تٶتەنشە جاعداي ەر ەل ٷشٸن ايتىپ كەلمەيتٸن اپات ەكەنٸ انىق. دەگەنمەن بۇل سالاداعى قىزمەتكەرلەردٸڭ ەڭبەگٸ ەرەن. ولار كٷن سايىن ەرتٷرلٸ جاعدايعا تاپ بولادى. الايدا ولار تەز ارادا شەشٸم قابىلداۋ, وسىلايشا, ادام ٶمٸرٸن قۇتقارۋ, تٶتەنشە جاعدايدىڭ الدىن الۋ, ونىڭ ٶرشٸپ كەتۋٸنە جول بەرمەۋ سەكٸلدٸ ماڭىزدى جۇمىستاردى بٸرٸنشٸ ورىنعا قويادى. سوندىقتان دا تٶتەنشە جاعداي قىزمەتكەرٸنٸڭ بويىندا باتىلدىق پەن باتىرلىق, جاۋاپتىلىق بولۋى شارت. بۇل قاسيەتتەر كەز كەلگەن تٶتەنشە جاعداي قىزمەتكەرٸنٸڭ ٶمٸرلٸك ۇستانىمىنا اينالعان دەسەك تە ارتىق بولماس.
تٶتەنشە جاعداي قىزمەتكەرٸنٸڭ ەربٸر كٷنٸ اينالاسىنداعى ازاماتتاردى ساقتاندىرۋ, وقىس جاعدايلاردىڭ الدىن الۋ, دەر كەزٸندە كٶمەككە ۇمتىلۋمەن ٶتەدٸ. سونىڭ ٸشٸندە قۇتقارۋ جۇمىستارىن ەرەكشە اتاپ ٶتۋگە بولادى. وسى ورايدا اقمولا وبلىسى تٶتەنشە جاعدايلار دەپارتامەنتٸ جاقسى اۋدانى جاقسى كەنتٸنٸڭ №13 ٶرت سٶندٸرۋ بٶلٸمٸندە ٶرتسٶندٸرۋشٸ-قۇتقارۋشىسى سايلاۋبەك قاجىمۇراتوۆپەن سۇحباتتاسىپ, بۇل ماماندىققا قالاي كەلگەنٸن, قىزمەتتٸڭ قيىندىعى قانداي ەكەنٸن سۇرادىق.
بيىل 9 اقپانعا قاراعان تٷنٸ اقمولا وبلىسى تەرساقان اۋىلىنىڭ ەكٸمٸ جاقسى اۋدانىنا قاراستى قۇتقارۋشىلاردىڭ كٶمەگٸنە جٷگٸنۋگە مەجبٷر بولعان ەدٸ. ٶيتكەنٸ 11 جاستاعى بالانى تەز ارادا اۋرۋحاناعا اپارۋ قاجەت بولدى. ال 7 اقپاننان باستاپ 9 اقپانعا دەيٸن رەسپۋبليكالىق جەنە دە وبلىستىق ماڭىزى بار بٸرنەشە تاسجولداردىڭ اۋماقتارى جابىلىپ قالعان بولاتىن. سوعان وراي كٶلٸك قۇرالدارىنىڭ قوزعالىسىنا شەكتەۋ دە ەنگٸزٸلدٸ. ال اقمولا وبلىسى تٶتەنشە جاعداي دەپارتامەنتٸنە قاراستى جاقسى اۋدانىنىڭ قۇتقارۋشىلارى تٷن ٸشٸندە «ورال» كٶلٸگٸمەن 120 شاقىرىمعا جۋىق جولدى ەڭسەرٸپ, شۇعىل وتا قاجەت بالانى اۋداندىق اۋرۋحاناعا امان-ەسەن جەتكٸزگەن ەدٸ. بۇل قۇتقارۋشىلاردىڭ قاتارىندا سايلاۋبەك قاجىمۇراتوۆ تا بار. ول ازاماتتارعا قىستىڭ سۋىعىندا, قولايسىز ەرٸ سۋىق اۋا رايىندا اۋىر دا الىس جولدارعا شىقپاۋعا كەڭەس بەرٸپ, تٶتەنشە جاعدايلاردىڭ ٷنەمٸ الدىن الىپ جٷرەتٸن قۇتقارۋشىلاردىڭ قاتارىندا.
