جىل سايىن ەلٸمٸزدە تامىز ايىنىڭ ٷشٸنشٸ جەكسەنبٸسٸ سپورت كٷنٸ رەتٸندە مەرەكەلەنەدٸ. قوعامدى دوستىققا, باۋىرلاستىققا ٷندەيتٸن سپورت – ەلدٸكتٸڭ بەلگٸسٸ, مەملەكەتتٸڭ مەرتەبەسٸ. اتاۋلى كٷن قارساڭىندا تۋريزم جەنە سپورت مينيسترٸ ەربول مىرزابوسىنوۆپەن سۇحبات قۇرىپ, سالانىڭ دامۋ باعىتىن سۇراعان ەدٸك.
– مەملەكەت تاراپىنان سپورتتى دامىتۋعا ايرىقشا كٶڭٸل بٶلٸنٸپ وتىرعانى بەلگٸلٸ. وسى باعىتتاعى جۇمىستىڭ نەتيجەلەرٸنە توقتالساڭىز.
– راسىندا ەلٸمٸزدە سپورتتى دامىتۋ مەن ناسيحاتتاۋعا ايرىقشا مەن بەرٸلٸپ, مەملەكەت بارىنشا كٶپ ازاماتتى, ەسٸرەسە جاستاردى, سپورتپەن اينالىسۋعا جان-جاقتى قامقورلىق جاساپ وتىر. مەملەكەت باسشىسىنىڭ تاپسىرمالارى اياسىندا سپورتتىق ينفراقۇرىلىمدى دامىتۋ باعىتىندا اۋقىمدى جوبالاردى جٷيەلٸ جٷزەگە اسىرۋ جالعاسىپ كەلەدٸ. اتاپ ايتار بولساق, بىلتىر 90 سپورت نىسانى سالىندى. ونىڭ 61-ٸ – اۋىلدىق جەرلەردە, 29-ى قالالار مەن اۋدان ورتالىقتارىندا بوي كٶتەردٸ. 2025 جىلدىڭ باسىنان بەرٸ 32 جاڭا سپورت نىسانى پايدالانۋعا بەرٸلدٸ. ولاردىڭ قاتارىندا اقمولا وبلىسى زەرەندٸ اۋىلىنداعى, پاۆلودار وبلىسى باياناۋىل اۋىلىنداعى سپورت كەشەندەرٸ بار. سونىمەن قاتار بيىل قىركٷيەكتە قىزىلوردا قالاسىندا حالىقارالىق ستاندارتقا ساي زاماناۋي ستاديوننىڭ قۇرىلىسى اياقتالۋعا تيٸس. بۇدان بٶلەك, استانادا ق.مۇڭايتپاسوۆ اتىنداعى جاڭا ستاديوننىڭ قۇرىلىسى باستالدى, ال تٷركٸستان قالاسىندا ەسۋ كانالىنىڭ قۇرىلىسى جٷرٸپ جاتىر. وسى ورايدا ەلوردادا سالىنىپ جاتقان ۇلتتىق سپورت ۋنيۆەرسيتەتٸن ەرەكشە اتاپ ٶتكەن جٶن. بۇل كەشەن كوللەدجدەن باستاپ دوكتورانتۋراعا دەيٸن ٷزدٸكسٸز بٸلٸم الۋعا مٷمكٸندٸك بەرەدٸ. قۇرىلىس جۇمىستارى قازٸر كەزەڭ-كەزەڭٸمەن جٷرگٸزٸلٸپ جاتىر. بٸلٸم ورداسى قۇرىلىسىن 2025 جىلدىڭ سوڭىنا دەيٸن اياقتاۋ جوسپارلانعان. كوللەدجدە بٸر ۋاقىتتا 500-دەن استام ادام, ال جوو-دا 2000-نان استام باكالاۆريات ستۋدەنتتەرٸ, 60 ماگيسترانت جەنە دوكتورانت بٸلٸم الماق. ۋنيۆەرسيتەت ينفراقۇرىلىمىنا ستاديون, وليمپيادالىق باسسەينٸ بار جابىق جەڭٸل اتلەتيكا مانەجٸ, كٶپسالالى سپورت كەشەنٸ, عىلىمي زەرتتەۋ جەنە مەديتسينالىق-وڭالتۋ ورتالىقتارى ەنەدٸ.
