تٷيمەباەۆ: «تاريحي ورىندار تۋريزمدٸ دامىتادى»

تٷيمەباەۆ: «تاريحي ورىندار تۋريزمدٸ دامىتادى»
تٷركٸستان وبلىسىنىڭ ەكٸمٸ جانسەيٸت تٷيمەباەۆ تٶلە بي اۋدانىنا جاساعان جۇمىس ساپارىندا قاسقاسۋ اۋىلدىق وكرۋگٸ, كەڭەسارىق ەلدٸ مەكەنٸندەگٸ «ەسٸمحان تٶبە» (دەۋٸتتٶبە قالاشىعى) تاريحي ورنىنا كەلدٸ.

ەلباسىنىڭ «بولاشاققا باعدار: رۋحاني جاڭعىرۋ» باعدارلامالىق ماقالاسى شەڭبەرٸندە اتقارىلىپ جاتقان جۇمىستاردى سارالاعان ول «ەسٸمحان تٶبەگە» كٶڭٸل بٶلٸنەتٸنٸن ايتتى.

– «ەسٸمحان تٶبەنٸ» ناسيحاتتاپ, عالىمدار مەن تاريحشىلاردىڭ كٶمەگٸمەن زەرتتەۋ جۇمىستارىن جٷرگٸزگەن جٶن. ول جۇمىستارعا قولداۋ كٶرسەتۋگە دايىنبىز. ٶڭٸرٸمٸزدە تاريحي ورىندار كٶپ. بٸراق, سونى دۇرىس پايدالانا الماي وتىرمىز. مىسالى, وسى جەرگە كەلگەن ساياحاتشىلار اۋىلدىڭ تۇرعىندارى ەزٸرلەگەن ۇلتتىق تاعامداردى تۇتىنىپ, ەتنوگرافيياسىمەن تانىسۋى تيٸس. وسى ارقىلى تۋريزم داميدى. بٸز تاريحي ورىنداردى ناسيحاتتاپ جاڭعىرتۋ ارقىلى جاس ۇرپاقتى وتانسٷيگٸشتٸككە تەربيەلەيمٸز, – دەگەن وبلىس ەكٸمٸ جانسەيٸت تٷيمەباەۆ وسى ماڭنان تابىلعان تاريحي جەدٸگەرلەرمەن تانىسىپ, اۋىل اقساقالدارىمەن پٸكٸر الماستى.

«ەسٸمحان تٶبە» ارحەولوگييالىق ەسكەرتكٸش سايرامسۋ ٶزەنٸنٸڭ وڭ جاعاسىندا ورنالاسقان. «دەۋٸتتٶبە» قالاشىعىنا 2006 جىلى تٷركٸستان وبلىسى ەكٸمدٸگٸنٸڭ «تاريحي مەدەني مۇرانى قورعاۋ, قالپىنا كەلتٸرۋ جەنە پايدالانۋ جٶنٸندەگٸ ورتالىعى» مكقك زەرتتەۋ جٷرگٸزگەن. كٶنە قالاشىق تۋرالى دەرەكتەر ە.ح.مارعۇلان اتىنداعى ارحەولوگييا ينستيتۋتىندا ساقتاۋلى. عالىمداردىڭ بولجامى بويىنشا «ەسٸمحان تٶبە» XIV-XVIII عع. سالىنعان.

ج.تٷيمەباەۆ جۇمىس ساپارىندا تاۋ ەتەگٸندە قازاقتىڭ بيلەرٸ تۋرالى 10 سەرييالى كٶركەم فيلمٸنٸڭ تٷسٸرٸلٸم بارىسىن كٶردٸ. وبلىس ەكٸمدٸگٸنٸڭ قولداۋىمەن «ساق» كينوستۋديياسى قولعا العان بۇل فيلم جاستاردى وتانسٷيگٸشتٸككە تەربيەلەيدٸ. فيلمدە تٶلە بي جەنە ٶزگە دە بي-شەشەندەرٸمٸزدٸڭ قايراتكەرلٸگٸ كٶرسەتٸلمەك.

ٶڭٸر باسشىسى «وسىنداي كٶرٸكتٸ مەكەندەردە ەتنواۋىلداردى كٶبەيتۋ كەرەك. تابيعاتى كەرەمەت جەردە جۇرت دەمالىپ قانا قويماي, تاريحىمەن تانىسادى. جاقىندا اراب تاريحشىلارىنىڭ بٸرٸ جازعان دەرەكتٸ وقىدىم. وندا تٷرٸك ەسكەرلەرٸ ٶتە ايبىندى ەرٸ باتىر ەكەنٸ ايتىلادى. بٸز ٶز تۇلعالارىمىزدى, باتىرلارىمىزدى, بيلەرٸمٸزدٸ جاس ۇرپاققا دەرٸپتەۋٸمٸز كەرەك. ٶز تاريحى تۋرالى ەسەرلٸ فيلمدەردٸ كٶرٸپ ٶسكەن ۇرپاق ۇلتىمەن ماقتان تۇتاتىن بولادى. تٷسٸرٸلٸپ جاتقان فيلمدە ۇلتىمىزىدىڭ ۇلاعاتتى تۇلعالارى, حالقىمىزدىڭ سالت-دەستٷرٸ, باتىرلىعى, شەشەندٸك ٶنەرٸ, جاۋىنگەرلٸگٸ كٶرسەتٸلەدٸ. مٸنە, بۇل ەلباسىمىزدىڭ «رۋحاني جاڭعىرۋ» باعدارلاماسىمەن ٷيلەسەدٸ" دەپ, تٷسٸرٸلٸم توبىنىڭ جۇمىسىنا سەتتٸلٸك تٸلەدٸ.

 

تٷركٸستان وبلىسى ەكٸمٸنٸڭ باسپاسٶز قىزمەتٸ