ايتا كەتەيٸك, سايلاۋبەك قاجىمۇراتوۆ بيىل اقپاندا جولدا قالىپ قويعان ٶزبەكستان ازاماتتارىن قۇتقارۋعا جۇمىستارىنا دا قاتىسقان بولاتىن. جولدا 64 جولاۋشى قالعان, ونىڭ ٸشٸندە ون جەتٸسٸ بالا بولعان. وقيعا ورنىنا دەرەۋ جەتكەن سايلاۋبەك قاجىمۇراتوۆ ەرٸپتەسٸ اياز ماقاشەۆپەن بٸرگە جولدا قالعانداردى جىلىتۋ پۋنكتٸنە دەيٸن امان-ەسەن جەتكٸزگەن.
– سايلاۋبەك, ٶزٸڭٸز تۋرالى ازدى-كەم اقپارات بەرە الاسىز با?
– 1990 جىلى اقمولا وبلىسى جاقسى اۋدانى قيما اۋىلىندا دٷنيەگە كەلدٸم. وتباسىندا توعىز اعايىندىمىز, مەن كەنجەسٸمٸن. ٷيلەنگەنمٸن, بٷگٸندە ٶزٸم دە تٶرت ۇلدىڭ ەكەسٸمٸن. ال نەگٸزگٸ ماماندىعىم – زاڭگەر. كٶكشەتاۋ قالاسىنداعى اباي مىرزاحمەتوۆ اتىنداعى زاڭ ۋنيۆەرسيتەتٸن 2022 جىلى تەمامدادىم.
– ال تٶتەنشە جاعدايلار قىزمەتٸنە قالاي كەلدٸڭٸز? بۇرىننان جوسپارىڭىز, بالا كەزدەن ارمانىڭىز بولدى ما?
– تٶتەنشە جاعدايلار قىزمەتٸنە العاشىندا كەلەمٸن دەپ ويلامادىم. باسىندا قورعانىس مينيسترلٸگٸنە كەلٸسٸمشارت بويىنشا قىزمەتكە تۇرامىن دەپ شەشٸم قابىلداعانمىن. بٸراق ول كەزدە جاسىم وتىزعا تاياپ قالعان سوڭ مەنٸ قابىلدامادى. بٸر جىلداي جٷرٸپ قالدىم. ەرتٷرلٸ جەردە جۇمىس ٸستەدٸم.
كەيٸن تانىستارىمنان ەستٸپ, تٶتەنشە جاعدايلار قىزمەتٸنە قابىلداۋ بولىپ جاتقانىن بٸلدٸم. سوندىقتان وتباسىممەن اقىلداسىپ, شەشٸم قابىلدادىم. 2020 جىلى قاجەت قۇجاتتاردى جيناپ, مەديتسينالىق كوميسسييادان ٶتتٸم. دەنە شىنىقتىرۋ بويىنشا قاجەت نورماتيۆتەردٸ تاپسىرىپ, وسى قىزمەتكە جارامدى دەپ ەسەپتەلٸپ, تٶتەنشە جاعدايلار دەپارتامەنتٸنٸڭ بۇيرىعىمەن الدىمەن بۋراباي اۋدانى زەلەنىي بور كەنتٸنٸڭ №9 مامانداندىرىلعان ٶرت سٶندٸرۋ بٶلٸمٸندە قىزمەتٸمدٸ باستادىم.
كەيٸن 2021 جىلعى مامىر ايىنان باستاپ قازٸرگٸ ۋاقىتقا دەيٸن جاقسى اۋدانى جاقسى كەنتٸنٸڭ №13 ٶرت سٶندٸرۋ بٶلٸمٸندە ٶرتسٶندٸرۋشٸ-قۇتقارۋشى قىزمەتٸندە جۇمىس ٸستەپ كەلەمٸن. شىنى كەرەك, وسى ماماندىقتى ارماندادىم دەپ ٶتٸرٸك ايتپاي-اق قويايىن. بٸراق وسى ماماندىقتى تاڭداعانىما ەش ٶكٸنبەيمٸن. ٶز ماماندىعىمدى, قىزمەتٸمدٸ ماقتان ەتەمٸن دەپ ايتا الامىن.
