[caption id="attachment_11686" align="alignleft" width="401"]
مەن بٸلەمٸن! جەنە سول باقىتتى كٷندەردٸڭ شەجٸرەشٸسٸ بولىپ, وتتاي ىستىق وقيعانىڭ قاق ورتاسىندا جٷردٸم! ەندٸ سول بٸر بٷكٸل ەل شىن باقىتتى بولعان 16 كٷن جايلى ايقايلاپ ايتايىن! بۇل – ۇلۋ جىلى, ياعني 2012-نٸڭ شٸلدە-تامىز ايلارىنىڭ قول ۇستاسقان تۇسى ەدٸ.
[caption id="attachment_11690" align="alignright" width="386"]
بۇل كەزەڭدە مەن سىپىرىلىپ تٷسٸپ قالعان اتاما قايتا مٸنٸپ, سپورت اتتى شەكسٸز ەلەمگە ەركٸن تٸزگٸن قاقان سەتٸم بولاتىن. ول وقيعانىڭ دا بۇل ٷلكەن ويعا ٷكٸدەي ٷلەسٸ بار. جازىقسىز جازالانىپ, جەتٸ جىلداي تەرٸس قاراپ جاتىپ العان مەنٸ سپورت مينيسترلٸگٸنٸڭ باسشىلارىنىڭ بٸرٸ اۋىل سپورتى قوعامىن قۇرىپ, سونى باسقارۋعا استانعا شاقىردى. ٶكپە تاراماسا دا, ٶلمەگەن سوڭ امال جوق, جاڭا قالاعا اتتاندىم. استاناعا اتتاندىم. قوعام قۇرۋ قانداي قيىن – «موينىم ىرعايداي, بيتٸم تورعايداي» بوپ ازىپ-توزىپ جٷرگەندە, تاياۋدا عانا مينيستر بولعان تالعات ەرمەگيياەۆكە كەزدەيسوق كٸرٸپ قالدىم. كٸرگەن بەتتە تالعات امانگەلدٸۇلى ماعان قولقا سالدى. شارۋا جاعدايىمەن, ەرينە. «اعا, «سپورت» گازەتتەرٸن جەكە قولدان مينيسترلٸككە قايتا الىپ جاتىرمىز. سپورت سەكٸلدٸ ەل مەرەيٸن, ەل نامىسىن قورعايتىن سالاعا ٶز ۆەدومستۆالىق گازەتٸ كەرەك دەپ ويلايمىن! گازەتتەردٸڭ جاعدايى تىم تٶمەندەپ كەتكەن ەكەن. قازاقشا گازەتٸمٸز مٷلدەم جوق, شىقپاي قالىپتى... سول گازەتتەردٸ سٸز قولعا الىپ, قايتا تٷلەتپەسەڭٸز بولمايدى!» دەدٸ سٶزدٸ دە, ٸستٸ دە بۇلتاقتاتپاي, مەسەلەنٸڭ ماڭىزدىلىعىن سەزدٸرٸپ. جىلاپ جٸبەردٸم! كەشە جوعالتقانىم بٷگٸن يىعىما كەلٸپ قايتا قونعاننان عانا ەمەس. ول دا بار بولار, بەلكٸم. قادىرىمدى بٸلگەنٸنە ريزالىعىم دا قوسىلعان بولار. ەڭ باستىسى بۇل ەكٸ سەبەپ تە ەمەس. سوعى 1991 جىلدىڭ قاڭتار ايىندا وسى رەسپۋبليكالىق گازەتتەرگە باس رەداكتور بوپ كەلگەن ەكەنمٸن. سودان بەرٸ ون سپورت مينيسترمەن قىزمەتتەس بولىپپىن. جٷرەكجاردى شىندىعىمدى ايتايىن, سولاردىڭ ٸشٸندە گازەتكە مەملەكەتتٸك ماڭىزى بار سالا دەپ قاراعان باسشى از بولدى. مٸنەز-ەرەكەتٸندە كەدٸر-بۇدىر كٶپ بولعانىمەن گازەتتٸڭ رٶلٸن مارقۇم امانشا اقباەۆ تەرەڭ تٷسٸنٸپ باعالادى. وداڭ سوڭ گازەتكە, جۋرناليستەرگە اقىلمەن, پاراساتپەن باعالاي قاراعان جاندار – قاراتاي تۇرىسوۆ پەن قىرىمبەك كٶشەرباەۆ. ٶزگەلەردٸڭ گازەتتٸ ات-شاناسى, ال جۋرناليستەردٸ سوعان جەككەن اتتارى ساناعانىنا وسى 23 جىلدا قٶرگەنٸم مەن ەستٸگەنٸم كۋە. سودان دا بولار, تالعات ەرمەگيياەۆ گازەتكە وسىنشا مەن بەرٸپ, مەسەلە ەتٸپ كٶتەرگەندە ٶلگەنٸم تٸرٸگەندەي بولعانىم راس.