تۋريزم جەنە سپورت مينيسترلٸگٸنٸڭ دەرەكتەرٸنە سەيكەس 2024 جىلى ەلٸمٸزدە ەڭ تانىمال سپورت تٷرٸ – فۋتبول. بۇل ويىنمەن ەل بويىنشا 1,1 ميلليوننان استام ادام شۇعىلدانادى. ەڭ قىزىعى, ولاردىڭ جارتىسىنان استامى اۋىلدىق جەردە تۇرادى, بۇل فۋتبولدىڭ ەلٸمٸزدٸڭ بارلىق ٶڭٸرٸندە قولجەتٸمدٸ ەرٸ كەڭ تارالعانىن كٶرسەتەدٸ. ودان كەيٸن كلاسسيكالىق ۆولەيبول (760 مىڭنان استام ادام), باسكەتبول (540 مىڭنان استام ادام) كەلەدٸ. سونداي-اق ٷزدٸك وندىققا جەڭٸل اتلەتيكا, ٷستەل تەننيسٸ جەنە توعىزقۇمالاق ەندٸ. بۇل كٶرسەتكٸشتەر وتانداستارىمىزدىڭ دەستٷرلٸ دە, زاماناۋي دا سپورت تٷرلەرٸنە ەرەكشە قىزىعۋشىلىق تانىتاتىنىن, بەلسەندٸ ٶمٸر سالتىنا دەگەن ىنتاسىنىڭ ارتقانىن دەلەلدەيدٸ.
ەلٸمٸزدە ۇلتتىق جەنە حالىقارالىق دەڭگەيدەگٸ جارىستار تۇراقتى ٶتكٸزٸلٸپ كەلەدٸ. قازاقستان سپورتشىلارى ەلەم چەمپيوناتتارى, قۇرلىقتىق تۋرنيرلەر جەنە وليمپياداعا تۇراقتى قاتىسادى. سپورتتى ناسيحاتتاۋدا ماڭىزدى قادامداردىڭ بٸرٸ – سپورت كٷنٸن بەلگٸلەۋ بولدى. بۇل مەرەكە – سپورتشىلارىمىزدىڭ جەتٸستٸكتەرٸن كٶرسەتۋگە, جاستاردى سالاماتتى ٶمٸر سالتىنا ىنتالاندىرۋعا, وسى سالادا ەڭبەك ەتٸپ جٷرگەن بارشا جانعا – كەسٸبي سپورتشىلاردان باستاپ ەۋەسقويلارعا دەيٸن العىس بٸلدٸرۋگە ارنالعان. ەر جىلى بۇل كٷنٸ ەلٸمٸزدٸڭ بارلىق ٶڭٸرٸندە بۇقارالىق سپورتتىق ٸس-شارالار ۇيىمداستىرىلادى.
– بيىلعى 16 ماۋسىمدا «دەنە شىنىقتىرۋ جەنە سپورت مەسەلەلەرٸ بويىنشا كەيبٸر زاڭنامالىق اكتٸلەرگە ٶزگەرٸستەر مەن تولىقتىرۋلار ەنگٸزۋ, سونداي-اق ارتىق قۇقىقتىق رەتتەۋدٸ الىپ تاستاۋ تۋرالى» زاڭ كٷشٸنە ەندٸ. بۇل زاڭ سالانى جاڭعىرتۋعا, سپورت ساياساتىنىڭ تيٸمدٸلٸگٸن ارتتىرىپ, بيۋدجەت قارجىسىن وڭتايلاندىرۋعا قانشالىقتى سەپتٸگٸن تيگٸزەدٸ?
– ەرينە, مەملەكەتتٸڭ قارجىسى ماقساتسىز جۇمسالماۋى قاداعالانادى. مەسەلەن, كوماندالىق سپورت تٷرلەرٸندەگٸ كلۋبتاردى ۇستاۋعا جۇمسالاتىن بيۋدجەت شىعىندارىنا ايلىق ەسەپتٸك كٶرسەتكٸشكە (اەك) بايلانىستى شەكتەۋ ەنگٸزٸلدٸ. بۇل ينفلياتسيياعا بەيٸمدەلٸپ, قارجىلاندىرۋ كٶلەمٸنٸڭ جىل سايىن قىسقارماۋىنا مٷمكٸندٸك بەرەدٸ.
