ۇزاق ٷنسٸزدٸكتەن كەيٸن المازبەك اتامباەۆ قىرعىزستان ەنەرگەتيكاسىنىڭ جاعدايىنا ارنالعان ەموتسييالىق جازبا جارييالادى, دەپ حابارلايدى Dalanews.kz 24.kg سايتىنىڭ ساراپتاماسىنا سٸلتەمە جاساپ.
اتامباەۆتىڭ جازباسىنىڭ نەگٸزگٸ مازمۇنى – ٶزٸنە تەن سارىندا: «بارلىق ساياساتكەر جامان, ال مەن عانا دۇرىس ەدٸم». ياعني, ونىڭ ايتۋىنشا, بيلٸگٸ تۇسىندا ەنەرگەتيكا سالاسى «قايتا قالپىنا كەلتٸرٸلٸپ, نىعايتىلعان», ال قازٸر بەرٸ 2010 جىلعى دەڭگەيگە قۇلدىراعان.
بۇرىنعى پرەزيدەنتتٸڭ مۇنداي مەلٸمدەمەلەرٸن ەلەمەۋگە دە بولار ەدٸ, ەگەر مەسەلە حالىق ٷشٸن اسا ٶزەكتٸ بولماعاندا. قىستىڭ تاياپ قالعان كەزٸندە ەنەرگەتيكا مينيسترلٸگٸ ەلەكتر قۋاتىن ٷنەمدەۋگە شاقىرىپ, ۋاقىتشا ٶشٸرۋلەر بولۋى مٷمكٸن ەكەنٸن ەسكەرتٸپ وتىر. ال وسى تۇستا جىلى يسپانييادا وتىرعان اتامباەۆ ەلەۋمەتتٸك جەلٸلەردەگٸ جاعدايدى ودان سايىن «قىزدىرىپ» جٸبەردٸ.
بٸراق ونىڭ سٶزدەرٸنٸڭ استارىندا ناقتى قاراستىرۋدى قاجەت ەتەتٸن بٸرقاتار قايشىلىقتار جاتىر.
اتامباەۆ بيلٸكتە بولعان جىلدارى راسىندا دا بٸرقاتار ٸرٸ ينفراقۇرىلىمدىق جوبالار ٸسكە اسقان. مىسالى, «داتكا – كەمين» جەلٸسٸ سالىندى, بٸشكەك جىلۋ ەلەكتر ورتالىعى جاڭارتىلدى (بەرٸنٸڭ ەسٸندە – 600 دوللارلىق قىسقىشتار). الايدا بۇل جوبالار اتامباەۆتىڭ كومانداسى ەزٸرلەگەن باستامالار ەمەس ەدٸ. دەگەنمەن ولار ەلدٸڭ ەنەرگەتيكالىق تەۋەلسٸزدٸگٸن ارتتىرۋدا ماڭىزدى قادام بولدى.
"سوعان قاراماستان, اتامباەۆ كەزەڭٸن قىرعىز ەنەرگەتيكاسىنىڭ «التىن عاسىرى» دەپ اتاۋ - تىم ەسٸرەلەۋ.
سالاداعى جٷيەلٸ پروبلەمالار: ەنەرگييانىڭ ٷلكەن شىعىنى, تاريفتەردٸڭ اشىق بولماۋى, جابدىقتاردىڭ ەسكٸرۋٸ, مامانداردىڭ كەتۋٸ - شەشٸلمەي, كەرٸسٸنشە, تەرەڭدەي تٷستٸ. بٸراق اتامباەۆتىڭ جولى بولدى: ونىڭ پرەزيدەنتتٸگٸ گيدرولوگييالىق تۇرعىدان قولايلى جىلدارعا تۇسپا-تۇس كەلدٸ, ياعني توكتوگۋل سۋ قويماسىندا سۋ جەتكٸلٸكتٸ بولدى. ەكونوميكا مەن قۇرىلىس قارقىنى دا تٶمەن ەدٸ, سوندىقتان ەلەكتر ەنەرگيياسىنا سۇرانىس از بولاتىن. وسىلايشا, ەنەرگەتيكاداعى مەسەلەلەر حالىققا ونشا بايقالمادى. سالا ماماندارى ولاردى جاقسى بٸلسە دە, كٶپشٸلٸككە بۇل كٶرٸنگەن جوق".
2025 جىلعى ەنەرگەتيكا مەن 2013 جىلدى سالىستىرۋعا بولا ما?
باسىلىم قازٸرگٸ جاعدايدى ون جىل بۇرىنعى كەزەڭمەن سالىستىرۋ – قيسىنسىز ەكەنٸن اتاپ ٶتتٸ. بٸراق اتامباەۆتىڭ ماقساتى شىنايى تالداۋ ەمەس ەدٸ. ول ٶز بيلٸگٸ تۇسىندا بەرٸ «جاقسى, جارىق جەنە توق» بولعانىن ايتىپ, كەيٸنگٸ ونجىلدىقتا نە ٶزگەرگەنٸن ەسكەرمەدٸ.
