Bizdiń kúndelikti as mázirimiz tek as qorytýǵa nemese salmaqqa ǵana emes, uiqy sapasyna, júike júiesiniń tynyǵýyna jáne aǵzanyń túngi qalpyna kelý qabiletine de tikelei áser etedi. Sondyqtan durys tamaqtaný — maýsymdyq qubylys emes, turaqty ádetke ainalýy tiis. Taǵamdardy durys tańdaý arqyly uiqyny jaqsartyp, tańerteń ózińizdi sergek sezinýge bolady, dep habarlaidy Dalanews.kz.
Qandai ónimder jaqsy uiyqtaýǵa kómektesedi?
Ǵalymdar adamdy tynyshtandyryp, tereń uiqy fazasyna tez ótýge kómektesetin negizgi komponentterdi baiaǵyda-aq anyqtaǵan. Olardyń ishinde eń tiimdisi — triptofan. Bul aminqyshqyl aǵzadaǵy serotonin men melatoninniń túzilýine áser etedi. Al bul ekeýi — bizdiń kóńil-kúiimiz ben tsirkadtyq yrǵaqtarymyzdy retteitin mańyzdy gormondar.
Sonymen qatar:
-
Magnii men kalii — bulshyqetterdi bosańsytady;
-
B toby vitaminderi — júike júiesin tynyshtandyrady;
-
Shópterdegi fitonýtrientter — aǵzany tabiǵi jolmen tynyqtyrady.
Endeshe, triptofan qandai ónimderdiń quramynda bar?
-
kúrketaýyq eti men taýyq eti;
-
jumyrtqa;
-
airan, sút, súzbe siiaqty sút ónimderi.
Keshke jyly sút ishý usynylady, sebebi onyń quramyndaǵy triptofan kaltsiimen birge jaqsy sińedi.
Magnii men kaliige bai ónimder:
-
banan,
-
mindal, keshiý,
-
shpinat, brokkoli, avokado.
Jańǵaqtardy jemis-jidektermen nemese iogýrtpen birge jeý – uiyqtar aldynda jeýge paidaly, jeńil keshki as.
B toby vitaminderiniń kózi:
-
suly jarmasy,
-
qaraqumyq,
-
tutas dándi jarmalar.
Bul ónimder júike júiesin tynyshtandyryp, uiqy sapasyn jaqsartýǵa yqpal etedi.
Qandai taǵamdar uiqyny nasharlatady?
Uiqynyń «jaýlary» – aýyr, maily, tym tátti jáne ashy taǵamdar.
Kofein
Kofein tek kofede emes, shokoladta da bar. Ol adenozinniń — uiqyshyldyqty týdyratyn zattyń áserin tejeidi. Onyń áseri 6–8 saǵatqa deiin sozylady. Sondyqtan keshke shokolad jeý nemese kofe ishý – óte ziian.
Maily jáne aýyr taǵamdar
Fastfýd, qýyrylǵan et, qoiý tuzdyqtar as qorytýdy baiaýlatady. Aǵza túnde demalýdyń ornyna tamaqty qorytýǵa energiia jumsaidy.
Ashy taǵamdar
Asqazandy titirkendirip, kúidirgi men mazasyzdyq týdyrady. Bul da uiqyǵa kedergi.
Qarapaiym qant
Aq nan, pechene, táttiler — qandaǵy qant deńgeiin kúrt kóteredi. Onyń arty túngi oianýlarǵa ákeledi.
Keshke qandai sýsyndar ishýge bolady?
Usynylatyn sýsyndar:
-
Túimedaq, melissa, lavanda, jalbyz, shaiqýrai (zveroboi) qosylǵan shóp shailary;
-
Jyly sút — triptofan men kaltsii bar;
-
Sýdyń ózi paidaly, biraq uiyqtar aldynda kóp ishpeý kerek.
Qaýipti sýsyndar:
-
Kofe, qara jáne jasyl shai;
-
Energetikalyq sýsyndar;
-
Gazdy tátti sýsyndar;
-
Alkogol.
Alkogol tez uiyqtatýy múmkin, biraq tereń uiqy fazasyn buzady jáne tún ishinde jii oiatýy múmkin.
Jeke erekshelikterdi qalai eskerý kerek?
Ár adamnyń taǵamdarǵa reaktsiiasy ártúrli. Mysaly, bireýge tańǵy kofe áser etpese, endi bireý kúni boiy kofeinnen sergek bolyp, túnde uiyqtai almai qinalady.
Sol siiaqty tátti taǵamdardan keiin bireý esh qiyndyqsyz uiyqtasa, basqalar túnde birneshe ret oianyp shyǵýy múmkin.
Ne isteý kerek?
-
Óz aǵzańyzdy baqylańyz.
-
Kofein men táttilerge reaktsiiańyzdy qadaǵalańyz.
-
Tamaqtaný kúndeligin júrgizińiz:
-
Neni ishtińiz/jedińiz?
-
Qalai uiyqtadyńyz?
-
Qandai belgiler boldy?
-
2–3 aidan keiin sizge naqty neniń kedergi keltiretinin anyq kóresiz.