...گازەتتٸ قايتارىپ الدىق, استاناعا كٶشٸردٸك, قازاقشاسىن قايتا اشتىق. جەتٸ جىل ٸشتە بۇعىپ جاتقان جٸگەر مەن قۇشتارلىق بٶتەلكەدەن سىرتقا سىتىلعان جىنداي, دٷركٸرەگەن ٶمٸرگە ارالاستىم دا كەتتٸم.
[caption id="attachment_11687" align="alignleft" width="360"]
ەنٸ-مٸنە دەگەنشە لوندونداعى ححح جازعى وليمپيادالىق ويىندار جاقىنداپ كەلە جاتتى. تالعات امانگەلدٸۇلى مەنٸ جيٸ قابالدىپ, كٶپ نەرسە جايلى سىرلاساتىن بولىپ الدى. بٸراق, ەشقاشان «مىناۋ جايلى جاز, جازبا!» دەپ كەسٸمدٸ نۇسقاۋ بەرگەن ەمەس. ەڭگٸمەلەيدٸ, پٸكٸرٸمدٸ بٸلەدٸ, شەي بەرەدٸ, كەرٸ قايتارادى... بۇرىن گازەت شارۋاسىمەن جٷگٸرٸپ جٷرگەندە مينيستر اتالۋىنىڭ قابىلداۋ بٶلمەسٸنٸڭ تابالدىرىعىن توزدىرسام دا ٸشكە اتتاۋىم سيرەك بولعان باسىم قارا جەردەن اي پلانەتاسىنا كٶشكەندەي, قارىق بولدىم دا قالدىم. ونىڭ ٷستٸنە ٶزگە باس رەداكتورلارداي «مۇنى قىزمەتكەرلەرٸم جازسىن» دەپ شٸرەنٸپ جٷرۋ ماعان جات, كەزدەسكەن جەردە وليمپياداعا قاتىسى بار سۇراقتاردى قارداي بوراتىپ, مينيسترمەن جٷزدەسۋ سەكٸلدٸ جۋرناليست جازعانعا جىلىنا بٸر تيەتٸن باقىتقا اي سايىن شومىلدىم دا قالدىم. ەندٸ سول سىرلاسۋلاردىڭ قاداۋ-قاداۋ دەگەن بٸر ەكەۋٸن ورتاعا سالايىن. ەڭگٸمە ٶزەگٸن وقىعان كەزدە سەزٸنەرسٸز...
وليمپيادا تىم تاياپ كەلگەن كەز. كەزەكتٸ كەزدەسۋ. مۇندايدا جۋرناليستٸڭ اۋىزىنا تىنىم بولاما? «دايىندىق قالاي, تالعاتجان?» دەيمٸن سىناي قاراپ. «اعا, مەن باپكەر ەمەسپٸن, سوندىقتان ەر سپورتشىنىڭ دايارلىق دەرەجەسٸن دٶپ باسىپ ايتا المايمىن. مەن بٷگٸندە نەگٸزٸنەن ۇلتتىق قۇرامىنىن ستراتەگييالىق شارۋاسىمەن شۇعىلدانۋدامىن. وليمپياداشىلاردى قارجىلاندىرۋ تولىققاندى بولدى, ولاردىڭ وقۋ-جاتتىعۋ جيىندارىن, ٸرٸ-ٸرٸ, اسا ماڭىزدى وليپيادا قارساڭىنداعى جارىستارعا قاتىستىرۋ مەسەلەلەرٸن تٷگەل شەشتٸك, ولارعا كيٸم-كەشەك, قۇرال-جابدىق, دەرٸ-دەرمەك, فارماكالوگييالىق قاجەتتٸكتەر تولىق ساتىپ الىندى. تٶرەشٸلەرمەن جەرەبە تاستاۋ مەسەلەلەرٸ بويىنشا رۇقسات ەتٸلگەن دەرەجەدە جۇمىس جٷرگٸزٸلدٸ. مەن سپورت مەكەمەسٸنٸڭ باسشىسى رەتٸندە ٶزٸمنٸڭ بار مٸندەتٸمدٸ ورىندادىم. ەندٸ دەل سولاي سپورتشىلارىمىز ٶز مٸندەتتەمەلەرٸن ورىنداسىن!
[caption id="attachment_11688" align="alignleft" width="360"]
– مەن تاياۋدا قازاقستان پرەزيدەنتٸنٸڭ قابالداۋىندا بولدىم. نۇرسۇلتان ەبٸشۇلى مەنٸ ٶتە جىلى قابىلداپ, كەڭ وتىرىپ ەڭگٸمەلەستٸ. جۋرناليستەرمەن بولعان كەزدەسۋدە ٷش التىن مەدال الامىز دەگەنٸممەن مەن پرەزيدەنتكە لونداننان بەس التىن مەدال ەكەلۋگە ۋەدە بەردٸم.
