مەجٸلٸس دەپۋتاتى دەۋلەت مۇقاەۆ جاڭا سالىق كودەكسٸنٸڭ قابىلدانۋىنا بايلانىستى ەلدەگٸ تۇرعىن ٷي باعاسى ٶسۋٸ مٷمكٸن ەكەنٸن ايتتى, دەپ حابارلايدى Dalanews.kz.
دەپۋتاتتىڭ ايتۋىنشا, بۇعان دەيٸن قۇرىلىس كومپانييالارى بٸرقاتار سالىقتىق جەڭٸلدٸككە يە بولىپ كەلگەن. الايدا بيۋدجەتتٸڭ تاپشىلىعى مەن سالىق كودەكسٸندەگٸ ٶزگەرٸستەرگە بايلانىستى, قۇرىلىس سالاسىنا 12 پايىزدىق جاڭا سالىق ەنگٸزۋ جوسپارلانىپ وتىر. مۇنداي شەشٸم تٷپتەپ كەلگەندە قاراپايىم تۇرعىندارعا اۋىرتپالىق ەكەلۋٸ مٷمكٸن.
“قازٸرگٸ تاڭدا قۇرىلىس كومپانييالارى كوممەرتسييالىق عيماراتتاردان عانا سالىق تٶلەيدٸ. ال سالىنعان جەنە ساتىلعان تۇرعىن ٷيلەرگە سالىق سالىنبايدى. ەندٸ ٷكٸمەت بۇل جەڭٸلدٸكتٸ جويۋدى كٶزدەپ وتىر”, – دەدٸ دەپۋتات.
مۇقاەۆتىڭ پٸكٸرٸنشە, بۇل ٶزگەرٸس تۇرعىن ٷي نارىعىنا ايتارلىقتاي ەسەر ەتٸپ, پەتەر باعاسىنىڭ ٶسۋٸنە سەبەپ بولۋى مٷمكٸن.
ەسكە سالايىق, بۇعان دەيٸن قازاقستاننىڭ ٸرٸ قالالارىندا تۇرعىن ٷي قۇنى جٷك كٶلٸكتەرٸنٸڭ قوزعالىسىنا ەنگٸزٸلگەن بەلگٸلٸ بٸر شەكتەۋلەرگە بايلانىستى ايتارلىقتاي ٶسۋٸ مٷمكٸن ەكەنٸن جازعان ەدٸك.
بۇل تۋرالى قۇرىلىسشىلار وداعىنىڭ ەلورداداعى فيليالىنىڭ ديرەكتورى ۆياچەسلاۆ لازارەۆ LSباسىلىمىنا بەرگەن سۇقباتىندا ايتقان. ول 2025 جىلدىڭ 1 قاڭتارىنان باستاپ ەلدە وسى ساناتتاعى (ساموسۆال) اۋىر كٶلٸكتەردٸ جالپىعا ورتاق پايدالانىلاتىن جولداردا جٷك تاسىمالداۋىنا تىيىم سالىنۋى مٷمكٸن ەكەنٸن ايتادى. ال بۇل نورمانى بۇزعانى ٷشٸن ٶتە جوعارى ايىپپۇلدار (2025 جىلى 1 مىڭ اەك - 3,9 ملن تەڭگە) قاراستىرىلىپ وتىر. تەحنيكانى مٸندەتتٸ تٷردە ٶلشەۋدٸ ەنگٸزۋ جوسپارلانۋدا.
لازارەۆتٸڭ ايتۋىنشا, بۇل جاعدايدىڭ بەتون جەتكٸزۋ تاريفتەرٸنە, سونىڭ سالدارىنان تۇرعىن ٷي قۇنىنا تەرٸس ەسەرٸ بار.
