اباي ۋنيۆەرسيتەتٸندە كٶشپەندٸلەر ٶركەنيەتٸن زەرتتەۋ مەسەلەلەرٸ تالقىلاندى

اباي ۋنيۆەرسيتەتٸندە كٶشپەندٸلەر ٶركەنيەتٸن زەرتتەۋ مەسەلەلەرٸ تالقىلاندى
«Abai University» مەديا ورتالىعى

اباي ۋنيۆەرسيتەتٸندە «كٶشپەندٸلٸك – مەدەنيەت پەن ٶركەنيەت تٷرٸ: زاماناۋي پايىمداۋ» اتتى حالىقارالىق عىلىمي-تەجٸريبەلٸك كونفەرەنتسييا ٶتتٸ. حالىقارالىق عىلىمي باسقوسۋ ەلەم قىزىعۋشىلىعىن  تانىتىپ وتىرعان nomadism ٶركەنيەتٸنٸڭ تاريحي-مەدەني مۇراسىن زەردەلەۋگە, ونىڭ ادامزات مەدەنيەتٸندەگٸ ورنىن ايقىنداۋعا جەنە دەستٷرلٸ قۇندىلىقتاردى قازٸرگٸ زامان تۇرعىسىنان جاڭاشا پايىمداۋعا ارنالدى, دەپ حابارلايدى dalanews.kz.

كٶشپەندٸلەر مەدەنيەتٸن زەرتتەۋگە ارنالعان حالىقارالىق كونفەرەنتسييا مەملەكەت جەنە قوعام قايراتكەرٸ مۇرات ەۋەزوۆ اتىنداعى مەجٸلٸس زالىنىڭ تۇساۋكەسەرٸمەن باستالدى. جيىننىڭ سالتاناتتى اشىلۋىندا اباي اتىنداعى قازۇپۋ-دىڭ اكادەمييالىق مەسەلەلەر جٶنٸندەگٸ پرورەكتورى بانۋ ناربەكوۆا, مۇرات ەۋەزوۆتٸڭ قىزى زيفا-الۋا ەۋەزوۆا, «كٶشپەندٸلەر. ەستەتيكا» كٸتابىنىڭ تەڭ اۆتورى, ٶنەرتانۋ عىلىمدارىنىڭ دوكتورى, پروفەسسور اسييا مۇحامبەتوۆا جەنە «جاس تۇلپار» قوزعالىسىنىڭ ٶكٸلٸ, تاريحشى مارات سەمبين سەكٸلدٸ بەلگٸلٸ تۇلعالار سٶز سٶيلەدٸ. باسقوسۋدا وتاندىق جەنە شەتەلدٸك عالىمدار, زەرتتەۋشٸ, مەدەنيەت پەن ٶنەر قايراتكەرلەرٸ كٶشپەندٸلەر ٶركەنيەتٸنٸڭ سان قىرلى ەرەكشەلٸكتەرٸ تۋرالى عىلىمي باياندامالار جاسادى.

جالپى, كونفەرەنتسييا 1976 جىلى جارىق كٶرگەن «قازاقتىڭ دەستٷرلٸ ٶنەرٸ ارقىلى ەلەمدٸ تانۋ. كٶشپەندٸلەر. ەستەتيكا» عىلىمي مونوگرافيياسىنىڭ جارىق كٶرگەنٸنە 50 جىل تولۋىنا وراي ۇيىمداستىرىلىپ وتىر. بٷگٸندە جاھاندانۋ, مەدەني بٸرەگەيلٸك, ەكولوگييالىق سىن-قاتەرلەر جەنە تسيفرلىق تەحنولوگييالار دەۋٸرٸندە كٶشپەلٸ مۇرانى دۇرىس تٷسٸنۋ باستى نازاردا قارالدى.

شارا بارىسىندا 50 جىل بۇرىن جارىق كٶرگەن كٸتاپتىڭ تٷپنۇسقا مەتٸنٸ نەگٸزٸندە ەزٸرلەنگەن «كٶشپەندٸلەر. ەستەتيكا. قازاقتىڭ دەستٷرلٸ ٶنەرٸ ارقىلى ەلەمدٸ تانۋ» ۇجىمدىق مونوگرافيياسىنىڭ قازاق تٸلٸندەگٸ اۋدارماسى مەن ورىس تٸلٸندەگٸ جاڭا باسىلىمىنىڭ تۇساۋى كەسٸلدٸ. تۋىندى كٶشپەندٸلەر مەدەنيەتٸنٸڭ جاھاندىق دامۋعا قوسقان ٷلەسٸنە, ەستەتيكالىق ەرەكشەلٸكتەرٸن زەردەلەۋگە جەنە ونىڭ رۋحاني مۇراسىن كەڭٸنەن تانىتۋعا باعىتتالعان ماڭىزدى عىلىمي ەڭبەك رەتٸندە تانىستىرىلدى.

