ٷكٸمەت الداعى ٷش جىلدا قازاقستان ەكونوميكاسى جىل سايىن 5 پايىزدان استام ٶسٸپ, ينفلياتسييا بٸرتٸندەپ باياۋلايدى دەپ بولجاپ وتىر. سونداي-اق 2029 جىلعا قاراي ۇلتتىق قوردىڭ ۆاليۋتالىق اكتيۆتەرٸ 70,6 ملرد دوللارعا جەتەدٸ دەگەن ەسەپ بار. الايدا مەملەكەت وسى كەزەڭدە ۇلتتىق قوردان شامامەن 12 ترلن تەڭگە نەمەسە 26,2 ملرد دوللار الۋدى جوسپارلاعان. بۇل قاراجات نە ٷشٸن جۇمسالادى جەنە بىلتىر ماقساتتى ترانسفەرتتەردەن باس تارتۋعا ۋەدە بەرگەن بيلٸك جوسپارىن نەگە ٶزگەرتتٸ? سەيسەنبٸدە ٶتكەن ٷكٸمەت وتىرىسىندا شەنەۋنٸكتەر قازاقستان ەكونوميكاسىنىڭ 2027–2029 جىلدارداعى دامۋ باعىتىن كٶرسەتەتٸن بٸرنەشە ماڭىزدى قۇجاتتى تانىستىردى, دەپ حابارلايدى dalanews.kz time.kz-كە سٸلتەمە جاساپ.
"سىرتقى سىن-قاتەرلەردٸڭ ساقتالۋىنا قاراماستان, قازاقستان ەكونوميكاسى ٶسۋٸن جالعاستىرادى. بازالىق ستسەنارييگە سەيكەس, 2027–2029 جىلدارى جالپى ٸشكٸ ٶنٸمنٸڭ ورتاشا جىلدىق ناقتى ٶسٸمٸ 5 پايىزدان جوعارى بولادى دەپ بولجانىپ وتىر", - دەدٸ پرەمەر-مينيستردٸڭ ورىنباسارى – ۇلتتىق ەكونوميكا مينيسترٸ سەرٸك جۇمانعارين.
ونىڭ ايتۋىنشا, ەكونوميكالىق ٶسٸمنٸڭ نەگٸزگٸ قوزعاۋشى كٷشٸ مۇناي ەمەس, مۇنايدان تىس سەكتور بولماق. ٷكٸمەتتٸڭ بولجامىنشا, ەسٸرەسە ٶڭدەۋ ٶنەركەسٸبٸ, قۇرىلىس, كٶلٸك جەنە بايلانىس سالالارى قارقىندى داميدى.
ينفلياتسييا 2027 جىلى 9,5 پايىزعا جەتۋٸ مٷمكٸن
ٷكٸمەت 2027 جىلى ينفلياتسييا دەڭگەيٸ 9,5 پايىزعا دەيٸن جەتۋٸ مٷمكٸن ەكەنٸن بولجاپ وتىر. ال 2028–2029 جىلدارى باعا ٶسٸمٸ 6–8 پايىز ارالىعىندا بولادى دەپ جوسپارلانعان.
ۇلتتىق بانك تٶراعاسى تيمۋر سٷلەيمەنوۆتٸڭ ايتۋىنشا, بىلتىر قىركٷيەكتە 12,9 پايىزعا جەتكەن ينفلياتسييا كەيٸن 10,2 پايىزعا دەيٸن تٶمەندەگەن. باعانىڭ ٶسۋ قارقىنى ون اي قاتارىنان باياۋلاپ كەلەدٸ. ۇلتتىق بانك مۇنى بٸرقالىپتى قاتاڭ اقشا-كرەديت ساياساتىمەن جەنە تەڭگەنٸڭ نىعايۋىمەن بايلانىستىرادى.
رەتتەۋشٸ نارىقتاعى اقشا كٶلەمٸن شەكتەۋدٸ جالعاستىرماق. ارتىق اقشا ماسساسىن ازايتىپ, ينفلياتسييانى تەجەۋ ٷشٸن ەكونوميكادان شامامەن 4,1 ترلن تەڭگە الۋ جوسپارلانعان.
بيۋدجەت شىعىسى 30 ترلن تەڭگەدەن اسادى
2027 جىلى رەسپۋبليكالىق بيۋدجەتتٸڭ شىعىسى 30,2 ترلن تەڭگەگە جەتپەك. بۇل بيىلعا جوسپارلانعان كٶرسەتكٸشتەن 2,5 ترلن تەڭگەگە كٶپ.
