ۇيقى مەن تاعامنىڭ بايلانىسى: كەشكە نە ٸشۋگە بولادى, ال نەدەن اۋلاق بولعان دۇرىس?

بٸزدٸڭ كٷندەلٸكتٸ اس مەزٸرٸمٸز تەك اس قورىتۋعا نەمەسە سالماققا عانا ەمەس, ۇيقى ساپاسىنا, جٷيكە جٷيەسٸنٸڭ تىنىعۋىنا جەنە اعزانىڭ تٷنگٸ قالپىنا كەلۋ قابٸلەتٸنە دە تٸكەلەي ەسەر ەتەدٸ. سوندىقتان دۇرىس تاماقتانۋ — ماۋسىمدىق قۇبىلىس ەمەس, تۇراقتى ەدەتكە اينالۋى تيٸس. تاعامداردى دۇرىس تاڭداۋ ارقىلى ۇيقىنى جاقسارتىپ, تاڭەرتەڭ ٶزٸڭٸزدٸ سەرگەك سەزٸنۋگە بولادى, دەپ حابارلايدى Dalanews.kz.

قانداي ٶنٸمدەر جاقسى ۇيىقتاۋعا كٶمەكتەسەدٸ?

عالىمدار ادامدى تىنىشتاندىرىپ, تەرەڭ ۇيقى فازاسىنا تەز ٶتۋگە كٶمەكتەسەتٸن نەگٸزگٸ كومپونەنتتەردٸ باياعىدا-اق انىقتاعان. ولاردىڭ ٸشٸندە ەڭ تيٸمدٸسٸ — تريپتوفان. بۇل امينقىشقىل اعزاداعى سەروتونين مەن مەلاتونيننٸڭ تٷزٸلۋٸنە ەسەر ەتەدٸ. ال بۇل ەكەۋٸ — بٸزدٸڭ كٶڭٸل-كٷيٸمٸز بەن تسيركادتىق ىرعاقتارىمىزدى رەتتەيتٸن ماڭىزدى گورموندار.

سونىمەن قاتار:

• ماگنيي مەن كاليي — بۇلشىقەتتەردٸ بوساڭسىتادى;

• B توبى ۆيتاميندەرٸ — جٷيكە جٷيەسٸن تىنىشتاندىرادى;

• شٶپتەردەگٸ فيتونۋتريەنتتەر — اعزانى تابيعي جولمەن تىنىقتىرادى.

ەندەشە, تريپتوفان قانداي ٶنٸمدەردٸڭ قۇرامىندا بار?

• كٷركەتاۋىق ەتٸ مەن تاۋىق ەتٸ;

• جۇمىرتقا;

• ايران, سٷت, سٷزبە سيياقتى سٷت ٶنٸمدەرٸ.

كەشكە جىلى سٷت ٸشۋ ۇسىنىلادى, سەبەبٸ ونىڭ قۇرامىنداعى تريپتوفان كالتسييمەن بٸرگە جاقسى سٸڭەدٸ.

ماگنيي مەن كالييگە باي ٶنٸمدەر:

• بانان,

• ميندال, كەشيۋ,

• شپينات, بروككولي, اۆوكادو.

جاڭعاقتاردى جەمٸس-جيدەكتەرمەن نەمەسە يوگۋرتپەن بٸرگە جەۋ – ۇيىقتار الدىندا جەۋگە پايدالى, جەڭٸل كەشكٸ اس.

B توبى ۆيتاميندەرٸنٸڭ كٶزٸ:

• سۇلى جارماسى,

• قاراقۇمىق,

• تۇتاس دەندٸ جارمالار.

بۇل ٶنٸمدەر جٷيكە جٷيەسٸن تىنىشتاندىرىپ, ۇيقى ساپاسىن جاقسارتۋعا ىقپال ەتەدٸ.

قانداي تاعامدار ۇيقىنى ناشارلاتادى?