پلەنارلىق وتىرىستا كٶشپەندٸ مەن قالالىق مەدەنيەتتەردٸڭ ٶزارا بايلانىسى, تٷركٸ حالىقتارىنىڭ تاريحي تەجٸريبەسٸ, كٶشپەندٸلەر دٷنيەتانىمنىڭ فيلوسوفييالىق نەگٸزدەرٸ جەنە دەستٷرلٸ مەدەنيەتتٸڭ قازٸرگٸ قوعامداعى كٶرٸنٸسٸ سەكٸلدٸ ٶزەكتٸ مەسەلەلەر ايتىلدى. نيدەرلاند, شۆەتسييا, ٶزبەكستان, قىرعىزستان جەنە باسقا دا ەلدەردەن قاتىسقان عالىمدار مەن زەرتتەۋشٸلەر ٶز باياندامالارىندا كٶشپەندٸلەر مەدەنيەتٸنٸڭ بٷگٸنگٸ كٷنمەن تاريحي ساباقتاستىعى جەنە ٶركەنيەتتٸك ماڭىزى جٶنٸندە عىلىمي تۇرعىدان سارالاپ بەردٸ. مەسەلەن, ٶنەرتانۋ كانديداتى, ٶزبەكستان رەسپۋبليكاسى مەدەنيەت مينيسترلٸگٸ جانىنداعى مەدەنيەتتانۋ جەنە ماتەريالدىق ەمەس مەدەني مۇرا عىلىمي-زەرتتەۋ ينستيتۋتىنىڭ جەتەكشٸ عىلىمي قىزمەتكەرٸ الەكساندار دجۋماەۆتىڭ «ورتالىق ازييانىڭ كٶشپەندٸ جەنە قالالىق مەدەنيەتتەرٸنٸڭ بٸرلٸگٸ تۋرالى تاعى بٸر رەت» اتتى بايانداماسى كٶپشٸلٸككە ەرەكشە ەسەر قالدىردى.

كونفەرەنتسييا اياسىندا ەكٸ باعىت بويىنشا سەكتسييالىق وتىرىستار ۇيىمداستىرىلدى. بٸرٸنشٸ سەكتسييا «كٶشپەلٸلٸك ٶركەنيەتتٸك فەنومەن رەتٸندە: تاريح, مەدەنيەت, دٷنيەتانىم جەنە ماتەريالدىق مۇرا» تاقىرىبىنا ارنالسا, ەكٸنشٸ سەكتسييا «قازٸرگٸ ەلەمدەگٸ كٶشپەلٸ مۇرا: ساقتاۋ, تانىستىرۋ جەنە جاڭاشا پايىمداۋ» مەسەلەلەرٸن قامتىدى. وندا شەتەلدٸك جەنە وتاندىق عالىمدار ونلاين, وفلاين تٷردە ٶز پٸكٸرلەرٸن بٸلدٸردٸ.

بۇل ٸس-شارا كٶشپەندٸلەر ٶركەنيەتٸنٸڭ تاريحي ساباقتاستىعىن تەرەڭ تٷسٸنۋگە, ۇلتتىق مەدەني مۇرانى عىلىمي نەگٸزدە زەردەلەۋگە جەنە ونى حالىقارالىق دەڭگەيدە تانىتۋعا مٷمكٸندٸك بەرگەنٸ انىق. سونىمەن قاتار باسقوسۋ عالىمدار اراسىنداعى تەجٸريبە الماسۋدى نىعايتىپ, قازاقستاننىڭ تاريحي-مەدەني مۇراسىن قازٸرگٸ زامان تالاپتارىنا ساي زەرتتەۋ مەن ناسيحاتتاۋدىڭ ماڭىزىن ايقىندادى.

Nomadism ٶركەنيەتٸنٸڭ تاريحي-مەدەني مۇراسىن, دٷنيەتانىمدىق نەگٸزدەرٸن, رۋحاني قۇندىلىقتارىن جەنە ولاردىڭ قازٸرگٸ قوعامداعى ماڭىزىن جان-جاقتى تالقىلاعان حالىقارالىق جيىن قورتىندىسىندا پەنارالىق عىلىمي زەرتتەۋلەردٸ دامىتۋ, تاريحي-مەدەني مۇرانى ساقتاۋ جەنە ونى كەڭٸنەن دەرٸپتەۋ قاجەتتٸگٸ جٶنٸندە ارنايى قارار قابىلداندى.