- الەمدەگى ەڭ تەرەڭ جانە ءىرى مۇناي كەنىشتەرىنىڭ ءبىرى بولىپ سانالاتىن تەڭىز مۇناي كەنىشى 1979 جىلى اشىلدى.
- «تەڭىزشيەۆرويل» جاۋاپكەرشىلىگى شەكتەۋلى سەرىكتەستىگى (ءارى قاراي – تشو) 1993 جىلى 6 ساۋىردە قازاقستان رەسپۋبليكاسى مەن «شيەۆرون» كومپانياسى اراسىندا جاسالعان كەلىسىم نەگىزىندە قۇرىلدى.
- تشو-نىڭ قازىرگى كەزدەگى سەرىكتەستەرى: «شيەۆرون» – 50%، «قازمۇنايگاز» ۇك اق – 20%، «ەكسونموبيل قازاقستان ۆەنچۋرس ينك.» – 25% جانە «لۋكاركو ب.ك.» – 5%.
ءونىم ءوندىرۋ/قورلار.
- جالپى بارلانعان قورى جونىنەن تەڭىز كەنىشىندە 3،2 ميلليارد توننا (25،5 ملرد. باررەل)، ال كوروليەۆ كەن الاڭىندا 200 ميلليون توننا (1،6 ملرد. باررەل) شاماسىندا مۇناي بار دەپ ەسەپتەلىنەدى.
- تەڭىز جانە كوروليەۆ كەنىشتەرىنەن الىناتىن مۇناي قورى 890 ميلليوننان 1،37 ميلليارد تونناعا دەيىنگى مولشەردى (7،1 – 10،9 ملرد. باررەل) قۇرايدى.
- تەڭىز كوللەكتورىنىڭ ەنى 20 شاقىرىم (12 ميل)، ۇزىندىعى 21 شاقىرىم (13 ميل).
- تشو 2008 جىلى شيكى گاز ايداۋ جانە ەكىنشى بۋىن زاۋىتى (شگا/ەبز) جوباسىن اياقتاپ، ناتيجەسىندە مۇناي ءوندىرۋدىڭ تاۋلىكتىك كولەمى شامامەن 75 000 تونناعا نەمەسە 600 000 باررەلگە، ال، تابيعي گاز 22 ميلليون تەكشە مەترگە نەمەسە 750 ميلليون تەكشە فۋتقا جەتتى.
- 2017 جىلى مۇناي ءوندىرۋ كولەمى 28،7 ميلليون توننانى (229 ميلليون باررەل) قۇرادى.
دەنساۋلىق ساقتاۋ، ونەركاسىپ قاۋىپسىزدىگى جانە قورشاعان ورتانى قورعاۋ
- 2000 جىلدان بەرى تشو قورشاعان ورتاعا اسەردى ازايتۋعا باعىتتالعان جوبالارعا 3 ميلليارد اقش دوللار كولەمىندە قارجى ءبولدى.
- قازىرگى تاڭدا تشو وندىرىلگەن گازدىڭ 98%-دان استامىن كادەگە جاراتۋدا.
- جابدىقتىڭ سەنىمدىلىگىن ارتتىرۋ شارالارىنا جۇمسالعان ينۆەستيسيالار 2000 جىلدان 2017 جىلعا دەيىنگى ارالىقتا زاۋىتتارداعى تەحنيكالىق اقاۋلار سانىن جانە الاۋدا جوسپاردان تىس جانە تەحنولوگيا بويىنشا شاراسىز جاعىلاتىن شيكى جانە قىشقىل گاز كولەمىن 99%-عا ازايتۋعا مۇمكىندىك بەردى.
- 2000 جىلدان بەرى وندىرىلگەن مۇنايدىڭ ءبىر تونناسىنا شاققانداعى اتموسفەراعا جىبەرىلگەن شىعارىندىلاردىڭ كولەمى 70%-عا ازايدى. تشو كۇردەلى جوبالاردى جۇزەگە اسىرۋ جانە جابدىقتاردىڭ سەنىمدىلىگىنە جاسالعان ينۆەستيسيالار ناتيجەسىندە اتالعان مەرزىم ىشىندە جىلدىق مۇناي ءوندىرۋ كولەمىن 2،7 ەسە ارتتىردى.
تشو ءونىمىنىڭ وزگە تۇرلەرى
- 2017 جىلى تشو سۇيىتىلعان گاز ساتۋ كولەمى شامامەن 1،38 ميلليون توننادان اسىرىپ، قۇرعاق گاز ساتۋ كولەمىن 7،45 ميلليارد تەكشە مەتر، ال كۇكىرت ساتۋ كولەمىن 2،49 ميلليون تونناعا جەتكىزدى.
