۇتاس قالا پايدا بولعانىن بٸلەمٸز.
قازٸرگٸ جاڭا تەحنولوگييالاردىڭ نەگٸزٸندە قۇرىلاتىن كەسٸپورىندارعا اناۋ ايتقانداي ادام كٷشٸنٸڭ قاجەتٸ جوق. بۇرىندارى بٸر زاۋىت تۇراتىن اۋماقتا قازٸر ونداعان زاۋىت تۇرۋى مٷمكٸن. سول سەبەپتٸ وسىنداي تەحنولوگييالىق تۇرعىدان جەتٸلگەن زاۋىتتاردى بٸر جەردە شوعىرلاندىرۋدىڭ ماڭىزى زور.
وسىنىڭ باسشىلىققا العان ٷكٸمەت جاڭادان قۇرىلعان يندۋستريالدى ورتالىقتارعا سۋ, جارىق, گاز تارتىپ, جول سالىپ قاجەتتٸ ينفراقۇرىلىمداردى جەتكٸزٸپ ينۆەستورلاردىڭ جۇمىسىن ايتارلىقتاي جەڭٸلدەتكەن بولاتىن.
تٸپتٸ, العاشقىدا مەملەكەت وسى ايماقتا جۇمىس ٸستەۋگە اڭسارۋ اۋعان ينۆەستورلارعا سالىقتىق جەڭٸلدٸكتەر دە ۇسىنىپ, يندۋستريالدى ايماقتاردىڭ تارتىمدىلىعىن ارتتىرا تٷسكەن-دٸ. وسىنداي كٶمەك-قولداۋدىڭ ارقاسىندا قازٸر وبلىس ورتالىقتارىنىڭ ٸرگەسٸندەگٸ يندۋستريالدى ايماقتاردا جاڭا كەسٸپورىندار بوي كٶتەرٸپ, ەل ەكونوميكاسى ٶركەندەي تٷسۋدە.
الداعى ۋاقىتتا باتىستىڭ سانكتسيياسىنان ابدىراپ, قايدا بارارىن بٸلمەي وتىرعان رەسەيدەگٸ بٸراز كومپانييالاردى وسىنداي يندۋستريالدى ايماقتارعا شاقىرىپ ولارعا جاعداي جاساپ, ولارمەن جۇمىس جاساۋدىڭ ورايلى سەتٸ تۋىپ تۇرعانى بەلگٸلٸ. مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆ ٷكٸمەتكە وسى باعىتتا جۇمىس ٸستەۋدٸ تاپسىرعانىن دا بٸلەمٸز. باتىستىڭ رەسەيگە سالىنعان سانكتسيياسى قازاقستاننىڭ ٶندٸرٸسٸن ٶركەندەتۋگە تاماشا مٷمكٸندٸك بولۋدا. سوندىقتان ينۆەستورلاردى ەلٸمٸزگە شاقىرىپ, بارىنشا جۇمىس ٸستەپ قالۋىمىز كەرەك.
يندۋسترييالدى ايماقتىڭ جالپى اۋماعى 337 گەكتاردى قۇرايدى. بٷگٸنگٸ تاڭدا, يندۋسترييالىق ايماقتا 31 ينۆەستيتسييالىك جوبا ٸسكە اسىرىلۋدا. ولاردىڭ جالپى قۇنى 5,8 ملرد تەڭگەنٸ قۇرايدى. يندۋستريالدى ايماقتا ونداعىن مىڭ جۇمىس ورىنى قۇرىلىپ, حالىقتىڭ ەلەۋمەتتٸك جاعدايىنىڭ جاقسارۋىنا وڭ ىقپال ەتۋدە. دەل قازٸر ايماقتا تەمٸر-بەتون ٶنٸمدەرٸن شىعاراتىن كەسٸپورىن تابىستى جۇمىس ٸستەۋدە. زاۋىت جىلىنا 200 مىڭ تەكشە مەتر تەمٸر-بەتون ٶنٸمدەرٸن شىعارىپ, ٶز ٶنٸمدەرٸن ەلٸمٸزدٸڭ تٷكپٸر-تٷكپٸرٸنە تاسىمالداپ وتىر. كەسٸپورىندا 200-دەن استام جۇمىس ٸستەيدٸ.
مٸنسٸز گەومەترييالىق پارامەترلٸ, مىقتى جەنە ٷلكەن ٶنٸمدٸلٸك بەرەتٸن, ەۋروپالىق ٶندٸرۋشٸلەردٸڭ ەڭ جاڭا جابدىقتارىن پايدالانىپ وتىرعان كەسٸپورىننىڭ جۇمىسشىلارى ٶزگەلەرگە ٷلگٸ بولاتىنداي جۇمىس ىرعاعىن قالىپتاستىرعان. مۇندا ارتىق قوزعالىستى بايقامايسىز. تسەحتاردا ارتىق جاتقان زاتتار دا جوق. جۇمىسقا نە قاجەت سولار عانا بار.