– قالاي?!. بەس التىن مەدال?! ول قايدان كەلەدٸ, جانىم-اۋ?! بۇل جايلى پرەزيدەنتكە ۋەدە بەرۋ...
– ساسپاڭىز, اعاسى, ساسپاڭىز. مەن بۇنىڭ بەرٸن ويدان شىعارىپ وتىرعان جوقپىن عوي. بٸز باپكەرلەرمەن بٸرٸگٸپ, ەر سپورتشىنىڭ مٷمكٸندٸگٸن قارادىق, تالدادىق, اقىرى وسىنداي قورتىندىعا كەلدٸك...
– جوق, تالعات امانگەلدٸۇلى, بۇنىڭىز بەكەر بولعان! ونىڭ ٷستٸنە پرەزيدەنتكە ايتۋ... ويباي-اۋ, بەس التىن مەدال قايدان كەلەدٸ? كٸم ەپەرەدٸ ونى بٸزگە?
– اعا, تەك قانا اۋىر اتلەتتەرٸمٸز التى التىن مەدال الا الادى!
– الۋىن الا الادى عوي, بٸراق سونى بەرە مە?
– سوندىقتان دا اۋىر اتلەتتەرگە امانات – 4 التىن مەدال.
– اللا ساقتاسىن!
– اعا, بۇل مەنٸڭ پرەزيدەنتكە بەرگەن ۋەدەم عانا. ال, جوسپاردا قانشا التىن مەدال تۇرعانىن ايتۋعا قورىقتىم...
– پرەزيدەنتكە وليمپيادادان بەس التىن مەدال ەكەلەمٸز دەپ ۋەدە بەرۋ – ناعىز جٷرەك جۇتقاندىق! بٸز, قازاقستان وليپياداشىلارى, ەڭ اتقا مٸنگەن جىلدارى وليپيادادان ٷش التىننان كٶپ العان ەمەسپٸز.
– وندا مەن سٸزگە ايتايىن, اعاسى, بٸز لوندوننان جەتٸ التىن مەدال ەكەلەمٸز!
مينيستردٸڭ كەڭسەسٸنەن تەڭسەلٸپ شىقتىم. مەنٸ تەڭسەلتكەن تالعات امانگەلدٸۇلىنىڭ باتىل جوسپارلارى: ەلگە ايتقان 3 التىن مەدالٸ بىلاي تۇرسىن, پرەزيدەنتكە ۋەدە بەرگەن 5 التىن جٷلدەسٸ. مىقتى دەگەن بەلدٸڭ ٶزٸن قايىستىرىپ قانا قويماي, ٷزٸپ جٸبەرەتٸن مٸندەتتەمە?! ٶزٸنە دەيٸنگٸ دٷنيەنٸڭ بەرٸن بٸلەدٸ دەگەن امانشا اقباەۆ, تٶرت قۇبىلانىڭ تٸزگٸنٸ قولىندا دەگەن تەمٸرحان دوسمۇحانبەتوۆ, ۇلى سپورتشى دەۋلەت تۇرلىحانوۆتار جەتە الماعان جەتٸستٸككە قالاي جەتپەك?! بۇل نە دەگەن فەنومەن ٶزٸ? اقىلى ورنىندا ما وسى جٸگٸتتٸڭ?!
– نە? نە دەدٸڭ? ۆاليدول! كارۆالول! نيتروگليتسەرين!..
– بۇلاردىڭ ەشقايسىن جۇتۋدىڭ قاجەتٸ جوق سٸزگە. تالداۋ – تەرەڭ, جوسپار – ناقتى. مۇنان كٶپ بولۋى مٷمكٸن, از بولمايدى!
– تالعات امانگەلدٸۇلى, مىنا پروگنوزىڭىزدان مەن قورقايىن دەدٸم. قۇداي ٷشٸن, بۇل جايلى ەشكٸمگە ايتپاشى.
– سٸز دە ەشكٸمگە ايتپاڭىز.
– جارايدى, كەلٸستٸك. تەك وليمپيادادان كەيٸن وسىلاي بولىپ جاتسا جەنە كٸتاپ جازسام – ايتامىن.