– تٶتەنشە جاعدايلاردىڭ الدىن الۋ دەگەندٸ قالاي تٷسٸنۋگە بولادى? وسى سالاداعى مامان رەتٸندە نە ايتاسىز?
– تٶتەنشە جاعدايدىڭ الدىن الۋ دەگەنٸمٸز – الدىن الا ٸسكە اسىرىلاتىن ەرٸ كەز كەلگەن تٶتەنشە جاعدايلاردىڭ بولۋ قاۋپٸن مەيلٸنشە تٶمەندەتۋگە, سونداي-اق, حالىقتىڭ, ازاماتتاردىڭ دەنٸنٸڭ ساۋلىعىن, باسىنىڭ اماندىعىن ساقتاۋعا, ودان بٶلەك قانداي دا بٸر ماتەريالدىق شىعىنداردىڭ مٶلشەرٸن ازايتۋعا باعىتتالاتىن جۇمىستار.
– تٷسٸنٸكتٸ, ال سٸزدەرگە تٶتەنشە جاعداي بويىنشا شاقىرتۋ تٷسكەندە ەڭ بٸرٸنشٸ قانداي وي كەلەدٸ? قورقىنىش بولا ما?
– تٶتەنشە جاعداي كەزٸندە شاقىرتۋ تٷسكەندە ەڭ بٸرٸنشٸ ويعا كەلەتٸنٸ, ەرينە, ول – ادام ٶمٸرٸنٸڭ قاۋٸپسٸزدٸگٸ. ٶرتسٶندٸرۋشٸلەردٸڭ ەڭ بٸرٸنشٸ ماقساتى مەن مٸندەتٸ دە سول – ادام ٶمٸرٸن ساقتاپ قالۋ.
– قانداي ٸرٸ اپاتتارعا, وقيعالارعا قاتىستىڭىز? اتاپ ايتا الاسىز با?
– مەن بۇل سالادا ٷش جىلدان اسا ۋاقىت قىزمەت اتقارىپ كەلەمٸن. شىنى كەرەك, ٸرٸ وقيعالارعا ەلٸ قاتىسپادىم. بٸراق ونداي ٸرٸ تٶتەنشە جاعدايلار ەلٸمٸزدە بولماسا ەكەن دەيمٸن. مەسەلەن, كٶرشٸ باۋىرلاس تٷركييا مەملەكەتٸندە بولعان وقيعا جانتٷرشٸگەرلٸك جايت قوي, قانشاما ادامنىڭ ٶمٸرٸن الىپ كەتتٸ. سوندىقتان ونداي وقيعالار بٸزدە ەلدە بولماسىن. ەلٸ ٶزٸمدٸ جاس مامانمىن دەسەم دە بولادى.
– تٶتەنشە جاعدايلار كەزٸندە ازاماتتار نە ٸستەۋٸ كەرەك? ماڭىزدى كەڭەستەر بەرە الاسىز با?
– تٶتەنشە جاعداي كەزٸندە ازاماتتار مٸندەتتٸ تٷردە سابىر ساقتاۋى كەرەك. ٶرت بولعان كەزدە تەز ارادا 101 نٶمٸرٸنە حابارلاسىپ, بولعان وقيعانى بايانداۋى قاجەت. ال قاۋٸپتٸ جاعدايلار بولىپ جاتسا, نىساننىڭ ٸشٸندەگٸ مٷلٸكتٸ قۇتقارامىن دەپ وعان ۋاقىت نەمەسە كٷش جۇمساۋدىڭ قاجەتٸ جوق.
ەڭ باستىسى كەز كەلگەن تەسٸل ارقىلى ٶزدەرٸن جەنە جاقىن ادامدارىن قۇتقارۋعا تىرىسىپ, تٶتەنشە جاعداي بولىپ جاتقان جەردەن تەز ارادا شىعۋعا تىرىسۋ قاجەت.