سوڭعى جىلدارى قىرعىزستاندا ەلەكتر تۇتىنۋ ونداعان پايىزعا ارتتى. ۋربانيزاتسييا كٷشەيدٸ, جاڭا ٶندٸرٸس ورىندارى مەن IT-سەكتور ٶستٸ. سونىمەن بٸرگە كليمات ٶزگەرٸپ, ىستىق كٷندەر كٶبەيدٸ, توكتوگۋل سۋ قويماسىنداعى سۋ دەڭگەيٸ تٶمەندەپ, اعىن تۇراقسىز بولا باستادى.
بۇل فاكتورلاردىڭ بەرٸ بيلٸك كٸم بولسا دا, جٷيەگە قىسىم تٷسٸرٸپ وتىر.
ياعني, مەسەلە «ناشار باسقارۋدا» ەمەس, ەنەرگەتيكا جٷيەسٸنٸڭ ۇزاق جىلدار بويى ستراتەگييالىق قورسىز جۇمىس ٸستەۋٸندە. بۇل بٸر ٷكٸمەتتٸڭ ەمەس, سوڭعى جيىرما جىلداعى بارلىق بيلٸكتٸڭ, سونىڭ ٸشٸندە اتامباەۆ كەزەڭٸنٸڭ دە «مۇراسى».
ايتپاقشى, سوڭعى جىلدارى ەلدە ٸسكە قوسىلعان شاعىن جەنە ورتا سۋ ەلەكتر ستانتسييالارىنىڭ سانى اتامباەۆ تۇسىنداعىدان بٸرنەشە ەسە كٶپ. ەنەرگەتيكا قازٸر ٶز دامۋ باعىتىن ايقىنداپ, جٷيەنٸڭ تۇراقتىلىعىن قامتاماسىز ەتەتٸن, جەتٸسپەۋشٸلٸكتەردٸ ٶتەيتٸن جەنە سۋ ەلەكترٸن بالامالى ەنەرگييا كٶزدەرٸمەن تولىقتىراتىن ناقتى جوبالار ەزٸرلەنٸپ جاتىر. بٸراق بۇل تۋرالى اتامباەۆ تٸس جارمايدى.
ساياسي ريتوريكا نەمەسە بوس ايقاي
باسىلىم اتامباەۆتىڭ جازباسى – تالداۋ ەمەس, ساياسات ەكەنٸن جازادى. ونىڭ مەتٸنٸندە ەموتسييا مەن ايىپتاۋ كٶپ, بٸراق ناقتى شەشٸمدەر جوق.
مىسالى, ول ەلەكتر ەنەرگيياسىن ەكسپورتتاۋدى جەنە ماينينگتٸڭ دامۋىن سىنايدى, بٸراق بۇل سالانىڭ تابىسىن قالاي ٶتەۋ كەرەگٸن ۇسىنبايدى. مينيستردٸ سىنايدى, بٸراق مودەرنيزاتسييا, جاڭا جەو سالۋ, تاريف رەفورماسى سيياقتى تەحنيكالىق شەشٸمدەر تۋرالى تٸس جارمايدى.
وسىلايشا, ەنەرگەتيكا سيياقتى ماڭىزدى كەسٸبي تاقىرىپ ساياسي ايقاس قۇرالىنا اينالىپ وتىر.
نەتيجەسٸندە بۇدان بەرٸ ۇتىلادى - ماماندار دا, قاراپايىم ازاماتتار دا, سالانىڭ ٶزٸ دە. تٸپتٸ اتامباەۆتىڭ ٶزٸ دە.
"بٸرٸنشٸدەن, ينتەرنەت بەرٸن ەستە ساقتايدى: بۇرىنعى پرەزيدەنت ٶزٸن ەنەرگەتيكانى قۇتقارعان تۇلعا رەتٸندە كٶرسەتۋگە تىرىسقانىمەن, از عانا ٸزدەنٸسپەن شىندىقتى بٸلۋگە بولادى. ەكٸنشٸدەن, ساياساتكەر ٶتكەنگە قاراپ «بەرٸن بۇرىنعىداي ەتەيٸك» دەسە, ول تەك نوستالگيياعا سٷيەنەدٸ. ال نوستالگييا مەن ٶكپە - ەكونوميكادا ناشار كەڭەسشٸ.
ەڭ سوڭىندا, اتامباەۆتىڭ جازباسىن وقىعان سوڭ, وقىرماندا بٸرتٷرلٸ سەزٸم قالادى - ايانىش پەن كٷيٸنٸش ارالاس. ٶيتكەنٸ ول دانالىقتىڭ ورنىنا - ٶكپە, سابىردىڭ ورنىنا - كەكشٸلدٸك كٶرسەتٸپ وتىر", - دەلٸنگەن ماتەريالدا.