مينيستردٸڭ كەڭسەسٸنەن تەڭسەلٸپ شىقتىم. مەنٸ تەڭسەلتكەن تالعات امانگەلدٸۇلىنىڭ باتىل جوسپارلارى: ەلگە ايتقان 3 التىن مەدالٸ بىلاي تۇرسىن, پرەزيدەنتكە ۋەدە بەرگەن 5 التىن جٷلدەسٸ. مىقتى دەگەن بەلدٸڭ ٶزٸن قايىستىرىپ قانا قويماي, ٷزٸپ جٸبەرەتٸن مٸندەتتەمە?! ٶزٸنە دەيٸنگٸ دٷنيەنٸڭ بەرٸن بٸلەدٸ دەگەن امانشا اقباەۆ, تٶرت قۇبىلانىڭ تٸزگٸنٸ قولىندا دەگەن تەمٸرحان دوسمۇحانبەتوۆ, ۇلى سپورتشى دەۋلەت تۇرلىحانوۆتار جەتە الماعان جەتٸستٸككە قالاي جەتپەك?! بۇل نە دەگەن فەنومەن ٶزٸ? اقىلى ورنىندا ما وسى جٸگٸتتٸڭ?!
...لوندونعا ەرتەڭ-بٷرسٷگٸنٸ اتتانامىز دەپ وتىرعان كٷندەرٸ سپورت مينيسترٸ جۋرناليستەرمەن بريفينگ ٶتكٸزدٸ. تالعات امانگەلدٸۇلى دەل وسى كٷنگە دەيٸن بەلگٸلٸ بولعان اقپاراتتاردى قىسقاشا بايانداپ بەردٸ:
– ەزٸرگە 115 سپورتشىمىز ليتسەنزييا الدى. وليمپيادا قورتىسىندا 13 مەدال جەڭٸپ الۋدى جوسپارلار وتىرمىز. ونىڭ 3-ٸ التىن!
سٶز تيگەن بەتتە مەنٸڭ ەرٸپتەستەرٸم كٶل شايقايتىن سۇراقتاردى قارشا بوراتتى دەرسٸز:
– سٸز بٸر جەرلەردە ٷش, بٸر جەرلەردە بەس التىن ەكەلەمٸز دەپسٸز. جەتٸ التىن ۋەدە بەردٸ دەگەندە سىبىس بار. ولاي بولماسا قىزمەتتەن كەتەم دەپسٸز, سول راس پا?
– تاعى دا قايتالايمىن: بٸز ون ٷش مەدال جەڭٸپ الۋدى جوسپارلادىق, ونىڭ 3-ەۋٸ – التىن.
– جاقسى, التىن جٷلدەدەن ٷمٸتكەرلەر كٸمدەر?
– سەگٸز اۋىر اتلەتتٸڭ بەسەۋٸ التىننان ٷمٸتكەر. دايىندىقتارى ٶتە جاقسى, پسيحولوگييالىق كەدەرگٸدەن ٶتە العانى التىن الادى!
– دەگەنمەن... ەگەر ايتقان جوسپارىڭىز ورىندالماي قالسا قىزمەتتەن كەتەسٸز بە?
– كەلٸڭٸزدەر, بىلاي كەلٸسەيٸك. ەگەر لوندوندا ٷش التىنى بار ون ٷش مەدال الا الماساق, وسى سۇراقتى ماعان سول كەزدە قويىڭىزدار. جاۋاپتى دا سول كەزدە الاسىزدار! ال, قازٸر بەرٸڭٸزگە راحمەت, وسىمەن بريفينگ اياقتالدى!
كەزدەسۋدەن ريزا بولىپ شىقتىم. ەشەيٸندە ەزۋٸنەن قٷلكٸ كەتپەيتٸن, جۇمساق مٸنەزدٸ تالعات ەرمەگيياەۆ بۇل جەردە تاستاي سەنٸم, ٶزٸ جوسپارلارى, جۇرتقا حابارلاعان اقپاراتىنىڭ تاعدىرى ٷشٸن باسىن بەرۋگە بار باسشى رەتٸندە تانىلدى.
اتتاندىق لوندونعا! وليمپيادا سالتاناتتى تٷردە اشىلدى. قازاقستان سپورتشىلارى بۇل اشىلۋ كەزٸندە ەدەمٸ كٶرٸندٸ. سالتاناتقا مەملەكەت باسشىسى ن.نازارباەۆ تا قاتىسىپ وتىردى. سودان كەيٸنگٸ باقىتتى كٷندەر ٶڭ ەمەس تۇسٸمٸزدەي, بٸر بٸرٸن قۋالاپ, جەتٸپ جاتتى تۋعان جەرگە...
