«وتاندىق تاۋار ساپاسىن ارتتىرۋ, مەنەدجمەنتتٸڭ حالىقارالىق جٷيەسٸن ەنگٸزۋ – بٸزدٸڭ باستى مٸندەتتەرٸمٸزدٸڭ بٸرٸ. ساپالى كٶرسەتكٸش – تۇراقتى جۇمىس كەپٸلٸن, بولاشاقتا جۇمىس ورىندارىنىڭ قۇرىلۋىن, ٶنٸمنٸڭ ٸشكٸ نارىقتاعى, سونداي-اق سىرتقى نارىقتاعى قاجەتتٸلٸگٸن قامتاماسىز ەتەدٸ. الماتى وبلىسى ىقپالداستىق ٷدەرٸسٸنٸڭ اجىراماس بٶلٸگٸ رەتٸندە شەكارالىق ايماقتا ورنالاسقاندىقتان, كٶلٸك ينفراقۇرىلىمى مەن ترانزيتتٸك ەلەۋەتتٸڭ دامۋ كٶكجيەگٸن كەڭەيتۋگە مٷمكٸندٸك جاسايدى. ول تاۋارلاردى ەۋرازييالىق وداق قاتارىنداعى ەلدەرگە عانا ەمەس, ەۋروپا جەنە وڭتٷستٸك-شىعىس ازييا ەلدەرٸنە دە شىعارۋعا جول اشادى», – دەدٸ وبلىس ەكٸمٸنٸڭ ورىنباسارى سەرٸكجان بەسكەمپٸروۆ.
بيىلعى جىلى كٶرمە-بايقاۋدىڭ ۇيىمداستىرۋ جۇمىستارىنا الماتى وبلىسى مەن تالدىقورعان قالاسى ەكٸمدٸگٸنٸڭ بەلسەندٸ قولداۋ بٸلدٸرٸپ وتىرعانىن اتاپ ٶتكەنٸمٸز جٶن. ودان بٶلەك, بايقاۋعا قاتىسۋشىلار مەن جەڭٸمپازدارعا وبلىس ەكٸمٸ اماندىق باتالوۆتىڭ اتىنان العىس حاتتار تابىس ەتٸلدٸ.
الماتى وبلىسى كەسٸپكەرلەر پالاتاسىنىڭ ديرەكتورى لەززات شىڭعىسباەۆا ٶز سٶزٸندە كەسٸپكەرلەرگە بايقاۋعا قاتىسىپ, وبلىس ەكونوميكاسىن دامىتۋعا قوسقان ٷلەستەرٸ ٷشٸن العىسىن بٸلدٸردٸ.
«بٸزدٸڭ سٸزدەرمەن ماقتاناتىنىمىزدى, شەكسٸز ريزاشىلىق بٸلدٸرەتٸنٸمٸزدٸ ايتقىم كەلەدٸ. سٸزدەر ەرەكشە جانسىزدار. اسقاق ارماندارىڭىزدى جٷزەگە اسىرۋ ٷشٸن الدارىڭىزعا ناقتى ماقسات پەن مٸندەت قويا بٸلدٸڭٸزدەر. بٸر ورىندا توقتاپ قالماي, كەسٸپتەرٸڭٸزدٸ جالعاستىردىڭىزدار. سٸزدەر تەك ٶزدەرٸڭٸزدٸ عانا ەمەس, دٷيٸم حالىقتى جۇمىس ورنىمەن قامتاماسىز ەتٸپ وتىرسىزدار جەنە مەملەكەتتٸ, بيۋدجەتكە سالىق تٶلەۋ ارقىلى, قولداۋداسىزدار. سٸزدەردٸڭ ارقالارىڭىزدا مەكتەپتەر, اۋرۋحانالار جەنە جولدار سالىنىپ جاتىر. كەسٸپكەرلەر پالاتاسى مەن مەملەكەتتٸك ورگاندار – بيزنەسكە قولداۋ بٸلدٸرٸپ, سٸزدەردٸڭ تىڭ يدەيالارىڭىزدىڭ جٷزەگە اسۋى جەنە قازاقستاننىڭ گٷلدەنۋٸ ٷشٸن قۇرىلعان», – دەدٸ ٶكپ باسشىسى.