"بۇل ماتەريال (بەتون) قۇرىلىس-مونتاجداۋ جۇمىستارىنىڭ (قمج) 7-دەن 20%-عا دەيٸنگٸ ٷلەسٸن قامتيدى. كٶلەمٸ 8-9 تەكشە مەتر بولاتىن ساموسۆالداردىڭ جٷرٸسٸنە تىيىم سالىنعان جاعدايدا رەيستەر سانى ەرٸكسٸز ارتادى, ٶيتكەنٸ ٷش-تٶرت كۋب بەتون ارالاستىرعىشتاردى پايدالانۋ قاجەت بولادى. بۇل قمج باعاسىنىڭ 5-7%-عا ٶسۋٸنە ىقپال ەتەدٸ. قازٸرگٸ ۋاقىتتا قۇرىلىس سالۋشىلار ونسىزدا ەڭ تٶمەنگٸ مارجادا - 10-12% جۇمىس ٸستەپ جاتقاندىقتان, بۇل شىعىندار تۇرعىن ٷي قۇنىنا قوسىلادى. وسى جاعىنان العاندا, جاڭا پەتەرلەر 5-7%-عا قىمباتتاۋى مٷمكٸن. مۇنىڭ مەكتەپتەر مەن اۋرۋحانالار سيياقتى ەلەۋمەتتٸك نىساندارعا دا قاتىسى بار. مەملەكەتتٸك ورگاندار ٶز شىعىندارىن ۇلعايتۋعا مەجبٷر بولادى, بۇل بيۋدجەت تاپشىلىعى اياسىندا تيٸمسٸز", - دەيدٸ ول.
ول قازٸردٸڭ ٶزٸندە بەتوننىڭ باعاسى شامامەن 15%-عا ٶسكەنٸن ەسكە سالادى. ال كەيبٸر سەكتورلاردا باعا ٶسٸمٸ 30-35%-عا ارتقان. سوندىقتان كٶلٸككە قاتىستى شەكتەۋلەر "جىعىلعانعا جۇدىرىق" بولادى. سونىمەن قاتار, جوبالاردى ٸسكە اسىرۋ مەرزٸمٸ 30%-عا ارتادى. ەگەر بۇرىن مونوليتتٸ-قاركاس جۇمىستارىن التى ايدا اتقارۋ مٷمكٸن بولسا, وندا بولاشاقتا بۇل مەرزٸم بٸر جىلعا سوزىلۋى مٷمكٸن. سالدارىنان كەيبٸر قۇرىلىس كومپانييالارى ۇسىنىستى ارتتىرۋ بويىنشا مٸندەتتەمەلەردٸ ٶز موينىنا الا المايدى, سوندىقتان ولار جۇمىس كٶلەمٸن قىسقارتۋعا مەجبٷر بولادى. بۇل تۇرعىن ٷي سەكتورى مەن ەلەۋمەتتٸك نىسانداردى سالۋ قارقىنىنا تەرٸس ەسەر ەتەدٸ.
لازارەۆتٸڭ ايتۋىنشا, سالاداعى تاعى بٸر جاعىمسىز فاكتور ۋاقىت بەلدەۋٸن اۋىستىرۋ بولىپ تۇر. ول مۇنى كٷن ۋاقىتىنىڭ قىسقارۋىمەن تٷسٸندٸرەدٸ. ەگەر بۇرىن جوعارعى قاباتتاردا ساعات 17:00-18: 00-گە دەيٸن جۇمىس ٸستەۋگە بولاتىن بولسا, قازٸر 16: 00-دە جۇمىس اياقتالادى. سالدارىنان جاڭا باسپانانى پايدالانۋعا بەرۋ مەرزٸمٸ شامامەن 10-15%-عا كەشٸكتٸرٸلەدٸ. وسىعان بايلانىستى قۇرىلىسشىلار وداعى وسىنداي سالدارلارعا جول بەرمەس ٷشٸن مىنانداي بٸرقاتار شارالاردى ۇسىنادى.