بٸرٸنشٸ باقىت. ەرتەڭٸنە تاس جولعا ۆەلوبەيگەشٸلەر شىقتى. ەلەمدەگٸ تەڭدەسٸ جوق ابىرويلى جەڭٸس سانالاتىن بۇل ۆەلوبەيگەنٸ ٶزٸمٸزدٸڭ قارت قىزىلجاردىڭ تٷلەگٸ الەكساندر ۆينوكۋروۆ ۇتىپ الدى! كەشكٸسٸن «قازاق اۋىلىندا» جينالدىق. تويعا جينالعان مىڭ ادام اراسىندا ريياسىز قۋانىشتان جٷزٸ بال-بۇل جانىپ, سپورتتىق فورمامەن شاۋىپ جٷرگەن تالعات ەرمەگيياۆتى جولىقتىردىم. ەكٸ ەزەۋٸ ەكٸ قۇلاعىندا, كەۋدەسٸ شالقاق, سٶزٸ تاستاي: «قازاقستان حالقى بٸزدٸڭ بۇل وليمپياداعا قالاي دايىندالعانىمىزدان حاباردار. مٸنە, سونىڭ العاشقى جەمٸسٸ. ەشكٸم ۆينوكۋروۆتىڭ جەڭٸسٸن كەزدەيسوق دەپ ويلاماسىن!».
تالعات امانگەلدٸۇلىنىڭ شەشەندٸگٸنە قايران قالدىم. سۇراققا دا, جاۋاپقا دا قينالمايتىنىن بٸلەتٸنمٸن. دەگەنمەن, وليمپيادانىڭ بەتاشار كٷنٸ ايدا اسپانعا شىعارىپ تۇرعان ەلدٸڭ سپورت مينيسترٸ نە دەر ەكەن دەگەن ەرەشە قىزىعۋ جەر قايىسقان جاننىڭ بەرٸندە بولدى. سولارعا جاۋابى قانداي سەتتٸ بولدى سپورتشىلارشا كيٸنگەن بالا باسشىنىڭ. ەسٸرەسە, بۇل جەڭٸستٸڭ ەل ەڭسەسٸن كٶتەرۋگە, حالىق قۋانىشىن ەسەلەۋگە, وتانىمىزدىڭ ەر جانىن باقىتتى ەتۋگە بەرەر ەسەرٸن تاپ باسىپ ايتا بٸلدٸ سابازىڭ.
ەكٸنشٸ باقىت. ەرتەڭٸنە تەمٸر قٶتەرۋدەن زۋلفييا چينشانلو چەمپيون بولدى. «قازاق اۋىلىندا» توي جالعاستى. ايتىلعان مىڭ سٶزدٸڭ توبىقتاي تٷيٸنٸن تالعات ەرمەگيياەۆتان ەستٸدٸم: «دوستار! بٷگٸن مەملەكەت باسشىسىنىڭ جەنە رەسپۋبليكا پارلامەنتٸنەن قۇتتىقتاۋ جەدەلقاتىن الدىق. تەلەفون, تەلەفاكس ارقىلى قۇتتىقتاپ جاتقان جاندار قانشاما?! حالقىمىز قۋانىشتان تەڭسەلٸپ تۇر, دوستار!»
ٷشٸنشٸ باقىت. زٸل كٶتەرۋدٸڭ ەكٸشٸ كٷنٸندە دە قازاقستان تۋىن ەڭ بيٸككە كٶتەرگەن ماييا مانەزانى «قازاق اۋىلىندا» قارسى العاندار قاراسىندا ەسەپ جوق. قۇشاقتاۋلار, شٶپ-شٶپ سٷيەسۋلەر, ٶرتتەي ىستىق دەم, جەدەلحاتتاردى وقۋلار تاڭ اتقانشا سوزىلادى دەگەنبٸز.
سول كەشتەن قۇلاقتا قالعان قىمبات سٶز مىناۋ بولدى. ت.ەرمەگيياەۆ: «ماييا جەڭگەن بٷگٸنگٸ كٷن – بيٸك بەلەسكە شىققان كٷن. بٷگٸن بٸز ەلگە, پرەزيدەنتكە بەرگەن ۋەدەمٸزدٸ ورىندادىق. ياعني, ٷش التىن مەدالدى جەڭٸپ الدىق!». ...جينالعانداردىڭ جانارىنداعى تامشى جاستار جارق-جۇرق ەتكەن شامعا شاعىلىستى. شىن قۋانىشتان شىن جاس شىعادى ەكەن. و, جاراتقان, بەرەرٸڭدٸ تاۋىسپا!