الماتى وبلىسىنىڭ كەسٸپكەرلەر پالاتاسى ەكٸنشٸ جىل قاتارىنان بايقاۋدىڭ ۇيىمداستىرۋشىسى بولىپ وتىر. سىيلىق 2006 جىلدان باستاپ تاعايىندالىپ كەلەدٸ, جەنە بٷگٸندە ٶزٸنٸڭ 10 جىلدىعىن اتاپ ٶتٸپ جاتىر. بىلتىر رەسپۋبليكالىق بايقاۋدا الماتى وبلىسىنىڭ اتىنان 9 كومپانييا قاتىستى. ولاردىڭ ٸشٸنەن «ٷزدٸك ازىق-تٷلٸك تاۋارلارى» اتالىمى بويىنشا مەرتەبەلٸ بٸرٸنشٸ ورىندى «رىبپروم» جشس يەلەنگەن بولاتىن.
بيىلعى بايقاۋعا 49-عا تارتا جەرگٸلٸكتٸ كومپانييا قاتىستى. قۇرامىندا كەسٸپكەرلەر پالاتاسىنىڭ ٶكٸلدەرٸ, قر ينۆەستيتسييالار جەنە دامۋ مينيسترلٸگٸنٸڭ تەحنيكالىق رەتتەۋ جەنە مەترولوگييا كوميتەتٸ دەپارتامەنتٸ, كەسٸپكەرلٸكتٸ باسقارۋ جەنە يندۋسترييالدى-يننوۆاتسييالىق دامۋ باسقارماسى, «قازستين» رمك فيليالى, «رەسپۋبليكالىق ۆەتەرينارييالىق زەرتحانا» شجق رمك جەنە بيزنەس-قاۋىمداستىق ٶكٸلدەرٸنەن قۇرالعان ساراپشىلار كومپانييالاردى ساپا جٷيەسٸ بويىنشا, مەنەدجمەنت, باسقارۋ تيٸمدٸلٸگٸ جەنە باسقا دا تالاپتار بويىنشا باعالادى.
رەسمي ماراپاتتاۋ الدىندا قوناقتاردى بايقاۋ قاتىسۋشىلارىنىڭ كٶرمەسٸ كٷتٸپ تۇردى. كومپانييالار ٶتە مۇقييات دايىندالعان. ولار ەت, شۇجىق ٶنٸمدەرٸن, ۇلتتىق اسحانا تاعامدارىن, قۇرىلىس ماتەريالدارىن, مەديتسينالىق قۇرال-جابدىقتاردى ۇسىندى. كٶرمەدە تاۋارلار مەن قىزمەت تٷرلەرٸمەن تانىسىپ قانا قويماي, ٶز باعاسىندا ساتىپ الۋ مٷمكٸندٸگٸ دە تۋدى. ۇلتتىق وركەستردٸڭ ورىنداۋىنداعى ۇلتتىق مۋزىكا دا بايقاۋدىڭ سەنٸن كەلتٸردٸ.