ۇيقىنىڭ «جاۋلارى» – اۋىر, مايلى, تىم تەتتٸ جەنە اششى تاعامدار.

كوفەين

كوفەين تەك كوفەدە ەمەس, شوكولادتا دا بار. ول ادەنوزيننٸڭ — ۇيقىشىلدىقتى تۋدىراتىن زاتتىڭ ەسەرٸن تەجەيدٸ. ونىڭ ەسەرٸ 6–8 ساعاتقا دەيٸن سوزىلادى. سوندىقتان كەشكە شوكولاد جەۋ نەمەسە كوفە ٸشۋ – ٶتە زييان.

مايلى جەنە اۋىر تاعامدار

فاستفۋد, قۋىرىلعان ەت, قويۋ تۇزدىقتار اس قورىتۋدى باياۋلاتادى. اعزا تٷندە دەمالۋدىڭ ورنىنا تاماقتى قورىتۋعا ەنەرگييا جۇمسايدى.

اششى تاعامدار

اسقازاندى تٸتٸركەندٸرٸپ, كٷيدٸرگٸ مەن مازاسىزدىق تۋدىرادى. بۇل دا ۇيقىعا كەدەرگٸ.

قاراپايىم قانت

اق نان, پەچەنە, تەتتٸلەر — قانداعى قانت دەڭگەيٸن كٷرت كٶتەرەدٸ. ونىڭ ارتى تٷنگٸ ويانۋلارعا ەكەلەدٸ.

كەشكە قانداي سۋسىندار ٸشۋگە بولادى?

ۇسىنىلاتىن سۋسىندار:

• تٷيمەداق, مەليسسا, لاۆاندا, جالبىز, شايقۋراي (زۆەروبوي) قوسىلعان شٶپ شايلارى;

• جىلى سٷت — تريپتوفان مەن كالتسيي بار;

• سۋدىڭ ٶزٸ پايدالى, بٸراق ۇيىقتار الدىندا كٶپ ٸشپەۋ كەرەك.

قاۋٸپتٸ سۋسىندار:

• كوفە, قارا جەنە جاسىل شاي;

• ەنەرگەتيكالىق سۋسىندار;

• گازدى تەتتٸ سۋسىندار;

• الكوگول.

الكوگول تەز ۇيىقتاتۋى مٷمكٸن, بٸراق تەرەڭ ۇيقى فازاسىن بۇزادى جەنە تٷن ٸشٸندە جيٸ وياتۋى مٷمكٸن.

جەكە ەرەكشەلٸكتەردٸ قالاي ەسكەرۋ كەرەك?

ەر ادامنىڭ تاعامدارعا رەاكتسيياسى ەرتٷرلٸ. مىسالى, بٸرەۋگە تاڭعى كوفە ەسەر ەتپەسە, ەندٸ بٸرەۋ كٷنٸ بويى كوفەيننەن سەرگەك بولىپ, تٷندە ۇيىقتاي الماي قينالادى.

سول سيياقتى تەتتٸ تاعامداردان كەيٸن بٸرەۋ ەش قيىندىقسىز ۇيىقتاسا, باسقالار تٷندە بٸرنەشە رەت ويانىپ شىعۋى مٷمكٸن.

نە ٸستەۋ كەرەك?

• ٶز اعزاڭىزدى باقىلاڭىز.

• كوفەين مەن تەتتٸلەرگە رەاكتسيياڭىزدى قاداعالاڭىز.

• تاماقتانۋ كٷندەلٸگٸن جٷرگٸزٸڭٸز:

  • نەنٸ ٸشتٸڭٸز/جەدٸڭٸز?

  • قالاي ۇيىقتادىڭىز?

  • قانداي بەلگٸلەر بولدى?

2–3 ايدان كەيٸن سٸزگە ناقتى نەنٸڭ كەدەرگٸ كەلتٸرەتٸنٸن انىق كٶرەسٸز.