"بٸرٸنشٸدەن, ساموسۆالداردىڭ قوزعالىسىنا سالاتىن تىيىمعا كومپانييالاردىڭ دايىن بولۋىنا مٷمكٸندٸك بەرۋ ٷشٸن اتالعان نورمانى 2026 جىلعا دەيٸن كەيٸنگە شەگەرە تۇرۋ كەرەك. ەكٸنشٸدەن, تىيىمنىڭ ورنىنا اۋىر جٷگٸ بار كٶلٸكتەردٸڭ قالادا قاتىناۋ مٷمكٸندٸگٸن قاراستىرۋدا قوسىمشا 500 مىڭ تەڭگە كٶلەمٸندە سالىق ەنگٸزۋگە بولادى. بۇل شارا جەرگٸلٸكتٸ اتقارۋشى ورگاندارعا جولداردى جٶندەۋگە, ال ساموسۆالداردىڭ قۇرىلىس الاڭىنا دەيٸن ەركٸن بارۋىنا مٷمكٸندٸك بەرەدٸ. مەسەلەن, تەك استانانىڭ ٶزٸندە وسىنداي 12 مىڭ اۆتوكٶلٸك قۇرالى بار, ولار ەلوردالىق بيۋدجەتكە 5 ملرد تەڭگە كٶلەمٸندە قوسىمشا تٷسٸم جاساي الار ەدٸ. ٷشٸنشٸدەن, ەلٸمٸزدە سالىنىپ جاتقان جولداردىڭ ساپاسىن جاقسارتۋ قاجەت. نەتيجەسٸندە اۋىر جٷك كٶلٸكتەرٸنە قاراماستان ولاردىڭ پايدالانۋ مەرزٸمٸ ٶزدٸگٸنەن ارتادى. اقىرى, بۇرىنعى قۇرىلىس قارقىنىنا ورالۋ ٷشٸن بۇرىنعى ۋاقىت بەلدەۋٸنە ورالۋ كەرەك", - دەيدٸ مامان.
ايتا كەتەيٸك, قازاقستاندا جاڭا پەتەرلەردٸڭ باعاسى تٶرت جىلدا 43%-عا قىمباتتاعان.
ۇلتتىق ستاتيستيكا بيۋروسىنىڭ مەلٸمەتٸنشە, 2020 جىلدىڭ جەلتوقسانىمەن سالىستىرعاندا, 2024 جىلدىڭ قاراشاسىندا جاڭا پەتەرلەردٸڭ باعاسى 43,2%-عا, ال ەكٸنشٸ نارىقتاعى پەتەرلەردٸڭ قۇنى 50,2%-عا ٶسكەن.
Ranking.kz اقپاراتىنشا, 2024 جىلى قازاقستاندا تۇرعىن ٷي ساتىپ الۋعا سۇرانىس ايتارلىقتاي ارتقان. قاڭتار-قاراشا ايلارىنداعى كٶرسەتكٸش بويىنشا, ەلدە 382,9 مىڭ تۇرعىن ٷي ساتىپ الۋ-ساتۋ مەمٸلەسٸ تٸركەلدٸ. بۇل ٶتكەن جىلدىڭ وسى كەزەڭٸمەن سالىستىرعاندا 15,1%-عا كٶپ.
مەمٸلەلەردٸڭ 85,2 مىڭى جەكە ٷيلەرگە (جىلدىق ٶسٸم – 1,1%), ال 297,7 مىڭى كٶپقاباتتى ٷيلەردەگٸ پەتەرلەرگە (ٶسٸم – 19,8%) قاتىستى جاسالعان.
ەڭ كٶپ ساتىپ الۋ-ساتۋ مەمٸلەلەرٸ الماتى مەن استانا قالالارىندا تٸركەلدٸ. الماتىدا – 74,9 مىڭ, ال استانادا – 67 مىڭ. ٷزدٸك بەستٸككە قاراعاندى وبلىسى (30 مىڭ), الماتى وبلىسى (20,7 مىڭ) جەنە ماڭعىستاۋ وبلىسى (19 مىڭ) كٸردٸ.
