قازٸرگٸ تاڭدا جەكەلەگەن كومپانييالاردىڭ جەتەكشٸلەرٸ بيزنەستٸ باسقارۋدى جەتٸك مەڭگەرمەگەن. زامان تالابىنا ساي بيزنەستٸ باسقارۋداعى زاماناۋي ترەندتەردٸ بٸلمەيدٸ. سوندىقتان ٶزدەرٸن كەسٸپكەر سانايتىن باسشىلار تامىر-تانىستىققا, مەملەكەتتٸك قولداۋىنا ارقا سٷيەيتٸنٸ جاسىرىن ەمەس.
قازٸرگٸ تاڭدا بٸلدەي باسشى تۇرماق, قاراپايىم قىزمەتكەردٸڭ ٶزٸ بٸلٸكتٸلٸگٸن كٶتەرمەسە, كەرەكسٸز مامان بولىپ قالۋى مٷمكٸن. سوندىقتان ەلٸمٸزدەگٸ كومپانييالاردىڭ باسشىلارىن ەۋروپانىڭ جەتەكشٸ جوعارى وقۋ ورىندارىنداعى مۆا باعدارلاماسى بويىنشا بٸلٸكتٸلٸگٸن جەتٸلدٸرۋدٸڭ ماڭىزى كٷن ساناپ ارتىپ كەلەدٸ.
اتالعان باعدارلاما بويىنشا بٸلٸكتٸلٸگٸن شىڭداۋعا كٷش سالعان مامان بٸرٸنشٸ كەزەكتە قاندايدا بٸر بيزنەس قۇرىلىمدا جاۋاپتى قىزمەتتٸ اتقارۋى تيٸس. مۆا باعدارلاماسى – زاماناۋي بٸلٸم مەن وزىق ٸس-تەجٸريبەنٸ ٷيلەستٸرگەن بٸردەن-بٸر جٷيە.
يننوۆاتسييالىق دامۋعا بەت بۇرعان باتىستىڭ كومپانييالارى باسشىلىق قۇرىلىمدا جۇمىس ٸستەيتٸن قىزمەتكەرلەرٸنٸڭ بۇل باعدارلاماسى بويىنشا بٸلٸكتٸلٸگٸن كٶتەرٸپ, كەسٸپورىندارىنىڭ جۇمىسىن دامىتۋعا كٷش سالىپ جاتىر.
ەلەمدە قارجى داعدارىسى شارپىعالى بەرٸ ەلٸمٸزگە سىرتتان كەلەتٸن ينۆەستيتسييانىڭ كٶلەمٸ كٷرت تٶمەندەگەنٸ جاسىرىن ەمەس. يە, ينۆەستيتسييانىڭ تٶمەندەۋٸنە بٸرٸنشٸ كەزەكتە عالامدىق قارجى داعدارىسى ەسەر ەتكەنٸن مويىندايمىز. بٸراق بۇل جالعىز فاكتور ەمەس. قازٸرگٸ تاڭدا ەلٸمٸزدەگٸ ٸرٸ كومپانييالار ەكونوميكالىق ينتەگراتسيياعا بەيٸم ەمەس. كومپانييا باسشىلارىنىڭ سىرت ەلدەن ينۆەستيتسييا تارتاتىنداي بٸلٸكتٸلٸگٸ جوق. ەگەر ەلٸمٸزدەگٸ كومپانييا باسشىلارى حالىقارالىق دەڭگەيدە ەرەكەت ەتەتٸن دەڭگەيدە بٸلٸكتٸ بولسا, ەش قيىندىقسىز سىرت ەلدەردەن ينۆەستيتسييا تارتار ەدٸ.