قاراجاتتىڭ ەڭ ٷلكەن بٶلٸگٸ دەستٷرلٸ تٷردە ەلەۋمەتتٸك سالاعا جۇمسالادى. 2027 جىلى بۇل باعىتقا 10,5 ترلن تەڭگە نەمەسە بيۋدجەت شىعىسىنىڭ 34,9 پايىزى قاراستىرىلعان. بۇل سوماعا ەلەۋمەتتٸك تٶلەمدەردٸ يندەكستەۋ جەنە ونى الۋشىلار سانىنىڭ ٶزگەرۋٸ دە ەنگٸزٸلگەن.
ەكونوميكانىڭ ناقتى سەكتورىن قولداۋعا 3,9 ترلن تەڭگە بٶلٸنبەك. قورعانىس جەنە قۇقىق قورعاۋ سالالارىنا 3,3 ترلن تەڭگە قاراستىرىلعان. بۇل قازٸرگٸ جوسپاردان 257 ملرد تەڭگەگە كٶپ. تاعى 787 ملرد تەڭگە ەكٸمشٸلٸك مەملەكەتتٸك ورگانداردى ۇستاۋعا جۇمسالادى.
بيۋدجەت جوباسىندا قۇرىلتاي مەن قازاقستان حالىق كەڭەسٸنٸڭ قىزمەتٸنە ارنالعان شىعىندار دا جەكە كٶرسەتٸلگەن. سونىمەن قاتار ٷكٸمەت رەزەرۆٸنە 370 ملرد تەڭگە قاراستىرىلىپ وتىر.
الايدا مەملەكەتتٸڭ شىعىسى كٸرٸسٸنەن جوعارى بولادى. مەسەلەن, 2027 جىلى بيۋدجەتكە 25,6 ترلن تەڭگە تٷسەدٸ دەپ جوسپارلانسا, شىعىس كٶلەمٸ 30,2 ترلن تەڭگەگە جەتەدٸ. ەكەۋٸنٸڭ اراسىنداعى ايىرما 4,5 ترلن تەڭگەدەن اسادى. ٷكٸمەت بيۋدجەت تاپشىلىعىن الداعى جىلدارى بٸرتٸندەپ قىسقارتۋعا ۋەدە بەرٸپ وتىر.
ۇلتتىق قور قايتادان بيۋدجەتتٸڭ نەگٸزگٸ قارجى كٶزٸنە اينالادى
ٷش جىلدىق بيۋدجەتتەگٸ باستى مەسەلەنٸڭ بٸرٸ – ۇلتتىق قور قاراجاتىن پايدالانۋ. ٷكٸمەت 2027–2029 جىلدارى قوردان بيۋدجەتكە شامامەن 12 ترلن تەڭگە اۋدارۋدى جوسپارلاپ وتىر.
ونىڭ 7,36 ترلن تەڭگەسٸ ٷش جىلعا ارنالعان كەپٸلدەندٸرٸلگەن ترانسفەرتتەر بولسا, تاعى 5 ترلن تەڭگەسٸ ماقساتتى ترانسفەرتتەر رەتٸندە الىنباق.
كەپٸلدەندٸرٸلگەن ترانسفەرت – بەلگٸلەنگەن تەرتٸپ بويىنشا ۇلتتىق قوردان بيۋدجەتكە جىل سايىن اۋدارىلاتىن قاراجات. ال ماقساتتى ترانسفەرتتەر ناقتى جوبالار مەن مٸندەتتەردٸ قارجىلاندىرۋ ٷشٸن قوسىمشا بٶلٸنەدٸ. سوندىقتان بۇل جەردەگٸ ەڭ ماڭىزدى كٶرسەتكٸش – 5 ترلن تەڭگە. ٶيتكەنٸ ول ەدەتتەگٸ جىل سايىنعى اۋدارىمنان بٶلەك الىناتىن قوسىمشا قاراجات.
"ٷكٸمەت 2027–2029 جىلدارى ۇلتتىق قوردان الىناتىن قاراجات كٶلەمٸن 5 ترلن تەڭگەگە ۇلعايتتى. بۇل قارجى ەلەۋمەتتٸك, كوممۋنالدىق, ەنەرگەتيكالىق جەنە كٶلٸك ينفراقۇرىلىمى نىساندارىن سالۋعا باعىتتالادى", - دەدٸ تيمۋر سٷلەيمەنوۆ.