قازاقستان ءۇشىن ارتىقشىلىقتار
- 1993 جىلدان 2017 جىلعا دەيىن تشو-نىڭ قازاقستان رەسپۋبليكاسىنا تىكەلەي قارجى تولەمدەرى 125 ميلليارد اقش دوللارىنان استام سومانى قۇرادى. بۇعان تشو-نىڭ جەرگىلىكتى قىزمەتكەرلەرىنە تولەنگەن ەڭبەكاقى، قازاقستاندىق تاۋار وندىرۋشىلەر مەن جابدىقتاۋشىلاردىڭ ونىمدەرى مەن قىزمەتتەرىن ساتىپ الۋعا جۇمسالعان قارجى، مەملەكەتتىك كاسىپورىندارعا اۋدارىلاتىن تاريفتەر مەن تولەمدەر، قازاقستاندىق سەرىكتەسكە بولىنگەن ءتيىستى ديۆيدەندتەر، سونىمەن قاتار مەملەكەتتىك بيۋدجەتكە اۋدارىلعان سالىق جانە رويالتي تۇرىندەگى تولەمدەر كىرەدى.
- 2017 جىلى قازاقستان رەسپۋبليكاسىنا تولەنگەن تىكەلەي تولەمدەردىڭ كولەمى 8،5 ميلليارد اقش دوللارىنان استى.
- 2017 جىلى تشو قازاقستاندىق تاۋارلار مەن قىزمەتتەردى پايدالانۋعا 2،5 ميلليارد اقش دوللارى شاماسىندا قارجى جۇمسادى، ونىڭ 1،12 ميلليارد اقش دوللارىنان استامى ككج-ۇەقبج اياسىندا جۇمسالدى.
- 1993 جىلدان باستاپ تشو قازاقستاندىق كومپانيالاردىڭ 24 ميلليارد اقش دوللارىن قۇرايتىن تاۋارلارى مەن قىزمەتتەرىن پايدالاندى.
![](/uploads/images/20240128000054432.jpg)
قىزمەتكەرلەردى شىڭداۋ
- قازىرگى تاڭدا تشو-دا جۇمىس ىستەيتىن قازاقستاندىق قىزمەتكەرلەردىڭ ۇلەسى 1993 جىلعى 50% كورسەتكىشپەن سالىستىرعاندا 83% قۇرايدى.
- تشو-داعى جەرگىلىكتى ۇلتتىق باسشىلاردىڭ، جوعارى جانە ورتا بۋىن جەتەكشىلەرىنىڭ ۇلەسى جالپى باسشىلىق قۇرامنىڭ 67% قۇرايدى. كادرلاردى وقىتۋ جانە شىڭداۋ جونىندەگى تۇراقتى باعدارلامانى جۇزەگە اسىرۋ ناتيجەسىندە جاۋاپتى باسشىلىق لاۋازىمدارعا تاعايىندالعان جەرگىلىكتى قىزمەتكەرلەر قاتارى كوبەيە تۇسۋدە.
الەۋمەتتىك سالاعا ۇلەس
- 1993 جىلدان باستاپ تشو ءوز قىزمەتكەرلەرى مەن جەرگىلىكتى تۇرعىنداردىڭ يگىلىگى ءۇشىن اتىراۋ وبلىسىنىڭ ءارتۇرلى الەۋمەتتىك جوبالارىنا 1،4 ميلليارد اقش دوللارىنان استام قارجى جۇمسادى.
- 2017 جىلدىڭ «يگىلىك» ەرىكتى الەۋمەتتىك ينفراقۇرىلىم باعدارلاماسى بيۋدجەتى 25 ميلليون اقش دوللارىن قۇرادى. اتالمىش قارجىنىڭ نەگىزگى ۇلەسى اتىراۋ وبلىسىندا بالاباقشالار، مەكتەپتەر جانە باسقا دا الەۋمەتتىك نىسانداردىڭ قۇرىلىسىنا جۇمسالادى.
- 2017 جىلى اتىراۋ وبلىسىنىڭ دەنساۋلىق ساقتاۋ جانە ءبىلىم بەرۋ سالالارىنا قولداۋ كورسەتۋ ماقساتىندا تشو-نىڭ الەۋمەتتىك ينۆەستيسيالار باعدارلاماسىنا 1،06 ميلليون اقش دوللارى شاماسىندا قارجى جۇمسالدى.
كەلەشەك كەڭەيۋ جوباسى – ۇڭعى ەرنەۋىندەگى قىسىمدى باسقارۋ جوباسى
- 2016 جىلى تشو سەرىكتەستەرى تەڭىز مۇناي كەن ورنىنىڭ وندىرىستىك قۋاتتىلىعىن ارتتىرۋدىڭ كەلەسى كەزەڭى بولىپ تابىلاتىن كەلەشەك كەڭەيۋ جوباسى – ۇڭعى ەرنەۋىندەگى قىسىمدى باسقارۋ جوباسىن (ككج-ۇەقبج) قارجىلاندىرۋ جونىندەگى اقىرعى شەشىمنىڭ قابىلدانعانى تۋرالى جاريالادى.
- ككج-ۇەقبج نىساندارىنىڭ قۇرىلىسى بارىنشا تيىمدىلىكتى ارتتىرىپ، قاراجاتتى ۇنەمدەۋ ماقساتىندا ءبىر ۋاقىتتا ورىندالىپ جاتىر.
