ەلەمنٸڭ اتاقتى جازۋشىلارىنان بٸر ادامداي حابارىم بار دەگەن سەنٸم بولاتىن, ەسٸرەسە ٶزٸن-ٶزٸ ٶلتٸرگەندەردٸڭ. اقىن, جازۋشى ەرٸككەننەن ٶزٸن-ٶزٸ ٶلتٸرمەيدٸ, نە جىندى, نە گەنيي نەمەسە سوعان جاقىنداۋ بولۋ كەرەك. جىندى بولۋ ٷشٸن دە تالانت پەن اقىل كەرەك. بەيتانىس ەيەلدٸ ٸزدەپ جٷرٸپ تاۋىپ الدىم, بٸر اي تورىدىم. ينتەرنەت تورابى سيقىرلى قۇمىرادان شىققان جىن سەكٸلدٸ عوي, قالاعانىمنىڭ بەرٸن الدىما جايىپ بەردٸ. قىسقاشا تانىستىرسام: اعىلشىننىڭ قىزى, اريستوكرات. بيوگرافتاردىڭ ول جايلى شىعارماشىلىعىنان بٶلەك راحاتتانا قوزعايتىن تاقىرىبى كٶپ-اق. سول كەزدە بەلەڭ العان فرەيد پەن يۋنگتىڭ پسيحولوگييالىق تٶڭكەرٸسٸ شىعارماشىلداردىڭ ٶمٸرٸ مەن ٶنەرٸنە تاپتىرماس جاڭالىق پەن ماتەريال بولدى. ەيەلدٸڭ باسىنان ٶتكەن «پسيحولوگييالىق شوك», «جىنىستىق وريەنتاتسييا», «دەپرەسسييا» جايلى قوزعاماي-اق قويسا دا بولار ەدٸ, بٸراق مۇنداي «ينتيمدٸ تەسٸل» كەيدە جازۋشى شىعارماشىلىعىن تٷسٸنٸكتٸ قابىلداۋعا ەسەر ەتەتٸنٸ بار. سونىمەن, ەيەل ٶز كەزەڭٸندەگٸ ەدەبيەتتٸڭ بەلەڭ الۋ كەرەك جاڭا باعىتىنىڭ باعدارىن تەز ارادا بايقاي قويادى دا, سونىڭ ٸزٸنە تٷسەدٸ. ەيەل تامىرسىز ەمەس ەدٸ, ول اعىلشىن اريستوكراتييالىق ٶنەرٸنٸڭ نەرٸن العان. پوستمودەرنيزم وعان ەكسپەريمەنت بولعان جوق, جازۋ – ونىڭ ٶمٸرٸ بولدى.
بٸراق جازۋشى ٷشٸن بٸر ماڭىزدى جايت بار, ول – سەزٸم. سەزٸم – جانىڭنىڭ, ميىڭنىڭ, ويىڭنىڭ تٷكپٸر-تٷكپٸرٸنەن, قالتارىس-قالتارىسىنان تاۋىپ الىپ, تىراشتانا, سىعىپ العان شىعارماڭدى جازىپ بٸتكەننەن كەيٸنگٸ لەززات. قۇددى قۇرباندىعىن قيناپ ٶلتٸرگەننەن لەززات الاتىن مانياك سيياقتى. ەيەلدە ونداي سەزٸم بولمادى. تاعى دا جازدى. جازا تٷستٸ. دىم, ەشقانداي لەززات جوق. كەرٸسٸنشە, ونى ماقتاعان سايىن, باعالاعان سايىن كەرٸ ەيەل قاراي قۇلدىراي باستايدى. شىنىن ايتقاندا, اقىلى اۋىسا باستايدى. تٸكەلەي ماعىنادا. كٷيەۋٸنە تٸلٸمدەي عانا حات قالدىرادى دا, قالتاسىنا تاس تولتىرىپ الىپ, ٶزەنگە باتىپ ٶلەدٸ.
