ناۋرىزدان باستاپ قازاقستاننىڭ دەپوزيتتەرگە كەپٸلدٸك بەرۋ قورى (قدكبق) تەڭگە تٷرٸندەگٸ دەپوزيتتەر مٶلشەرلەمەلەرٸنٸڭ مەندەرٸن جارييالاۋدى توقتاتىپ, دەپوزيت نارىعىنداعى نارىقتىق مٶلشەرلەمەلەر تۋرالى مەلٸمەتتەردٸ جارييالاي باستايدى, ياعني, بارلىق بانكتەر بۇل رەتتەگٸ مٶلشەرلەمەنٸ نارىقتىق جاعدايعا قاراي ايقىندايدى. ال ۆاليۋتالىق دەپوزيتتەرگە قاتىستى بۇل شارا ٶز كٷشٸندە قالا بەرەدٸ, دەپ حابارلايدى Dalanews.kz.
ەۋ باستا, جەكە تۇلعالاردىڭ دەپوزيتتەرٸ بويىنشا سىياقى مٶلشەرلەمەلەرٸن رەتتەۋ حالىقتى بانكتەردٸڭ دەپوزيتتەردٸ جوعارى مٶلشەرلەمەلەر ەسەبٸنەن اگرەسسيۆتٸ تٷردە تارتۋدان قورعاۋعا باعىتتالعان ەدٸ. سونىمەن بٸرگە قازاقستاندىق بانك سەكتورىنىڭ دامۋىنا جەنە بيزنەستٸ جٷرگٸزۋ ستاندارتتارىنىڭ جوعارىلۋىنا قاراي, قدكبق دەپوزيت نارىعىن رەتتەۋدٸ ىرىقتاندىرۋ جاعىنا قاراي باعىت الا باستادى.
مٶلشەرلەمەلەر شەگٸن بەلگٸلەۋ ارقىلى تٸكەلەي شەكتەۋ حالىقارالىق تەجٸريبەدە قولدانىلاتىن, ەڭ كەڭ تارالعان جەنە ەڭ قاراپايىم قۇرال بولىپ تابىلادى. 2008 جىلدان باستاپ, قدكبق بارلىق بانكتەر ٷشٸن شەكتٸ مٶلشەرلەمەلەردٸ بەكٸتتٸ. بانكتەر ٶزدەرٸنٸڭ دەپوزيتتٸك ٶنٸمدەرٸنٸڭ مٶلشەرلەمەلەرٸن سول دەڭگەيدەن اسىرعان جاعدايدا, قدكبق-نىڭ كەپٸلدٸ ٶتەم تٶلەۋ ماقساتىندا قۇرىلعان ارنايى رەزەرۆٸنە ايتارلىقتاي كٶتەرٸڭكٸ جارنا تٶلەۋگە مٸندەتتٸ بولدى. مٶلشەرلەمەلەردٸڭ شەكتٸ مٶلشەرٸ بانكتەردٸڭ اگرەسسيۆتٸ دەپوزيتتٸك ساياساتىن تيٸمدٸ شەكتەدٸ, بٸراق سوعان قاراماستان بۇل نارىقتىڭ جۇمىس ٸستەۋٸنە تٸكەلەي ارالاسۋ ەدٸ.
قدكبق نارىقتىق رەتتەۋگە العاشقى قادامدى 2018 جىلى جاسادى: تەڭگەلٸك جەنە ۆاليۋتالىق دەپوزيتتەر بويىنشا ەكٸ شەكتٸ مٶلشەرلەمەنٸ بەلگٸلەۋدٸڭ ورنىنا قور نارىقتىق مٶلشەرلەمەلەر نەگٸزٸندە شەكتٸ مٶلشەرلەمەلەردٸ سالىمداردىڭ توپتارى بٶلٸنٸسٸندە اي سايىن بەلگٸلەۋدٸ باستادى. سونىمەن بٸرگە نارىقتىق جەنە شەكتٸ مٶلشەرلەمەلەر اراسىنداعى ۋاقىتتىڭ ەدەۋٸر كەشەۋٸلدەۋٸ دەپوزيت نارىعىنا اقشا-نەسيە ساياساتىنىڭ ترانسميسسيياسىن باياۋلاتتى, سوندىقتان تەتٸك بۇرىنعىسىنشا ديرەكتيۆتٸ ارالاسۋدى تالاپ ەتتٸ.