ٷكٸمەت بىلتىر ماقساتتى ترانسفەرت المايتىنىن ايتقان
بىلتىر بيلٸك ۇلتتىق قوردى پايدالانۋ بويىنشا باسقا جوسپار ۇسىنعان ەدٸ. 2025 جىلعى تامىزدا ٷكٸمەت 2026–2028 جىلدارى بيۋدجەتكە ۇلتتىق قوردان ماقساتتى ترانسفەرت الۋ قاجەت بولمايدى دەپ مەلٸمدەدٸ.
سول كەزدە سەرٸك جۇمانعارين بيۋدجەت كٸرٸستەرٸ مەن شىعىستارىنىڭ كٶرسەتكٸشتەرٸ تەك كەپٸلدەندٸرٸلگەن ترانسفەرتتەرمەن شەكتەلۋگە مٷمكٸندٸك بەرەتٸنٸن ايتقان. الايدا بٸر جىلدان كەيٸن ٷكٸمەت ۇلتتىق قورعا قاتىستى جوسپارىن ٶزگەرتتٸ.
بۇل شەشٸم جاڭا ساياسي مەلٸمدەمەدەن كەيٸن قابىلدانىپ وتىر. قۇرىلتاي سايلاۋى ٶتكەن كٷنٸ پرەزيدەنت قاسىم-جومارت توقاەۆ ەل الدىندا كٶپتەگەن مٸندەت تۇرعانىن ايتىپ, قازاقستاندى, ەڭ الدىمەن, ازاماتتارعا ارنالعان ەلەۋمەتتٸك نىساندار سالىناتىن ٷلكەن قۇرىلىس الاڭىنا اينالدىرۋ قاجەتتٸگٸن مەلٸمدەدٸ. مەملەكەت باسشىسى وسى ماقساتقا ۇلتتىق قور قاراجاتىن پايدالانۋعا دايىن ەكەنٸن جەتكٸزدٸ.
"اقشانى شەتەلدەگٸ قۇندى قاعازداردا نە ٷشٸن ۇستاپ وتىرمىز? ونى حالىقتىڭ يگٸلٸگٸنە پايدالانۋعا بولادى. قاراجاتتى قوزعاماي ۇستاپ وتىرۋعا قارسىمىن. بۇل اقشا حالىققا, ازاماتتارىمىزعا قىزمەت ەتۋگە تيٸس", - دەدٸ پرەزيدەنت داۋىس بەرگەننەن كەيٸن.
وسىلايشا, ۇلتتىق قوردان الىناتىن قوسىمشا 5 ترلن تەڭگە ەل كٶلەمٸندەگٸ ەلەۋمەتتٸك, كوممۋنالدىق, ەنەرگەتيكالىق جەنە كٶلٸك ينفراقۇرىلىمىن دامىتۋعا باعىتتالماق.
ۇلتتىق قوردان شامامەن 12 ترلن تەڭگە الىناتىنىنا قاراماستان, ٷكٸمەت ونىڭ اكتيۆتەرٸ ٶسە بەرەدٸ دەپ سەندٸرەدٸ. بٸر قاراعاندا, بۇل ەكٸ بولجام بٸر-بٸرٸنە قايشى كٶرٸنەدٸ.
الايدا قوردان الىنعان قاراجاتتىڭ ورنى جاڭا تٷسٸمدەر ەسەبٸنەن تولتىرىلماق. ٷكٸمەتتٸڭ بولجامىنشا, مۇناي جەنە باسقا دا كٸرٸستەردەن ۇلتتىق قورعا 2027 جىلى 5,1 ترلن تەڭگە, 2028 جىلى 5,5 ترلن تەڭگە, ال 2029 جىلى 5,7 ترلن تەڭگە تٷسەدٸ.
دەگەنمەن قوردان بيۋدجەتكە بەرٸلەتٸن قاراجاتتى ەسەپتەگەندە تازا تٷسٸم كٶلەمٸ ەلدەقايدا از بولادى. 2027 جىلى ۇلتتىق قوردىڭ تازا كٸرٸسٸ 0,5 ترلن تەڭگەنٸ, 2028 جىلى 1,4 ترلن تەڭگەنٸ, ال 2029 جىلى 2 ترلن تەڭگەنٸ قۇرايدى دەپ بولجانعان.
ٷكٸمەت ەسەبٸنە سەيكەس, ۇلتتىق قوردىڭ ۆاليۋتالىق اكتيۆتەرٸ 2027 جىلعى 65,2 ملرد دوللاردان 2029 جىلى 70,6 ملرد دوللارعا دەيٸن ۇلعايۋى كەرەك.