[caption id="attachment_14379" align="alignright" width="257"]
بۇل – . ەڭگٸمە, ەسسەلەرٸ تەڭٸزدەي رومانعا باستايتىن مٶلدٸر بۇلاق قانا سيياقتى. روماندارى پوستمودەرنيستٸك باعىتقا «سانانىڭ تولقىنى» ۇعىمىنىڭ بۇلتارتپاس ٷلگٸسٸمەن قازىق قاقتى. ونى قابىلداۋعا قيىن, تىم ينتەللەكتۋالدى جازۋشى ساناۋى مٷمكٸن. ولاي ەمەس. تٷسٸنۋ ٷشٸن بار بولعانى كٷندەلٸكتٸ ەرەكەتتٸڭ ەلەمٸنەن قۇتىلىپ, ويدىڭ ەلەمٸنە سٷڭگي بٸلسەڭ بولعانى. ۆيردجينييا ۆۋلف قانداي فورمادا جازسا دا ونىڭ ويى دا, جانى دا يٸلگٸش, قىزىقتى, جەڭٸل ەكەنٸ سەزٸلٸپ تۇردى. ونىڭ جازۋشى رەتٸندە ەرەكشە قاسيەتٸ – جازاردا جاي عانا وقىرماننىڭ كٶزٸمەن-اق ەدەبيەتتٸ تەرەڭ دە قاراپايىم قاراي الىپ, تٷسٸندٸرە الاتىنىندا.
بۇل ەيەلدٸ تٷسٸنۋ ٷشٸن ۋاقىتتى اياعاننىڭ ٶكٸنٸشٸ باسىم. ٶمٸرٸن قويشى, كٸمنٸڭ ٶمٸرٸ جەتٸسكەن دەيسٸڭ. نەگە ەيەل بولا تۇرا وسىنداي روماندار جازۋعا دەتٸ باردى ەكەن دەگەن بٸرٸنشٸ سۇراق تۋدى. بەرٸن بٸتٸرەتٸن بٸر ٶلٸم, بٸراق وعان جەتۋگە دەيٸنگٸ كٷش-جٸگەردٸ قايدان الدى ەكەن دەپ تاعى ويلايسىڭ.
راس, ەدەبيەتتٸ جىنىسقا بٶلۋ اقىماقتىق, اقىل بٷكٸل ادامزاتتىڭ يەلٸگٸندەگٸ نەرسە ەكەنٸ انىق. بٸراق كەيدە باعداردى انىعىراق كٶرۋ ٷشٸن جٸك-جٸككە بٶلٸپ قاراۋعا تۋرا كەلەدٸ. كەيبٸر سۇراقتاردىڭ جاۋابىن سول كەزدە تابۋعا بولادى, قورىتىندى دا شىعادى. ٸزدەگەن تٷپتٸڭ تٷبٸندە تابادى عوي, مەن دە تاپتىم. مەنٸكٸ قۇدايدى, نە اقيقاتتى ٸزدەۋ سيياقتى كٷردەلٸ نەرسە ەمەس قوي, جاي عانا شاي ٷستٸندە ايتىلاتىن شاشى ۇزىندار مەن شاشى قىسقالاردىڭ اقىلىن سالىستىرعان سيياقتى قاراپايىم سۇراقتار. ەرينە, كٷلكٸلٸلەۋ. ٶيتكەنٸ بۇل سۇراققا ەشكٸم سالماقتى قارامايتىنىمەن تۇرماي, ەزۋدە كەكەسٸن مەن كەيبٸرەۋلەردە ىزا سەزٸمٸنە عانا وياۋ سالۋى مٷمكٸن.
يە, ەيەلدەر شىعارماشىلىعى جايلى... ەدەبيەتتٸڭ جاڭا عاسىرىنىڭ تابالدىرىعىندا تۇرىپ, سول قازاندا قايناپ جٷرگەن كٷننٸڭ ٶزٸندە ۆيردجينييا بۇل تاقىرىپقا سالماقتى تٷردە مويىن بۇرادى.
ەيەل قانشالىقتى دارىندى بولعانىمەن ەدەبيەتتە, ٶنەردە مٷمكٸندٸگٸ از بولعانىن, ٶز زامانىندا وقىپ, بٸلٸم الماق تٷگٸلٸ تەك تٶرت قابىرعادا قامالىپ, تىعىلىپ وتىرۋعا مەجبٷر بولعانىن, ال, اتاقتى جازۋشى ەركەكتەر ول كەزدە ٶمٸردٸ قونىشىنان باسىپ, بٷكٸل تەجٸريبەلەردەن ٶتٸپ وتىرعانىن, سولارمەن سالىستىرعاندا ەيەلدەر قاۋىمىنىڭ شىعارمالارى تەك قييالىمەن ساياحاتتاۋدىڭ نەتيجەسٸندە عانا پايدا بولعانىن, ٶنەرٸ دامىعان ەلدەردە ۇزاق عاسىرلار بويى «كٶك شۇلىقتىلار» («سينيە چۋلكي») مەجەلٸ مٷمكٸندٸككە جەتٸپ, جولدى تاپتاپ, اشىپ بەرگەنٸن جازدى.