ودان سوڭ وسى يندۋسترييالىق ايماقتاعى «Ferrum-Vtor» (فەررۋم-ۆتور) جشس-ٸنٸڭ ٶندٸرٸس ۋچاسكەلەرٸن كٶردٸك. مۇندا دا جۇمىس قىزىپ تۇر ەكەن. سيليكات ٷيٸندٸسٸن جەنە سۇيىق شىنى شىعاراتىن تسەح ينۆەستيتسييالىق جوباسىن تابىستى جۇمىس ٸستەۋدە. بۇل جوبا بويىنشا جىلىنا 3 مىڭ سيليكات ٷيٸندٸسٸ جەنە 6 مىڭ توننا سۇيىق شىنى شىعارىلادى. ٶنٸمدەر مەتاللۋرگييا, حيمييا ٶنەركەسٸبٸ مەن قۇرىلىس, ەنەرگەتيكا سالالارىندا كەڭنەن قولدانىلادى. دايىن ٶنٸمدەر ەلٸمٸز بەن رەسەي, تٷرٸكمەنستان نارىقتارىنا شىعارىلۋدا.
– الداعى ۋاقىتتا ٶندٸرٸس كٶلەمٸن ۇلعايتا تٷسپەكشٸمٸز. كەلەشەكتە سۇيىق شىنى عانا ەمەس, ەرتٷرلٸ قاتتى شىنىلار دا شىعارامىز, – دەيدٸ كەسٸپورىننىڭ مەنەدجەرلەرi.
بٸز العاش ارالاعان ەكٸ كەسٸپورىن دا, تەمٸر-بەتون ٶنٸمدەرٸن شىعاراتىن زاۋىت تا, سيليكات ٷيٸندٸسٸ مەن سۇيىق شىنى شىعا راتىن كەسٸپورىن دا قازاقستاننىڭ يندۋسترييالاندىرۋ كارتاسىنا ەنگەن نىساندار.
تاعى بٸر ايتا كەتەتٸن مەسەلە يندۋستريالدى ايماقتا «كادرلاردى دايارلاۋ ورتالىعى» جۇمىس ٸستەيدٸ. ورتالىق يندۋسترييالىق ايماقتاعى ٶندٸرٸس ورىندارىندا جۇمىس ٸستەيتٸن كەسٸبي ماماندار دايارلاۋعا ٶز ٷلەسٸن قوسۋدا. قازٸر ورتالىقتا جٷزدەگەن مامان بٸلٸم الۋدا. كەسٸپتٸك وقۋ ورنىنىڭ كومپيۋتەرلٸك سىنىپتارى كەرەمەت ەكەن. كەڭ جولاتى ينتەرنەتكە قوسىلعان كومپيۋتەر سىنىپتارىندا بٸر اۋىق جۇمىس ٸستەپ تە كٶردٸك. جىلدامدىعى جوعارى. ەپ-سەتتە عالامتورعا كٸرٸپ, بٸراز جەردٸ شارلاپ, ٶزٸڭە قاجەتتٸ دٷنيەنٸ تەز تابادى ەكەنسٸڭ. «بٸزدٸڭ وقۋشىلارىمىز ينتەرنەتتٸ كٷندە پايدالانادى. ەبدەن ماشىقتانىپ العان» دەيدٸ وقۋ ورنىنىڭ ٶندٸرٸستٸك شەبەرلەرٸ. كەسٸپتٸك وقۋ ورنىنىڭ باسقا دا بازاسىمەن تانىستىق. ماماندىقتى مەڭگەرۋگە بارلىق جاعدايلار جاسالعانى كٶرٸنٸپ تۇر.
– بٸزدٸڭ ماماندارىمىزعا سۇرانىس كٶپ. وسى يندۋسترييالىق ايماقتا ٸسكە قوسىلعان كەسٸپكەرلٸك نىسانداردىڭ باسشىلارى مەن مەنەدجەرلەرٸ جيٸ كەلٸپ, ويلارىن ايتاپ تۇرادى. «بٸزگە پەلەندەي ماماندىق بويىنشا جۇمىسشىلار كەرەك» دەپ الدىن الا تاپسىرىس بەرٸپ تۇرادى, – دەيدٸ كەسٸپتٸك وقۋ ورنىنىڭ باسشىلارى.
وسىلايشا شىمكەنت قالاسىنداعى يندۋستريالدى ايماقتا ٶندٸرٸس پەن مامان دايىنداۋ ٸسٸ ٷيلەسٸمدٸ جٷيەسٸن تاپقانىنا كٶزٸمٸز جەتٸپ قايتتى. بارلىق مەسەلەنٸ بٸر جەردە شەشٸلۋٸ ٶندٸرٸستٸڭ ٶركەندەۋٸنە سەپتٸگٸن تيگٸزەتٸنٸ انىق. وسى رەتتە شىمكەنتتەگٸ يندۋستريالدى ايماقتىڭ ىرعاقتى جۇمىسىن ٶزگە ٶڭٸرلەرگە ٷلگٸ تۇتۋعا بولاتىنىن بايقادىق.
نۇرلان ەۋبەكٸر
