ونىڭ ايتۋىنشا ەلەۋمەتتٸك جەلٸلەر مەن مەسسەندجەرلەردە 6 ترلن تەڭگەنٸڭ قايدا جۇمسالعانىن تالقىلاعان حابارلامالار تاراپ جاتىر. بەرٸن, سايىپ كەلگەندە, تولعاندىراتىنى - ەكٸ ايدىڭ ٸشٸندە وسىنشا قوماقتى قارجىنىڭ قالاي جۇمسالعانى.
"ەرينە, جۇمساعان ەكەن, دەمەك ۇرلاعان دەپ ويلايدى بەز بٸرەۋلەر. ٶكٸنٸشكە وراي, ٷكٸمەت تاراپىنان ەلٸ رەسمي تٷسٸنٸكتەمە بەرٸلگەن جوق, سوندىقتان مۇنىڭ جايىنا ٶزٸم توقتالا كەتسەم دەيمٸن.
بۇل سومانى جٸلٸكتەپ, شاعىپ تٷسٸندٸرەر الدىندا, ەڭ الدىمەن پرەزيدەنتتٸڭ بۇل رەتتە ايتقانىنا توقتالا كەتەيٸن: «جالپى, بٸز قابىلداعان شارالار مەملەكەتكە 5,5, تٸپتٸ شامامەن 6 ترلن تەڭگەگە تٷستٸ, بۇل - 13 ملرد دوللار نەمەسە جالپى ٸشكٸ ٶنٸمنٸڭ 8% -دان استامى».
مۇندا «مەملەكەتكە تٷسكەن سالماق» دەگەن سٶز مەملەكەتتٸك بيۋدجەتتٸك جوسپارلاۋ تۇرعىسىندا قولدانىلىپ تۇر. دەمەك, بۇل قاراجاتتار ناقتى شارالارعا بٶلٸندٸ, ەرينە, سوعان سەيكەس ەر شارانىڭ ٶز مەرزٸمٸ بار, ەڭ ۇزاق دەگەندە ول جىل سوڭىنا دەيٸن جالعاسادى", – دەيدٸ پرەزيدەنت كەڭەسشٸسٸ.
قۇدايبەرگەنوۆ بۇل رەتتە ەلگٸ قارجى بٶلٸنەتٸن شارالارعا توقتالا كەتٸپتٸ.
1. جۇمىسپەن قامتۋدىڭ جول كارتاسى بويىنشا 1 تريلليون تەڭگە جوسپارلانعان, ونىڭ 700 ملرد تەڭگەسٸن ەكٸمدٸكتەر باعالى قاعازدار شىعارۋ ارقىلى, ال قالعان 300 ملرد تەڭگەسٸن رەسپۋبليكالىق بيۋدجەتتەن الادى.
جاڭالىقتاردا, نەگٸزٸنەن قۇرىلىس جەنە ينفراقۇرىلىمدى جاڭارتۋ سالاسى بويىنشا 7 مىڭ جوبانى جٷزەگە اسىرۋ كٶزدەلٸپ وتىرعانى حابارلاندى دا. ولار سەۋٸردەن باستاپ جەلتوقسانعا دەيٸن يگەرٸلەتٸن بولادى, بٸراق نەگٸزگٸ تٶلەمدەر قىركٷيەك-جەلتوقسان ايلارىندا جٷزەگە اسىرىلادى.
2. تاعى 1 تريلليون تەڭگە شوب-تى 6%-تٸك جەڭٸلدٸكپەن نەسيەلەۋگە بٶلٸنگەن. مەنٸڭ بٸلۋٸمشە, ەزٸرگە بۇل باعىتتا شامامەن 300-350 ميلليارد تەڭگە يگەرٸلگەن. تۋرا وسى ارادا, ياعني نەسيەنٸ بٶلۋگە كەلگەندە جىلدامدىقتى ارتتىرعان دۇرىس بولادى دەپ ويلايمىن.
ايتقانداي, ۇلتتىق بانكتٸڭ بۇل 1 ترلن تەڭگەسٸنەن بٶلەك بيزنەسكە تاعى 75 ملرد تەڭگە بيۋدجەتتەن بٶلٸندٸ. وندا دا جوعارىدا اتاپ ٶتكەن نەسيە كٶلەمٸن 6% -عا تٶمەندەتۋدە ول نەسيە مٶلشەرلەمەسٸن قايتا سۋبسيدييالاۋ ٷشٸن بٶلٸنٸپ وتىر.
3. «بەيتەرەك» حولدينگٸ ارقىلى تۇرعىن ٷي قۇرىلىسىنا تاعى 390 ملرد تەڭگە قاراستىرىلعان. بۇل سوما ماۋسىم-جەلتوقسان ايلارى ارالىعىندا بٶلٸنەدٸ.
ونىڭ ٷستٸنە سۋبسيدييانى 60 ملرد تەڭگەگە دەيٸن ارتتىردى جەنە فورۆاردتى (تاۋار تٷرٸندەگٸ) ساتىپ الۋعا 23 ملرد تەڭگە بٶلٸندٸ. سونداي-اق «قازاگرو» اق ارقىلى نەسيەلەۋگە دەپ 70 ملرد تەڭگە بەردٸ, بٸراق بۇل ٶتكەن جىلى ماقۇلدانعان ەسەپ, ال 2-تارماقتان بٶلەك اۋىلعا 100 ملرد تەڭگە بٶلٸندٸ. اقشانى بٶلۋ پروتسەسٸ بٸرشاما كٸدٸرٸپ جاتىر, بٸراق ونىڭ جارتىسى جازدا, تاعى بٸر بٶلٸگٸ كٷزدە بٶلٸنۋٸ كەرەك.