ەكٸنشٸسٸ, «ەلەستٸ» ٶلتٸرۋ. «ەلەس» – «ۇعىمعا» جاقىن. ەدەتتە «ەلەستٸ» ٶلتٸرۋ ادامعا قيىندىق تۋدىرادى. «ەلەستٸڭ» قىرىقتان دا استام جانى بولۋى مٷمكٸن. ول «ەلەس» ادامنىڭ ٶزٸنەن دە «اقىلدىراق», ادامنىڭ ٶزٸنەن دە «باسىم». ٶيتكەنٸ «ۇعىم» دەگەن نەرسە ادامنان بۇرىن پايدا بولعان با دەرسٸڭ?! ال, ۇعىم دەگەنٸمٸز – «ەلەس», ۇعىم دەگەنٸمٸز – «ەيەل».
«ەلەستٸ» ٶلتٸرگەننەن كەيٸن بارىپ, «ٶزٸڭنٸڭ شىندىعىڭ» شىعادى. سودان كەيٸن «تەنٸڭنٸڭ شىندىعى» بوي كٶتەرەدٸ.
بۇل قاراپايىم فورمۋلانىڭ مەجەسٸ ەركٸندٸك: وقۋ, جازۋ, ويلاۋ ەركٸندٸگٸ. بۇل ەركٸندٸكتەر ماتەريالدى نەرسەلەرگە تەۋەلدٸ ەكەنٸن ۇمىتپاعان جٶن.
ۆيردجينييا جازۋشى ٷشٸن ەڭ باستى دەتالدى اتايدى, ول ونىڭ جىنىستىق «وريەنتاتسيياسىنا» دەگەن كٷمەندٸ سەيٸلتەتٸنٸ انىق. ادام ساناسىندا ەكٸ جىنىس – ەيەل مەن ەركەك قاتار ٶمٸر سٷرەدٸ. جەنە بۇل سٶزدٸڭ كلاسسيكالىق ٷلگٸسٸ – «مەن بوۆاري حانىمنىڭ ٶزٸمٸن» دەپ كەۋدەسٸن ۇرعىلايتىن گ.فلوبەر عوي.
قازٸرگٸ زاماننىڭ ەيەلٸن «شەكتەۋلٸ» دەۋ ەستە ەبەستٸك بولار ەدٸ, شىعارماشىلىق ەركٸندٸكتٸڭ بەلگٸلٸ بٸر باسپالداعىندا. بٸر جاعىنان ەيەل قاۋىمىنىڭ ەدەبيەتٸنە سالعىرت قاراپ, كٷمەن مەن مىسقىلعا ورىن بەرٸپ, بولاشاعىنان ٷركۋدٸڭ ٶزٸ حاۋانىڭ ادامنىڭ جارى ەكەندٸگٸنە كٷمەن كەلتٸرۋمەن بٸردەي بولار ەدٸ. قانشالىقتى تالاس تۋدىراتىن قايشىلىقتى كٶزقاراس بولسا دا, بٸر نەرسە ايقىن. ەيەل تۋۋ ٷشٸن جارالعان. كٸمدٸ تۋسىن, نەنٸ تۋسىن, قالاي تۋسىن, بۇل ەرەكشە قۇدٸرەت پەن قاسيەتتٸڭ ارقاسىندا.
ەر ادامنىڭ ٶمٸرٸندە ەيەل بولادى. ونىڭ قامقورشى, جەبەۋشٸ, مۋزاسى, انا, قارىنداسى ما, كٸم بٸلسٸن?! نەمەسە بۇرىن كٸشٸ ەرٸپپەن جازىلىپ تۇراتىن ەيەل ٷلكەن ەرٸپتەرگە اينالىپ شىعا كەلگەندە بەرٸ بۇرىنعىداي بولماسى انىق. ول قايتا تۋىلۋمەن تەپە-تەڭ نەرسە.
بەرٸبٸر دە ەيەل دەگەن ەدەمٸ عوي.
مايرا فازىل, جازۋشى