تٶرتٸنشٸ باقىت. اۋىر اتلەتيكا پوموستىندا زٸلتەمٸرگە قوسا كەشەگٸ كوماندالاس قۇربىلارى زابولوتنايا مەن ەۆستيۋحينالاردى بٸر-اق «كٶتەرگەن» سۆەتلانا پودوبەدوۆانىڭ جەڭٸسٸ لوندوندى تٶنكەرٸپ كەتە جازدادى. بۇل كەشتە ت.ەرمەگيياەۆ عاجاپ تٶرت اۋىز سٶز ايتتى: «قىمباتتى, سۆەتلانا! سەن بٷگٸنگٸ چەمپيوندىعىڭمەن قوسا ەل رەكوردشىسى اتاعىن دا الدىڭ. ەگەمەن قازاقستان تاريحىندا بٸر وليمپيادادان تٶرتٸنشٸ التىن العان رەكوردشى سەنسٸڭ. قۇتتىقتايمىن جەنە العىس ايتامىن! دوستار! زٸلتەمٸرشٸلەردٸڭ قۇراما كومانداسىنىڭ باپكەرلەرٸ الەكسەي ني مەن ەنۆەر تٷركلەريگە ەرەكشە قۇرمەت قٶرسەتەمٸن. بٷگٸن پوموستتا ناعىز باپكەرلەردٸڭ وليمپيادالىق شايقاسى ٶتتٸ. قانداي تاكتيكالىق «ويىن» بولدى دەسەڭٸزشٸ?! سول شايقاستا سٸزدەر جەڭٸپ شىقتىڭىزدار. سٸزدەرگە راحمەت جەنە باس يەمٸن! ...بٸز اۋىر اتلەتيكادان عانا ٷش التىن مەدال الدىق. بۇلدا جەڭٸستٸڭ سوڭى ەمەس. مۇنىڭ بەرٸ جوسپارلانعان جەڭٸس. «ٶتٸرٸكشٸنٸڭ كۋەسٸ جانىندا» دەۋشٸ مە ەدٸ?! مٸنە, مەنٸڭ كۋەم الەكسەي ني. بٸز كٷنٸنە ەكٸ رەت كەزدەسٸپ, بار جاعدايدى تالقىلاپ جٷرمٸز. بۇيىرتسا, ەرتەڭ تاعى جينالامىز وسى «قازاق اۋىلىندا», دوستار! بەرٸڭٸزگە راحمەت! جاراتقاننىڭ مەنٸ وتانىم مەن حالقىمنىڭ باقىتتى بولعان كٷنٸنە كۋە قىلعانىنا تەۋبە ەتەمٸن!»
تالعات ەرمەگيياەۆ كٶپشٸلٸك الدىندا جىلاپ جٸبەردٸ.
بەسٸنشٸ باقىت. يليا يليننٸڭ وليمپياداداعى بۇل جەڭٸسٸ تۋرا بٸر ايدى كٶلەگەيلەپ, كٷندٸ ۇيالتقانداي قۇدٸرەتتٸ بولدى. بۇل كٷنٸ لوندونداعى بٷكٸل وليمپيادا توقتاي تۇرىپ, يليانىڭ عاجاپ جەڭٸسٸنە تامسانعانداي, قول سوققانداي ەسەردە بولدىق. «قازاق اۋىلداعى» توي كەشٸنەن ەكٸ-اق سەتتٸ سۋ بەتٸنە شىعارامىن. ت.ەرمەگيياەۆ: «يليا, قىمباتتىم! قۇتتىقتايمىن! سەن بٸر مەملەكەت – قازاقستان تاريحىنداعى ەكٸ دٷركٸن وليمپيادا چەمپيونى اتانعان تۇڭعىش ەرٸ جالعىز اتلەتسٸڭ! سەن – داراسىڭ! ساعان بۇل جەڭٸس وڭاي كەلگەن جوق. بۇل وليمپيادا تۇعىرىنا سەنٸڭ قانداي تار جول, تايعاق كەشۋمەن كەلگەنٸڭ مەنٸڭ كٶز الدىمدا. سەن جەڭدٸڭ! ەۋەلٸ ٶزٸڭدٸ جەڭدٸڭ! سودان سوڭ ەلەمنٸڭ بار مىقتىسىن تٸزەرلەتتٸڭ! سەن عاجاپ اتلەتسٸڭ, عاجاپ ادامسىڭ, عاجاپ سپورتشىسىڭ!»
يليا يلين: «تالعات امانگەلدٸۇلى! سٸزگە ەلدەن ەرەكشە راحمەت! وسى وليمپياداعا دايارلىق كەزەڭٸندە مەن سٸزدٸڭ ارقاڭىزدا ەشقاشان ەشتەڭەگە الاڭداماي جاتتىقتىم. بٸلەسٸزدەر مە, دوستار, مەن تالعات امانگەلدٸۇلىمەن بىلتىردان باستاپ تٸزە قوسىپ جۇمىس جاساي باستادىم. ول – ۋەدەنٸڭ ادامى! ايتتى ما, ورىندادى دەي بەرٸڭٸز. ناعىز باسشى! قاراپايىم, مەيٸرٸمدٸ, قامقورلىعى مول, كەز-كەلگەن سەتتە جولىعىپ, سەنٸ تىڭدايتىن ەرٸ ٸس شەشٸمٸن دٶپ تاباتىن مينيستر! كٶردٸڭٸزدەر مە, بٷگٸن بٸز تالعات امانگەلدٸۇلى ەكەۋمٸزدٸڭ وتانىمىزعا قانداي جەڭٸس سىيلاعانىمىزدى?!!»