مۆا كۋرسىن تەمامداعان باسشى بٸرٸنشٸ كەزەكتە, بيزنەستٸ باسقارۋدىڭ زاماناۋي ترەندتەرٸن ٷيرەنەدٸ. ولار بيزنەستٸ باسقارۋدىڭ ماركەتينگٸ, تەۋەكەلٸ, حالىقارالىق ساۋدا جەنە كورپوراتيۆتٸك ستراتەگييا قۇرۋعا ماشىقتانادى. مۆا باعدارلاماسىنىڭ باستى قۇندىلىعى – دٷنيەجٷزٸنٸڭ ەر تاراپىنان جينالعان بيزنەستٸ دامىتۋعا مٷددەلەس جاندار ٶزدەرٸنٸڭ ٸس-تەجٸريبەلەرٸن ورتاعا سالىپ, تىعىرىقتان شىعۋدىڭ تيٸمدٸ جولىن بٸرلەسٸپ ٸزدەۋگە ىقپال ەتەتٸنٸندە.
وسىلايشا از عانا ۋاقىتتىڭ ٸشٸندە كومپانييا ٷمٸت ارتقان مەنەدجەرلەر ينۆەستيتسييا تارتۋدىڭ, قاراپايىم قىزمەتكەرلەرمەن جۇمىس ٸستەۋدٸڭ وزىق ٷلگٸسٸن, بيزنەستٸڭ ەلەۋمەتتٸك جاۋاپكەرشٸلٸگٸ جايىندا جان-جاقتى بٸلٸم الىپ, كومپانييا جۇمىسىن وڭ باعىتتا ۇيىمداستىرۋعا مٷمكٸندٸك الاتىن بولادى.
قازٸر قازاقستان ەلەمدٸك قاۋىمداستىقتىڭ بەلسەندٸ قاتىسۋشىسى, ەۋرازييالىق وداقتىڭ تولىققاندى مٷشەسٸنە اينالىپ وتىر. مۇنداي جاعدايدا قازاقستاندىق كومپانييالار ٶزگە ەلدەردٸڭ بيزنەس قۇرىلىمدارىمەن بەسەكەلەستٸك جاعدايدا جۇمىس ٸستەپ, قازاقستان ەكونوميكاسىن دامىتۋى كەرەك. بۇل ٷشٸن كومپانييانىڭ جەتەكشٸ مەنەدجەرلەرٸ بيزنەستٸ باسقارۋدىڭ زاماناۋي جەتٸستٸكتەرٸن تولىقتاي مەڭگەرۋٸ شارت.
سوندىقتان ەل ٷكٸمەتٸ «سامۇرىق-قازىنا» ەل-اۋقات قورىنا قارايتىن ۇلتتىق كومپانييا مەنەدجەرلەرٸنٸڭ مۆا باعدارلاماسى بويىنشا بٸلٸكتٸلٸگٸن شىڭداۋعا باسا مەن بەرۋٸ كەرەك. بۇدان باسقا MBA باعدارلاماسىنىڭ ماڭىزدىلىعىن «اتامەكەن» ۇلتتىق كەسٸپكەرلەر پالاتاسى دا ەلٸمٸزدەگٸ كەسٸپكەرلەر اراسىندا كەڭٸنەن ناسيحاتتاۋى قاجەت.
ەلٸمٸزدە بيزنەستٸ باسقارۋدىڭ زاماناۋي ترەندتەرٸن مەڭگەرگەن باسشىلار كٶبەيگەن جاعدايدا وتاندىق كومپانييالار مەملەكەتتٸك ساتىپ الۋلارعا قاراپ, اۋىز اشىپ وتىرمايدى. ولار ٶزگە ەلدەردەگٸ ەرٸپتەستەرٸمەن بايلانىس ورناتىپ, ينۆەستيتسييا تارتىپ, كومپانييا جۇمىسىن جانداندىرۋعا ىقپال ەتەتٸنٸ سٶزسٸز.
ەگەر قازاقستاننىڭ ترانسۇلتتىق كومپانييالارىن قالىپتاستىرعىمىز كەلسە, كەز كەلگەن كومپانييانىڭ باسشىلىقتاعى مەنەدجەرلەرٸنٸڭ بٸلٸكتٸلٸگٸن شىڭداۋعا كٷش سالۋىمىز كەرەك.
جاربول كەنتۇلى