- وندىرىستىك قۋاتتى ارتتىرۋ ماقساتىندا تابىستى تۇردە جۇزەگە اسىرىلعان تشو-نىڭ الدىڭعى ەبز/شگا جوباسى تاجىريبەسىن نەگىزگە الا وتىرىپ، ككج ءوندىرىس قۋاتىن جىلىنا شامامەن 12 ميلليون توننا نەمەسە تاۋلىگىنە 260 مىڭ باررەلگە ارتتىرىپ، وسىلايشا، مۇناي ءوندىرىسىنىڭ جىلدىق كولەمىن شامامەن 39 ميلليون تونناعا نەمەسە تاۋلىگىنە 850 مىڭ باررەلگە جەتكىزۋدى كوزدەيدى.
- ۇەقبج اتقىلايتىن ۇڭعىلاردىڭ ەرنەۋلىك قىسىمىن تومەندەتىپ، قولدانىستاعى التى كەشەندى تەحنولوگيالىق جەلىنىڭ كىرە بەرىسىندەگى قىسىمدى ارتتىرۋ ارقىلى تەڭىز كەن ورنىندا جۇمىس جاسايتىن زاۋىتتاردىڭ تولىق قۋاتپەن جۇمىس ىستەۋىن قامتاماسىز ەتەدى.
- ككج-ۇەقبج اياسىندا 30 مىڭنان استام قازاقستاندىقتار ەل ىشىندە جۇمىسقا تارتىلدى، بۇل جوبادا جالپى قىزمەت ەتىپ جاتقاندار سانىنىڭ 92%-ىن قۇراپ تۇر.
- تشو قازاقستاندىق جابدىقتاۋشىلاردى ككج-ۇەقبج ءۇشىن جوبالاۋ، ساتىپ الۋ جانە مودۋلدەردى دايىنداۋ قىزمەتتەرىنە بەلسەندى تۇردە جۇمىلدىرۋدا. قازىرگى تاڭدا 2000-نان استام قازاقستاندىق كومپانيا الدىن-الا ىرىكتەۋدەن ءوتتى.
- جوبالاۋ مەن ماتەريالدىق-تەحنيكالىق قامتۋ جۇمىستارى مودۋلدەردى تەڭىز ارقىلى العاشقى تاسىمالداۋدى باستاۋعا جانە تەڭىز كەن ورنىنداعى نولدىك سيكل جۇمىستارىن ورىنداۋعا باعىتتالۋدا.
- ككج-ۇەقبج جابدىقتارىنىڭ نەگىزگى بولىگى قازاقستان، وڭتۇستىك كورەيا جانە يتاليادا جاسالادى. مودۋلگە الدىن الا قۇراستىرىلعاننان كەيىن ولار سوڭعى قۇراستىرۋ ءۇشىن تەڭىز كەن ورنىنا جەتكىزىلەدى.
- 2016 جىلدىڭ قازان ايىندا ماڭعىستاۋ وبلىسىندا ورنالاسقان ەرساي وندىرىستىك الاڭىندا قۇبىر ەستاكادالارىن جاساۋ باستالىپ، قازىرگى تاڭدا جۇمىستار جوسپارعا سايكەس ورىندالۋدا. يتاليادا گاز تۋربيندىك گەنەراتورلاردى جاساۋ جانە وڭتۇستىك كورەيادا مودۋل جاساۋ جۇمىستارى جوسپارعا سايكەس ورىندالۋدا.
- مودۋل جەتكىزۋشى كەمەلەردى جاساۋ جۇمىستارى ۆەتنام مەن رۋمىنيادا جالعاسۋدا. العاشقى 10 مودۋل جەتكىزۋشى كەمە سۋعا ءتۇسىرىلدى.
- جۇك تاسىمالداۋ باعدارى اياسىنداعى تەڭىز كانالىنىڭ قۇرىلىسى اياقتالدى. كانالدىڭ جاعالىق ايماعىنداعى جانە بۇرىلۋ الابىنداعى ءتۇپ تەرەڭدەتۋ جۇمىستارى، سونداي-اق بۇرىلى الابىن باقىلانبالى تۇردە تولتىرۋ جۇمىستارى اياقتالدى. بارلىق قۇرىلىس كەنتتەرىنىڭ قۇرىلىسى اياقتالدى.
- تەڭىز كەن ورنىنداعى ينفراقۇرىلىمدى سالۋ جۇمىستارى جوسپارعا سايكەس قارقىنمەن ورىندالۋدا. ءۇبز جانە شگاۇب قۇرىلىس الاڭدارىنداعى جالپى قۇرىلىس جانە جەراستى جۇمىستارى ءارى قاراي قارقىن الۋدا.
- ۇڭعى الاڭدارى بويىنشا جۇمىستار اياقتالىپ، الاڭدار بۇرعىلاۋ توبىنا تاپسىرىلدى، ال جوعارى قىسىمدى جيناۋ جۇيەسىنىڭ العاشقى كەزەڭىنە ارنالعان قۇبىرلار مەن ولشەۋ قوندىرعىcىنىڭ قۇرىلىسى جالعاسۋدا.