سپورتتىق فەدەراتسييالاردىڭ مەرتەبەسٸ ناقتىلاندى: رەسپۋبليكالىق جەنە ٶڭٸرلٸك بٸرلەستٸكتەر ۇلتتىق اككرەديتتەلگەن فەدەراتسييالار دەڭگەيٸنە اۋىستىرىلدى. اككرەديتاتسييانىڭ مٸندەتتٸ شارتتارىنىڭ بٸرٸ – جەرگٸلٸكتٸ فەدەراتسييالاردىڭ ۇلتتىق فەدەراتسييا قۇرامىندا بولۋى.
ٸ توپتاعى مٷگەدەكتٸگٸ بار سپورتشىلاردى سٷيەمەلدەپ جٷرەتٸن ادامداردىڭ قۇقىقتارى زاڭمەن بەكٸتٸلدٸ. ولار سپورتشىعا كيٸنۋ, اربا اۋىستىرۋ, مەديتسينالىق تەكسەرۋدەن ٶتۋ, ٶزگە دە رەسٸمدەردە كٶمەكتەسەدٸ. بۇل نورما جاتتىعۋ ٷدەرٸسٸ مەن جارىستارعا قاتىسۋ جاعدايىن جاقسارتۋعا باعىتتالعان.
سپورت ۇيىمدارى باسشىلارىن روتاتسييالاۋ جٷيەسٸ ەنگٸزٸلدٸ. مەرزٸمٸ – بەس جىل. بٸر قۇرىلىمى بار اۋدانداردا روتاتسييا كٶرشٸلەس اۋدان-قالالار اراسىندا جٷزەگە اسادى.
وليمپيادالىق سپورت تٷرلەرٸمەن قاتار, ۇلتتىق سپورت تٷرلەرٸ دە باسىم باعىت رەتٸندە بەلگٸلەندٸ. مينيسترلٸك سپورت سالاسىن قارجىلاندىرۋ تەتٸكتەرٸن جەتٸلدٸرۋ جەنە بيۋدجەت شىعىندارىن تيٸمدٸ باسقارۋ باعىتىندا جٷيەلٸ جۇمىس جٷرگٸزٸپ كەلەدٸ. ٶڭٸرلٸك سپورت باسقارمالارى مەن ۇلتتىق سپورت فەدەراتسييالارىنا بيۋدجەت قاراجاتىن ٷنەمدەپ, قارجىلاندىرۋدىڭ قايتالانۋىن بولدىرماۋ ٷشٸن «1 ٶڭٸر – 1 كلۋب – 1 سپورت تٷرٸ» قاعيداتىن ۇستانۋ ۇسىنىلدى. «دەنە شىنىقتىرۋ جەنە سپورت تۋرالى» زاڭعا سەيكەس كوماندالىق سپورت تٷرلەرٸ بويىنشا كەسٸبي كلۋبتاردى قارجىلاندىرۋعا شەكتەۋ ەنگٸزٸلدٸ. بۇل – قارجىنىڭ اشىق ەرٸ تيٸمدٸ جۇمسالۋىن قامتاماسىز ەتٸپ, كلۋبتاردى بالاما قارجى كٶزدەرٸن تارتۋعا باعىتتالعان ماڭىزدى قادام. سونداي-اق زاڭ بويىنشا شەتەلدٸك سپورتشىلاردى ۇستاۋعا, ولارعا ەڭبەكاقى تٶلەۋگە بيۋدجەت پەن كۆازيمەملەكەتتٸك سەكتوردىڭ قاراجاتىن پايدالانۋعا تىيىم سالىندى. بۇل شەشٸم جەرگٸلٸكتٸ كادرلاردى قولداۋعا, وتاندىق سپورتشىلاردىڭ بەسەكەگە قابٸلەتتٸلٸگٸن ارتتىرۋعا, ۇلتتىق سپورت مەكتەپتەرٸن دامىتۋعا باعىتتالعان. جاڭارتىلعان زاڭ اياسىندا سپورتتى ستراتەگييالىق تۇرعىدان دامىتۋعا باعىتتالعان بٸرقاتار ماڭىزدى نورمالار ەنگٸزٸلدٸ. وليمپيادا, پاراليمپيادا, سۋردليمپيادا, ازييا جەنە ازييا پارا ويىندارىنداعى ۇلتتىق قۇرامالاردىڭ نەتيجەلەرٸن ەسكەرە وتىرىپ, 60-تان استام باسىم سپورت تٷرٸنٸڭ تٸزٸمٸن بەكٸتتٸ. 11 ۇلتتىق سپورت تٷرٸ باسىم سپورت تٷرلەرٸ قاتارىنا ەنگٸزٸلدٸ