ال قاتتى ايازدا, بوراندا ەڭ الدىمەن اۋا رايى بولجامدارىنا مەن بەرۋٸ قاجەت. سونىمەن قاتار, ۇيالى تەلەفوندارعا كەلەتٸن 112-نٸڭ ارنايى حابارلامالارىنا نازار اۋدارعان جٶن. الىس جولعا شىعىپ جاتسا, كٶلٸكتٸ تەكسەرگەن جٶن. كەرەك جابدىقتاردى سالىپ, الدىن الا جولعا دايىندىق جٷرگٸزۋٸ كەرەك. وعان قوسا جىلى كيٸم, جانارمايدى بارىنشا قۇيىپ العان جٶن. اۋا رايى بۇزىلعان جاعدايدا الىس جولعا بالالارمەن شىقپاعاندارى دۇرىس بولادى.
– بۇل ماماندىقتى تاڭداعانىڭىزعا ٶكٸنگەن كەزٸڭٸز بولدى ما? بالالارىڭىز وسى سالانى تاڭدايمىن دەسە, قارسى بولمايسىز با?
– مەن ٷشٸن ٶرتسٶندٸرۋشٸ بولۋ – ٷلكەن ماقتانىش. وتباسىم دا مەنٸمەن ماقتانادى دەپ ويلايمىن. ۇلدارىم دا ٶسٸپ كەلەدٸ. سولارعا ٷلگٸلٸ ەكە بولعىم كەلەدٸ. بولاشاقتا ۇلدارىمنىڭ بٸرٸ وسى ماماندىقتى تاڭداسا, مەن قارسى بولماس ەدٸم.
بۇل سالادا جٷرگەننەن كەيٸن قورقىنىش بولمايدى ەمەس, بولادى. قورقىنىش بولۋى كەرەك. قورىقپايتىن ادام بولمايدى. جانىپ جاتقان بٶلمەگە كٸرگەندە كەز كەلگەن وقيعاعا دايىن بولۋىڭ كەرەك. سوندىقتان قورقىنىش سەزٸمٸ ەر اداممەن بٸرگە جٷرەدٸ. الايدا بٸز قۇتقارۋشى بولعاننان كەيٸن, قورقىنىشىمىزدى جەڭە بٸلگەننەن كەيٸن وسى سالادا جۇمىس ٸستەپ كەلە جاتىرمىز.
– دەگەنمەن بۇل جۇمىستى تاستاپ, باسقا سالاعا كەتەمٸن دەگەن ويلار بولمادى ما?
– شىنى كەرەك, بۇل سالادان كەتەمٸن دەگەن ويلار بولمادى ەمەس, بولدى. وعان سەبەپ ٶتە كٶپ. كەيٸن ۋاقىت كەلە مۇنداي ويلاردان ارىلدىم. مەن ٶز ٸسٸمنٸڭ مامانىمىن, مەن قۇتقارۋشىمىن, ماعان ٶز ٸسٸم ۇنايدى. سول سەبەپتٸ بۇل ماماندىقتان ەشقايدا كەتپەيمٸن.
– تٶتەنشە جاعدايلار قىزمەتكەرٸ قانداي بولۋى كەرەك? مٸنەز, قاسيەت, قابٸلەت جاعىنان ٶزٸن قالاي شىڭداۋى قاجەت?
– بۇل سالاداعى قىزمەتكەرلەردٸڭ بويىندا مىنا قاسيەتتەر بولۋى تيٸس دەپ ويلايمىن. بٸرٸنشٸدەن, كٷشتٸ جٷيكە جٷيەسٸ بولۋى قاجەت. ەپتٸلٸك, فيزيكالىق كٷش بولۋى كەرەك. ادامدارعا كٶمەكتەسۋگە دەگەن ۇمتىلىس بولۋى قاجەت. باتىلدىق, جاقسى رەاكتسييا بولۋى قاجەت جەنە كٶمەكتەسە بٸلۋٸ كەرەك. اقىلدىلىق, تەرتٸپ جەنە جاۋاپكەرشٸلٸكتٸ ٶز موينىنا الا بٸلۋٸ دە ماڭىزدى. باسقا دا وسىنداي قاسيەتتەر بولۋى كەرەك دەپ ويلايمىن جەنە ٶز ٸسٸن, جۇمىسىن جاقسى كٶرۋٸ كەرەك. سوندا عانا ٶز ٸسٸنٸڭ شەبەرٸ, مىقتى مامانى بولادى.