بيىل كەسٸپكەرلەرگە جٷلدەلەردٸ كەسٸپكەرلەر پالاتاسىنىڭ ستراتەگييالىق سەرٸكتەستەرٸ تابىستادى. ولاردىڭ اراسىندا وبلىس ەكٸمدٸگٸنٸڭ ٶكٸلدەرٸ, پروكۋراتۋرا, مەملەكەتتٸك كٸرٸستەر دەپارتامەنتٸنٸڭ بولۋى كەزدەيسوقتىق ەمەس. وسىلايشا ۇيىمداستىرۋشىلار الماتى وبلىسى ٶڭٸرلٸك كەسٸپكەرلەر پالاتاسى قۇرىلعاننان بەرگٸ 2,5 جىل ٸشٸندە قالىپتاسقان تيٸمدٸ قارىم-قاتىناس پەن جەمٸستٸ ىنتىماقتاستىقتى كٶرسەتۋگە نيەتتٸ. سونداي-اق ولاردىڭ بەلسەندٸ قاتىسۋى, مەملەكەتتٸك ورگانداردىڭ بيزنەستٸڭ دامۋىنا قىزىعۋشىلىق تانىتىپ وتىرعانىنىڭ تاعى بٸر دەلەلٸ. جەڭٸمپازدار مەن جٷلدەگەرلەرگە ارنايى ديپلومدار جەنە اقشالاي سىيلىقتار تاعايىندالعان. ٸٸٸ ورىنعا – 50 مىڭ تەڭگە, ٸٸ ورىنعا – 100 مىڭ تەڭگە, ال جەڭٸمپازعا 150 مىڭ تەڭگە كٶلەمٸندە سەرتيفيكات بەرٸلەدٸ. كەسٸپكەرلەر پالاتاسى, ەكٸ جىل قاتارىنان, بايقاۋعا بٶلٸنگەن قاراجاتتىڭ 90%-ىن جەڭٸمپازدارعا اقشالاي سەرتيفيكات تٷرٸندە تاپسىرىپ جاتقانىن اتاپ ٶتكەن جٶن.
العاشقى «ٶندٸرٸستٸك ماقساتتاعى ٷزدٸك تاۋارلار» اتالىمىن ەكٸمنٸڭ ورىنباسارى سەرٸكجان بەسكەمپٸروۆ پەن پالاتا ديرەكتورى لەززات شىڭعىسباەۆا ماراپاتتادى. سونىمەن, وسى اتالىم بويىنشا ٷشٸنشٸ ورىن «گالاكسي» جشس-عا بۇيىردى. كومپانييانىڭ نەگٸزگٸ بيزنەس كٶزٸ پلاستيكالىق جەنە اليۋمينيي پروفيلدەر, تەرەزەلەر, قۇبىرلار مەن فيتينگتەر ٶندٸرۋمەن بايلانىستى. كومپانييا 1993 جىلى قۇرىلعان جەنە بٷگٸنگٸ كٷنگە دەيٸن قازاقستان نارىعىندا كەسٸبٸن تابىستى جالعاستىرىپ كەلەدٸ. ەكٸنشٸ ورىندى جاركەنت كراحمال سٸرنە زاۋىتى يەلەندٸ. كەسٸپورىن 18 تٷرلٸ ٶنٸم شىعارىپ, ونى ەكسپورتتاپ وتىر. بٸرٸنشٸ ورىنعا, ٷزدٸك كومپانييا اتاعىنا «الماتى بوياۋلارى» جشس لايىقتى دەپ تانىلدى. «الماتى بوياۋلارى» جشس قازاقستان نارىعىندا جۇمىس ٸستەۋ بارىسىندا ەلدە جول-بەلگٸلەۋ ماتەريالدارىن تاسىمالداۋشى جەتەكشٸ كومپانييالاردىڭ بٸرٸنە اينالدى. كەسٸپورىن رەسەي نارىعىنا شىقتى, جەنە بٷگٸندە جوعارى تەحنولوگييالىق زاۋىت سالىپ, باسقا دا جىلتىر-سىرلاردى ٶندٸرٸپ وتىر.