...لوندان تٶرٸندەگٸ بۇل كەشتٸ مەن جٷرگٸزٸپ وتىرعانمىن. مينيستر مەن سپورتشىنىڭ بٸر-بٸرٸنە دەگەن قىلاۋسىز سىيى, قۇرمەتٸ جٷرەكتٸ ەرەشە دٸرٸلدٸتٸپ, كەلەسٸ كەيٸپكەرگە سٶز بەرەتٸن كەزدە داۋىسىم جارىقشاقتانىپ, تۇلا بويدى باۋراعان ريزالىق سەزٸم دەنەنٸ بالقىتتى.
التىنشى باقىت. ٷش قارعىپ بارىپ وليمپيادانىڭ التىن مەدالٸن قاعىپ تٷسكەن ولگا رىپاكوۆا «قازاق اۋىلىنا» كەلٸپ كەزدەسۋ ٶتكٸزگەنشە قازاقستاندا تاڭ سارعايىپ قالعان ەدٸ. بٸراق لوندونداعى بٸردە-بٸر ادامنىڭ قالتا تەلەفونى تىنىم العان جوق. بٷكٸل قازاقستان اياعىنان تٸك تۇرىپ, چەمپيوندارعا قول شاپالاقتاپ تۇرعانداي ەسەردە جٷرمٸز. بٸر تاياپ قالعاندا مينيستردٸڭ قۇلاعانا سىبىرلادىم: «تالعاتجان, قازاقستان مول باقىت قۇشاعاندا! ەندٸ نە ارمانىڭ بار?!». «اعا, بٸلەسٸز عوي ەندٸگٸ ارمانىمدى, كەشە دە ايتتىم, بٷگٸن دە قايتالايمىن... سوعان جەتسەك!». «بٸلەمٸن, بٸلەمٸن, تالعاتجان! سەنٸڭ ەڭبەگٸنە حالىقتىڭ وسى نيەتٸنە قۇداي بەرەدٸ تٸلەكتٸ. ەمين دە, اينالايىن!». «ەمين, اعا!».
رىپاكوۆاعا ارنالعان كەشتەگٸ تالعات امانگەلدٸۇلىنىڭ بال-بۇل جانعان جٷزٸن ەلٸ ۇمىتپايمىن: ول بٷگٸن مينيستر رەتٸندە باقىتتى ەدٸ; بٷگٸن ول قازاقستان ازاماتى رەتٸندە باقىتتى ەدٸ; بٷگٸن ول شىن باقىتتىدان دا باقىتتى ەدٸ!
– ولگا! قايتالانباس ولگا! – دەدٸ ت.ەرمەگيياەۆ سٶز العاندا. – سەنٸڭ بٷگٸنگٸ جەڭٸسٸڭنٸڭ ارقاسىندا قازاقستان ۇلتتىق قۇراماسى ٶزٸنٸڭ التىنشى مەدالٸن جەڭٸپ الدى. ەرٸ ونىڭ التاۋى دا التىن! بۇل تابىستار بٷكٸل ەلەمگە قازاقستاننىڭ قانشالىقتى ەكونوميقالىق, ەلەۋمەتتٸك قارىشتاپ دامىپ وتىرعانىن دەلەلدەيدٸ!
جەتٸنشٸ باقىت. جەتٸنشٸ باقىت! قانداي كەرەمەت! قانداي تەتتٸ! قانداي كٶپ بوپ كٷتكەن باقىت! بۇل كٷنٸ بٷكٸل قازاقستان حالقىمەن بٸرگە بٸزدٸڭ دە – مەنٸڭ دە, تالعاتتىڭ دا, سٸزدٸڭ دە ارماندارىڭىز ورىندالدى.
