Abai ýniversitetinde «Kóshpendilik – mádeniet pen órkeniet túri: zamanaýi paiymdaý» atty halyqaralyq ǵylymi-tájiribelik konferentsiia ótti. Halyqaralyq ǵylymi basqosý álem qyzyǵýshylyǵyn tanytyp otyrǵan nomadism órkenietiniń tarihi-mádeni murasyn zerdeleýge, onyń adamzat mádenietindegi ornyn aiqyndaýǵa jáne dástúrli qundylyqtardy qazirgi zaman turǵysynan jańasha paiymdaýǵa arnaldy, dep habarlaidy dalanews.kz.
Kóshpendiler mádenietin zertteýge arnalǵan halyqaralyq konferentsiia memleket jáne qoǵam qairatkeri Murat Áýezov atyndaǵy májilis zalynyń tusaýkeserimen bastaldy. Jiynnyń saltanatty ashylýynda Abai atyndaǵy QazUPÝ-dyń Akademiialyq máseleler jónindegi prorektory Baný Narbekova, Murat Áýezovtiń qyzy Zifa-Alýa Áýezova, «Kóshpendiler. Estetika» kitabynyń teń avtory, ónertaný ǵylymdarynyń doktory, professor Asiia Muhambetova jáne «Jas tulpar» qozǵalysynyń ókili, tarihshy Marat Sembin sekildi belgili tulǵalar sóz sóiledi. Basqosýda otandyq jáne sheteldik ǵalymdar, zertteýshi, mádeniet pen óner qairatkerleri kóshpendiler órkenietiniń san qyrly erekshelikteri týraly ǵylymi baiandamalar jasady.
Jalpy, konferentsiia 1976 jyly jaryq kórgen «Qazaqtyń dástúrli óneri arqyly álemdi taný. Kóshpendiler. Estetika» ǵylymi monografiiasynyń jaryq kórgenine 50 jyl tolýyna orai uiymdastyrylyp otyr. Búginde jahandaný, mádeni biregeilik, ekologiialyq syn-qaterler jáne tsifrlyq tehnologiialar dáýirinde kóshpeli murany durys túsiný basty nazarda qaraldy.
Shara barysynda 50 jyl buryn jaryq kórgen kitaptyń túpnusqa mátini negizinde ázirlengen «Kóshpendiler. Estetika. Qazaqtyń dástúrli óneri arqyly álemdi taný» ujymdyq monografiiasynyń qazaq tilindegi aýdarmasy men orys tilindegi jańa basylymynyń tusaýy kesildi. Týyndy kóshpendiler mádenietiniń jahandyq damýǵa qosqan úlesine, estetikalyq erekshelikterin zerdeleýge jáne onyń rýhani murasyn keńinen tanytýǵa baǵyttalǵan mańyzdy ǵylymi eńbek retinde tanystyryldy.
Plenarlyq otyrysta kóshpendi men qalalyq mádenietterdiń ózara bailanysy, túrki halyqtarynyń tarihi tájiribesi, kóshpendiler dúnietanymnyń filosofiialyq negizderi jáne dástúrli mádeniettiń qazirgi qoǵamdaǵy kórinisi sekildi ózekti máseleler aityldy. Niderland, Shvetsiia, Ózbekstan, Qyrǵyzstan jáne basqa da elderden qatysqan ǵalymdar men zertteýshiler óz baiandamalarynda kóshpendiler mádenietiniń búgingi kúnmen tarihi sabaqtastyǵy jáne órkeniettik mańyzy jóninde ǵylymi turǵydan saralap berdi. Máselen, ónertaný kandidaty, Ózbekstan Respýblikasy Mádeniet ministrligi janyndaǵy Mádeniettaný jáne materialdyq emes mádeni mura ǵylymi-zertteý institýtynyń jetekshi ǵylymi qyzmetkeri Aleksandar Djýmaevtyń «Ortalyq Aziianyń kóshpendi jáne qalalyq mádenietteriniń birligi týraly taǵy bir ret» atty baiandamasy kópshilikke erekshe áser qaldyrdy.
Konferentsiia aiasynda eki baǵyt boiynsha sektsiialyq otyrystar uiymdastyryldy. Birinshi sektsiia «Kóshpelilik órkeniettik fenomen retinde: tarih, mádeniet, dúnietanym jáne materialdyq mura» taqyrybyna arnalsa, ekinshi sektsiia «Qazirgi álemdegi kóshpeli mura: saqtaý, tanystyrý jáne jańasha paiymdaý» máselelerin qamtydy. Onda sheteldik jáne otandyq ǵalymdar onlain, oflain túrde óz pikirlerin bildirdi.
Bul is-shara kóshpendiler órkenietiniń tarihi sabaqtastyǵyn tereń túsinýge, ulttyq mádeni murany ǵylymi negizde zerdeleýge jáne ony halyqaralyq deńgeide tanytýǵa múmkindik bergeni anyq. Sonymen qatar basqosý ǵalymdar arasyndaǵy tájiribe almasýdy nyǵaityp, Qazaqstannyń tarihi-mádeni murasyn qazirgi zaman talaptaryna sai zertteý men nasihattaýdyń mańyzyn aiqyndady.
Nomadism órkenietiniń tarihi-mádeni murasyn, dúnietanymdyq negizderin, rýhani qundylyqtaryn jáne olardyń qazirgi qoǵamdaǵy mańyzyn jan-jaqty talqylaǵan halyqaralyq jiyn qortyndysynda pánaralyq ǵylymi zertteýlerdi damytý, tarihi-mádeni murany saqtaý jáne ony keńinen dáripteý qajettigi jóninde arnaiy Qarar qabyldandy.