بيىلدان باستاپ ۇلتتىق سپورت تٷرلەرٸ دە وليمپيادالىق باعىتتارمەن قاتار ماقساتتى قارجىلاندىرۋعا, جوعارى جەتٸستٸكتەر سپورتى رەتٸندە جٷيەلٸ دامۋعا مٷمكٸندٸك الادى. قابىلدانعان شارالار – وتاندىق سپورتتى تۇراقتى ەرٸ تيٸمدٸ مودەل بويىنشا دامىتۋعا باعىتتالعان كەشەندٸ رەفورمانىڭ بٸر بٶلٸگٸ. تۋريزم جەنە سپورت مينيسترلٸگٸ زاڭدا كٶزدەلگەن نورمالاردى مەملەكەتتٸك ساياسات اياسىندا ٸسكە اسىرىپ, ولاردىڭ ورىندالۋىن بارلىق دەڭگەيدە قامتاماسىز ەتەدٸ.
– بۇقارالىق, بالالار-جاسٶسپٸرٸمدەر سپورتى – مەملەكەتتٸك ساياساتتىڭ نەگٸزگٸ باعىتى. رەزەرۆ دايارلاۋ, دارىندى, تالانتتى جاستاردى قولداۋ قاي دەڭگەيدە?
– قازٸردە ەلٸمٸزدە 912 بالالار-جاسٶسپٸرٸمدەر كلۋبى, 521 مامانداندىرىلعان سپورت مەكتەبٸ جۇمىس ٸستەيدٸ. وندا 700 مىڭنان استام جاسٶسپٸرٸم سپورتپەن اينالىسادى.
دارىندى بالالارعا ەرەكشە كٶڭٸل بٶلٸنەدٸ. وليمپيادالىق رەزەرۆتەگٸ سپورت-ينتەرناتتاردا 6 مىڭنان استام بالا وقيدى. ولار بولاشاقتا ۇلتتىق قۇرامانىڭ نەگٸزگٸ ساپىن تولىقتىرۋى مٷمكٸن. بۇل – تەك تالانتتى قولداۋ عانا ەمەس, جٷيەلٸ چەمپيونداردى دايارلاۋ جۇمىسى.
مەملەكەت سپورتقا قولجەتٸمدٸلٸكتٸ ارتتىرۋعا دا باسا نازار اۋدارادى. مەملەكەتتٸك تاپسىرىس اياسىندا 240 مىڭنان استام بالا ەل بويىنشا 7 مىڭ سپورت سەكتسيياسىنا تەگٸن قاتىسادى. بۇل – تۇرعىلىقتى جەرٸنە نەمەسە ەلەۋمەتتٸك جاعدايىنا قاراماستان, ەر بالاعا سپورتپەن اينالىسۋعا مٷمكٸندٸك بەرەدٸ. نەتيجەسٸندە, سپورتپەن جٷيەلٸ تٷردە شۇعىلداناتىن بالالاردىڭ ٷلەسٸ 30,4%-عا جەتتٸ, ياعني 1,5 ميلليوننان استام بالا. بۇل كٶرسەتكٸش جاستاردىڭ دەنساۋلىعىنا وڭ ەسەر ەتٸپ قانا قويماي, ولاردىڭ بويىندا تەرتٸپ, جاۋاپكەرشٸلٸك جەنە كوماندالىق رۋحتى قالىپتاستىرادى.
– بيىلدان باستاپ بٸرنەشە ٶڭٸردە بٸرىڭعاي ۆاۋچەرلٸك جٷيە ەنگٸزٸلدٸ. قاناتقاقتى جوبانىڭ ارتىقشىلىعى قانداي?