سەرٸك سەپيەۆ «قازاق اۋىلىنا» كەلگەن بەتتە بۇل لوندونداعى وليمپيادانىڭ سوڭعى جٷزدەسۋٸ بولدى. كەزدەسۋدٸ جٷرگٸزۋ باقىتى تاعى ماعان بۇيىردى. قۋانىش پەن باقىتتان ەسٸمٸز كٸرەسٸلٸ-شىعاسىلى بوپ جٷرسەك تە, توي كەشٸن قاتقان زاڭعا سەيكەس تالعات ەرمەگيياەۆكە سٶز بەرۋدەن باستادىم. تالعات امانگەلدٸۇلى سٶزٸن سالماقتى ويمەن اياكتادى: «...بٷگٸن مەن قازاقستاندىق سپورتشىلاردى لوندونداعى عالامات جەڭٸسٸمەن قۇتتىقتاي وتىرىپ, بەرٸنە زور العىس بٸلدٸرگٸم كەلەدٸ! بۇل جەڭٸس ەل پرەزيدەنتٸ مەن ٷكٸمەتٸنٸڭ زور قامقورلىعىنا قوسا بٸزدٸڭ سپورتشىلاردىڭ جانكەشتٸ ەرلٸگٸ, سپورت تٷرلەرٸ بويىنشا فەدەراتسييالاردىڭ مينيسترلٸكپەن توننىڭ ٸشكٸ باۋىنداي تىعىز, بٸرلەسكەن جۇمىسىنىڭ ارقاسىندا كەلدٸ. ەندٸ بٸز پەكيندەگٸ جالپىكوماندالىق 29-ورىننان 12-ورىنعا بٸر-اق سەكٸردٸك. بٸزدٸڭ بۇل تابىسىمىزعا ەلەمدەگٸ تٶرت ميللياردتان اسا جان كۋە بولدى: تۋىمىز 13 رەت جەلبٸرەپ, ەنۇرانىمىز جەتٸ رەت شىرقالدى. قازاقستان سپورتى ٷشٸن جاڭا مەجە – جالپىكوماندالىق 12-ورىن دٷنيەگە كەلدٸ. حالىق ارمانى, پرەزيدەنت تاپسىرماسى ورىندالدى! ەندٸگٸ مٸندەت – وسى بيٸكتەن تٶمەندەمەۋ!»
...وليمپيادا اياقتالدى. جەڭٸس بۋىن ۇشاق ەتٸپ مٸنگەن بەرٸمٸز ەلگە قاراي قانات بايلاپ ۇشتىق. ورتامىزدا وتانعا سول جەڭٸستەردٸ سىيلاعان وعلانلار, جەڭٸس جوسپارىن قۇرعان باپكەرلەر مەن باسشى-باعلاندار بار. ال, الدىمىزدا وسى وليمپيادا جەڭٸستەرٸنەن وسى ۇلۋ جىلىنىڭ جايدارى جازىندا شىن باقىتتى بولعان قازاقستان حالقى كٷتٸپ وتىر ەدٸ!
سودان بەرٸ ٷش جىل ٶتٸپتٸ. ريو-دە-جانەيروداعى كەزەكتٸ جازعى وليمپيادا دا ەسٸك قاعىپ, تەرەزەدەن سىعالاپ تۇر. سپورتشىلارىمىز سول بٸر بيٸك نەتەجەدەن تٶمەن تٷسپەۋ ٷشٸن جانىن سالىپ دايارلانىپ جاتىر. حالىق تا, بٸر سەت, وسى جىلدارى كٶرگەن كيىندىق اتاۋلىلارىنان سەرپٸلٸپ, سول وليمپيادا كەزٸندە ەل بولىپ قۋانامىز دەپ الاقاندارىن ىسقىلاپ وتىر. تەك, ۇلتتىق قۇرامىنىڭ اتى اڭىزعا اينالعان تٸزگٸن تارتۋشىسى تالعات ەرمەگيياەۆ بولمايدى بۇل جولى ٸس باسىندا... وسى وليمپيادا قورىتىندىسىنا وراي جازعان «زولوتوي وليمپييسكيي مارشرۋت» اتتى كٸتابىمدا ەل سپورتىنا «جەڭٸمپازدىق ٸلٸم» ەكەلگەن, «جەڭٸمپازدىق مەكتەپ» قالىپتاستىرعان قايراتكەر» دەپ ات قويعان ازامات باستامايدى كوماندانى... وسىدان ٷش جىل بۇرىنعى وليمپيادادا جەڭٸستەن التىن جاۋىن جاۋدىرعان ٸسكەر ۇلدى ساعىندىم مەن دە. سپورتشىلار دا الاڭداۋلى سەكٸلدٸ. حالىق تا بٶركٸن اسپانعا اتۋدى اڭساپ وتىر. حالقىنا قۋانىش, باقىت سىيلاعاننان اسقان ابىروي بار ما ەكەن ازاماتقا?! سونداي ازاماتىن دٷبەرە داۋعا بەرمەس بولساشى! سونداي ازاماتتىڭ التىن باسىن قور ەتپەشٸ, جاراتقان! سونداي ازاماتىن باعالاي الار بولساشى, قازاق قوعامى! بەرٸنەن بۇرىن قۇدايدىڭ كٶزٸ تٷزۋ بولساشى! ەمين!
نەسٸپ جٷنٸسبايۇلى, لوندون وليمپياداسىنىڭ شەجٸرەسٸشٸسٸ,
جۋرناليست-جازۋشى.
استانا قالاسى.