بۇل تەجٸريبەدەن باس تارتىپ, نارىققا بەيٸمدەلگەن يكەمدٸ مەحانيمزدەردٸ ەنگٸزۋ ٷشٸن قدكبق 2024 جىلدىڭ 1 قاڭتارىنان باستاپ, بانكتەردٸڭ كٶپشٸلٸگٸ ٷشٸن تەڭگەلٸك دەپوزيتتەر بويىنشا شەكتٸ مٶلشەرلەمەلەردٸ بەلگٸلەۋ شاراسىن جويدى. شەكتٸ مٶلشەرلەمەلەر قدكبق ەدٸستەمەسٸ بويىنشا كاپيتالدانۋى جاقسىدان تٶمەنٸرەك دەپ اتالاتىن ساناتقا جاتقىزىلعان ساناۋلى عانا بانكتەر ٷشٸن ساقتالدى. مۇنداي تەجٸريبە اقش-تا ويداعىداي قولدانىلىپ كەلەدٸ. وندا دەپوزيتتەر بويىنشا شەكتٸ مٶلشەرلەمەلەر سونداي-اق جەتكٸلٸكتٸ كاپيتالداندىرىلماعان بانكتەر ٷشٸن دە بەلگٸلەنەدٸ. بۇل رەتتە مٶلشەرلەمەلەردٸڭ ايتارلىقتاي قۇبىلۋىن جەنە سالىمداردىڭ دەپوزيت نارىعىندا بٸر بانكتەن ەكٸنشٸ بانككە اعىلۋىن بولدىرماۋ ماقساتىندا بارلىق بانكتەر ٷشٸن جٷيەلٸك تەۋەكەلگە ارنالعان جارنا ەنگٸزٸلدٸ. ونىڭ مٶلشەرٸ ولاردىڭ مٶلشەرلەمەلەرٸنٸڭ نارىقتىق دەڭگەيدەن قانشالىقتى اۋىتقىعاندىعىنا تەۋەلدٸ. بۇل تيٸمدٸ شارا بولدى جەنە دەپوزيت نارىعىندا نارىقتىق مەحانيمدەردٸ ٸسكە قوستى – بارلىق بانكتەر شەكتٸ بەلگٸگە سانالى تٷردە جەنە بايىپپەن قاراپ, نارىقتىق دەڭگەيدٸ ۇستانا باستادى.
ىرىقتاندىرۋ جاعىنا قاراي جاسالاتىن كەلەسٸ قادام – كاپيتالدانۋى جاقسىدان تٶمەن بانكتەر ٷشٸن تەڭگەلٸك دەپوزيتتەر بويىنشا شەكتٸ مٶلشەرلەمەلەردٸ جويۋ. 2025 جىلدىڭ 1 ناۋرىزىنان باستاپ, قدكبق تەڭگەلٸك دەپوزيتتەر بويىنشا شەكتٸ مٶلشەرلەمەلەردٸ بەلگٸلەمەيتٸن بولادى. كاپيتالدانۋى جاقسىدان تٶمەن بانكتەر سونداي-اق ٶزدەرٸنٸڭ دەپوزيتتٸك ساياساتىن باسقا بانكتەر سەكٸلدٸ نارىقتىق جاعدايعا ساي بەلگٸلەيتٸن بولادى. سونىمەن بٸرگە ەگەر كاپيتالدانۋى جاقسىدان تٶمەن بانكتەر ٶزدەرٸنٸڭ دەپوزيتتەرٸ بويىنشا مٶلشەرلەمەلەردٸ ايتارلىقتاي ٶسٸرەتٸن بولسا (نارىقتىق مٶلشەرلەمەگە قاراعاندا جوعارى+سپرەد), بۇل بانك جٷيەسٸنە قوسىمشا تەۋەكەلدەر بولىپ تيەدٸ. وسىعان بايلانىستى مۇنداي بانكتەر جٷيەلٸك تەۋەكەل ٷشٸن تٶلەيتٸن جارناعا قوسىمشا رەتٸندە مٶلشەرلەمەلەردٸڭ شەكتەن تىس اسىرىلۋ دەرەجەسٸنە جەنە دەپوزيتتەردٸ تارتۋ كٶلەمٸنە قاراي كٶتەرٸڭكٸ جارنا تٶلەيتٸن بولادى.