4. ەكٸ ايعا دەپ 42 500 تەڭگەدەن 386 ملرد تەڭگەنٸڭ تٶلەمٸ جاسالماق, ياعني ونى الۋشىلاردىڭ جالپى سانى شامامەن 4,5 ملن ادامدى قۇرايدى. بۇل سومانىڭ تەڭ جارتىسى تٶلەندٸ, ال قالعان جارتىسى بٷگٸندەرٸ تٶلەنۋ بارىسىندا.
5. شوب-تىڭ جالاقى قورى بويىنشا تٶلەيتٸن سالىقتارىن نٶلگە تەڭەستٸرۋ بيۋدجەتكە 237 ملرد تەڭگەگە تٷستٸ. بۇل - سەۋٸر-قىركٷيەك ايلارىنداعى بيۋدجەتتٸڭ جوعالتقانى.
6. مەديتسينا سالاسىنا ارنالعان قوسىمشا شىعىندار (دەرٸگەرلەردٸڭ سىياقىسى, تاماق جەنە تۇرمىستىق جيىنتىقتارى, بايلانىس قىزمەتتەرٸ, مەديتسينالىق قىزمەتتەرگە اقىسى, مەديتسينالىق مودەلدٸك كەشەندەر سالۋ جەنە ت.ب.) 125 ملرد تەڭگەنٸ قۇرادى. بۇل سومانىڭ باسىم بٶلٸگٸ ەلدەقاشان بٶلٸنٸپ قويعان.
7. زەينەتاقىلاردى, جەردەماقىلاردى, شەكٸرتاقىلاردى ۇلعايتۋعا 244 ملرد تەڭگە بٶلٸندٸ. بۇل قوسىمشا شىعىندار سەۋٸر-جەلتوقسان ارالىعىندا بٶلٸنەدٸ.
8. سونىمەن قاتار, بٸرقاتار مەملەكەتتٸك باعدارلامالاردى (ەڭبەك, اۋىل بەسٸگٸ) قارجىلاندىرۋ كٶلەمٸن 105 ملرد تەڭگەگە ارتتىردى. ول دا سەۋٸر-جەلتوقسان ارالىعىندا بٶلٸنەدٸ.
9. تٶتەنشە جاعدايلار كەزٸندە (مىسالى, سۋ تاسقىنى) كەيبٸر شىعىنداردى شۇعىل جابۋ ٷشٸن ٷكٸمەت رەزەرۆتەن تاعى 150 ملرد تەڭگە بٶلدٸ.
10. سونداي-اق, بيۋدجەت كٸرٸستەرٸنٸڭ شىعىنىن ٶتەۋ ٷشٸن ۇلتتىق قوردان قوسىمشا 1,7 ترلن تەڭگە بٶلٸندٸ. قازٸر بيزنەس قيىن جاعدايدا تۇر, سالىق تٷسٸمدەرٸ ازايىپ جاتىر, ترانسفەرتتەردٸ كٶبەيتۋگە تۋرا كەلۋدە.
وسىلاردان بٶلەك باسقا دا تٷرلٸ باعىتتار بار (قورعانىس, قاۋٸپسٸزدٸك, تەڭگەنٸڭ قۇنسىزدانۋىنا بايلانىستى شەتەل ۆاليۋتاسىن قارجىلاندىرۋعا بيۋدجەتتەن كەتكەن قوسىمشا شىعىستار), بۇل - تاعى 200-300 ملرد تەڭگە.
ەندٸ وسىنىڭ بەرٸن قوسالىق: 1 ترلن + 1 ترلن + 75 ملرد + 390 ملرد. + 60 ملرد + 23 ملرد + 386 ملرد + 237 ملرد + 125 ملرد + 244 ملرد + 105 ملرد + 150 ملرد + 1,7 ترلن = شامامەن 5,5 ترلن تەڭگە, ال باسقا دا بۇدان مايدا شىعىنداردى قوسقاندا شامامەن ول 5,7-5,8 ترلن تەڭگە بولىپ قالادى.
ەرينە, كەيبٸر تسيفر بويىنشا قاتەلەسۋٸم مٷمكٸن ەكەنٸن مويىندايمىن, ٶيتكەنٸ ٶتكەن ايدا تالقىلاۋدا كەيبٸر ٶلشەمدەر ٶزگەرٸپ كەتتٸ, ودان كەيٸن ٷكٸمەت شىعىنداردىڭ قوسىمشا باپتارىن داعدارىسقا قارسى دەپ قاراستىرادى, بٸراق جالپى سوما كٶپ ٶزگەرۋٸ ەكٸتالاي. مٸنە, وسىلاي! 6 ترلن تەڭگەنٸڭ جايىن بٷگە-شٸگەسٸنە دەيٸن تٷسٸندٸرە الدىم دەپ ٷمٸتتەنەمٸن!
P.S. ايتاقانداي, كەشە كەشكٸسٸن قارجى مينيسترلٸگٸ دە ەسەپ بەرگەن ەكەن. تسيفرلاردا از-مۇز ٶزگەشەلٸك بار, بٸراق تۇتاستاي العاندا ەكەۋٸ بٸردەي...