ەكٸنشٸ «ٷزدٸك ازىق-تٷلٸك تاۋارلارى» اتالىمىن الماتى وبلىسى پروكۋرورىنىڭ مٸندەتٸن اتقارۋشى قايرات ابدىحانوۆ پەن بايقاۋدىڭ قۇرمەتتٸ قوناعى, «Aigul Line» كومپانيياسىنىڭ باسشىسى ايگٷل جانسەرٸكوۆا تاپسىردى. ٸٸٸ ورىن جەنە 50 مىڭ تەڭگە كٶلەمٸندەگٸ اقشالاي سەرتيفيكاتتى «مولداسانوۆا جك – «اسقار تاۋ» ەتنو-مەيرامحاناسى يەلەندٸ. ٸٸ ورىن يگەرٸ – «بٸرٸنشٸ سىرا زاۋىتى» جشس. زاۋىتتىڭ شىعۋ تاريحى 19-عاسىردىڭ ورتاسىنان باستاۋ الادى. سودان بەرٸ بٷگٸنگٸ تاڭعا دەيٸن كومپانييانىڭ ميسسيياسى – تۇتىنۋشىلاردىڭ تالابىنان شىعۋ, ٸشكٸ جەنە حالىقارالىق نارىقتاعى كومپانييانىڭ بەسەكەگە قابٸلەتتٸلٸگٸن ارتتىرۋ, سەنٸمدٸ سەرٸكتەستٸك قۇرۋدى دامىتۋ بولىپ وتىر. ال وسى اتالىم بويىنشا «الاتاۋ قۇس» اق ٷزدٸكتەر قاتارىنان كٶرٸندٸ. كەسٸپورىندا 850-دەن استام ادام ەڭبەك ەتەدٸ. كٷنٸنە 50 مىڭ كگ قۇس ەتٸ ٶندٸرٸلەدٸ.
«حالىق تۇتىناتىن ٷزدٸك تاۋارلار» اتالىمىن الماتى وبلىسى بويىنشا مەملەكەتتٸك كٸرٸستەر باسقارماسىنىڭ باسشىسىنىڭ مٸندەتٸن اتقارۋشى تەۋكەن وشاقباەۆ پەن كەسٸپكەرلەر پالاتاسى ٶڭٸرلٸك ٸسكەر ەيەلدەر كەڭەسٸنٸڭ تٶرايىمى ماميلا مۇسابەكوۆا ماراپاتتادى. اتالىم بويىنشا ٸٸٸ ورىندى – «الماتى ماتراس فابريكاسى» جشس يەلەندٸ. ەندٸ عانا دامىپ كەلە جاتقان كومپانييا ٶز ٶنٸمدەرٸن حالىقارالىق ستاندارتتارعا ساي, زاماناۋي, ەۋروپالىق قۇرال-جابدىقتارمەن ٶندٸرٸپ وتىر. قازاقستان نارىعىندا 8 جىلدان بەرٸ, ەلٸمٸزدٸڭ ەڭ ٸرٸ «ەۆرومەبەل», «كينزا», «سويۋزايدارتورگ», «يۋسكو» «شانەريز» سىندى جيھاز ٶنٸمدەرٸن كٶتەرمە جەنە بٶلشەك باعامەن ساتۋشى كومپانييالارمەن جۇمىس ٸستەپ كەلەدٸ. ٸٸ ورىننان «Dolce» جشس كٶرٸندٸ. جاس جەنە بولاشاعى زور كومپانييا مەديتسينا سالاسىندا جۇمىس ٸستەپ, ٶز ٶنٸمدەرٸن شىعارىپ كەلەدٸ. اتالىمنىڭ جەڭٸمپازى, ياعني ٸ ورىن – «تەكسان كازاحستان ينۆەست» جشس بۇيىردى. جشس ەلەكتر ٶنٸمدەرٸن ٶندٸرۋگە مامانداندىرىلعان وتاندىق ٶندٸرۋشٸ بولىپ وتىر. زاۋىت جارىق بەرەتٸن شامدار جەنە شيكٸزات ٶنٸمدەرٸن دايىنداۋ مەن بولاشاق مودەلدەرگە پٸشٸن بەرۋ ٷشٸن يننوۆاتسييالىق قۇرال-جابدىقتارمەن جابدىقتالعان.
جٷلدەلٸ ورىندارمەن ماراپاتتاۋ سەتٸندە كٶپتەگەن كومپانييالاردىڭ باسشىلارى بايقاۋ ۇيىمداستىرۋشىلارىنا العىس بٸلدٸردٸ. ەندٸ وسى جەڭٸمپاز كومپانييالار الماتى وبلىسىنىڭ اتىنان رەسپۋبليكالىق «قازاقستاننىڭ ٷزدٸك تاۋارى» كٶرمە-بايقاۋىنا قاتىسادى.