اتاپ ٶتۋ كەرەك, دەپوزيت نارىعىنداعى مٶلشەرلەمەلەردٸ رەتتەۋ رەفورماسىن جٷزەگە اسىرۋعا بايلانىستى 2025 جىلدىڭ اقپان ايىنان باستاپ, قدكبق سايت بەتٸندە تەڭگەلٸك دەپوزيتتەر بويىشا شەكتٸ مٶلشەرلەمەلەر تۋرالى اقپاراتتى جارييالاۋدى توقتاتادى. ونىڭ ورنىنا 2025 جىلدىڭ ناۋرىز ايىنان باستاپ, قدكبق ٶزٸنٸڭ رەسمي سايتىندا بٶلشەك ساۋدالىق دەپوزيت نارىعىندا قالىپتاسقان نارىقتىق مٶلشەرلەمەلەر تۋرالى مەلٸمەتتەردٸ جارييالايتىن بولادى. شەتەل ۆاليۋتاسىنداعى دەپوزيتتەر بويىنشا شەكتٸ مٶلشەرلەمەلەر ەلٸ دە بارلىق بانكتەر ٷشٸن بەلگٸلەنەدٸ.
"بٸز جٷرگٸزٸلگەن رەفورما بانكتەرگە ٶزدەرٸنٸڭ دەپوزيتتەرٸ بويىنشا سىياقى مٶلشەرلەمەلەرٸن بەلگٸلەۋ بارىسىندا كٶبٸرەك ەركٸندٸك بەرەدٸ دەپ كٷتەمٸز. تەڭگەلٸك دەپوزيتتەر بويىنشا مٶلشەرلەمەلەر نارىقتىق فاكتورلاردى ەسكەرە وتىرىپ بەلگٸلەنەتٸن بولادى. ال ەندٸ بانكتەر ٷشٸن مٶلشەرلەمەلەردٸ بەلگٸلەۋ بارىسىندا ۇستاناتىن باستى باعدار – نارىقتىق مٶلشەرلەمە. ونىڭ كٶلەمٸن نارىقتىڭ بارلىق قاتىسۋشىلارى بەلگٸلەيدٸ. بۇل بانكتەر اراسىندا ادال بەسەكەلەستٸكتٸڭ دامۋىنا جاعداي جاسايدى جەنە بٶلشەك ساۋدالىق دەپوزيت نارىعىنىڭ, ەسٸرەسە ساناۋلى بانكتەر عانا قاتىساتىن سەگمەنتتٸڭ دامۋىنا جاڭا سەرپٸن بەرەدٸ", – دەيدٸ قدكبق باسشىسى ەدٸل ٶتەمباەۆ.
ايتالىق, مىسالى, قازٸرگٸ ۋاقىتتا مەرزٸمٸ 12 ايدان اساتىن مەرزٸمدٸ جەنە جيناق سالىمداردى تارتۋ كٶلەمٸ ماردىمسىز, بٸراق مولايتۋعا ەلەۋەت جەتكٸلٸكتٸ. تەڭگەلٸك دەپوزيتتەر بويىنشا مٶلشەرلەمەلەردٸڭ شەگٸ جويىلعانىمەن, جٷيەلٸك تەۋەكەل ٷشٸن تٶلەنەتٸن جارنا مەن كٶتەرٸڭكٸ جارنا تەڭەستٸرۋشٸ قىزمەتٸن اتقارادى جەنە بانكتەردٸ دەپوزيتتەر بويىنشا مٶلشەرلەمەلەردٸ شەكتەن تىس كٶتەرۋ نيەتٸنەن باس تارتقىزادى. بۇل قدكبق-نىڭ قارجىلىق تۇراقتىلىققا جەردەمدەسۋ بويىنشا مٸندەتتەرٸمەن ٷيلەسەدٸ.
بۇعان دەيٸن سايتىمىزدا "2024 جىلدىڭ باسىنان بەرٸ كٶلەمٸ 15 ملن تەڭگەدەن باستالاتىن دەپوزيتتەر سانى 19,2%-عا ۇلعايدى" دەگەن ماقالا جارييالانعان. سونداي-اق Kaspi جەكە تۇلعالاردىڭ دەپوزيت نارىعىندا Halyk Bank پەن بانك تسەنتركرەديتتەن قالىپ قويعانى دا حابارلانعان.