– 2025 جىلعى 1 ماۋسىمنان باستاپ استانا, شىمكەنت, قاراعاندى, قىزىلوردا, اتىراۋ, اقتٶبە قالالارىندا بٸرىڭعاي ۆاۋچەر ەنگٸزۋ بويىنشا قاناتقاقتى جوبا ٸسكە قوسىلدى. ماقسات – مەملەكەتتٸك جەنە جەكەمەنشٸك سپورت سەكتسييالارىن, شىعارماشىلىق ٷيٸرمەلەردٸ, قوسىمشا بٸلٸم بەرۋ كۋرستارىن بٸر تسيفرلىق پلاتفورمادا بٸرٸكتٸرۋ.
جاڭاشىلدىقتىڭ بٸرٸ – 12 سانات بويىنشا, سونىڭ ٸشٸندە ەلەۋمەتتٸك تۇرعىدان قورعالاتىن, ەرەكشە بٸلٸم بەرۋ قاجەتتٸلٸكتەرٸ بار بالالاردى قامتيتىن بٸرىڭعاي اشىق كەزەك جٷيەسٸن قۇرۋ.
نەگٸزگٸ قاعيدا – ۆاۋچەر بالانىڭ اتىنا تٸركەلەدٸ, ۇيىمعا ەمەس. بۇل سپورت, شىعارماشىلىق جەنە بٸلٸم بەرۋ باعدارلامالارى اراسىندا ەركٸن اۋىسۋعا, قارجىلاندىرۋدان جەنە كەزەكتەن ايىرىلماۋعا مٷمكٸندٸك بەرەدٸ. مەملەكەت قىزمەت تەك ٸس جٷزٸندە كٶرسەتٸلگەننەن كەيٸن عانا تٶلەيدٸ. قاتىسۋ تسيفرلىق تٷردە بەلگٸلەنەدٸ, ال اتا-انا تٶلەمدٸ ناقتى ٷيٸرمەگە پلاتفورما ارقىلى جٸبەرەدٸ. مۇنداي جٷيە جالعان ەسەپتەر مەن جاساندى كٶرسەتكٸشتەردٸ بولدىرمايدى.
ەگەر بالاعا ٷيٸرمە ۇناماسا, اتا-انا قۇجاتتاردى قايتا تاپسىرماي-اق, جەتكٸزۋشٸنٸ اۋىستىرا الادى. ۆاۋچەر جويىلمايدى, بۇل بالالاردىڭ مٷددەسٸن قورعاپ, تاڭداۋ ەركٸندٸگٸن ارتتىرادى. قاناتقاقتى جوبا اياقتالعان سوڭ, ناقتى پٸكٸرلەر مەن تەجٸريبەلەر نەگٸزٸندە الگوريتم جەتٸلدٸرٸلٸپ, ەلدٸڭ بارلىق ٶڭٸرٸندە قولدانىسقا ەنگٸزٸلەدٸ.
– ەلٸمٸزدە حالىقارالىق دەرەجەدەگٸ بەسٸ جوعارى سپورتتىق ٸس-شارالاردى ٶتكٸزۋ قارقىن الىپ كەلەدٸ. بۇل ەلەمدٸك دودالاردى ۇيىمداستىرۋعا سەنٸمدٸلٸكتٸڭ ارتقانىن ايقىنداي تٷسەرٸ انىق.
– دۇرىس ايتاسىز, قازاقستان ٸرٸ حالىقارالىق سپورتتىق جارىستاردىڭ سەنٸمدٸ ۇيىمداستىرۋشىسى رەتٸندەگٸ مەرتەبەسٸن جٷيەلٸ تٷردە نىعايتىپ كەلەدٸ. ەلدە زاماناۋي سپورتتىق ينفراقۇرىلىم, تۋرنيرلەردٸ ٶتكٸزۋدەگٸ تانىلعان تەجٸريبە جەنە جوعارى ۇيىمداستىرۋشىلىق دەڭگەي قالىپتاسقان.
2025 جىلعى تامىز ايىندا قازاقستان بٸرقاتار ماڭىزدى حالىقارالىق سپورتتىق وقيعالارعا تٶرەلٸك ەتەدٸ. مەسەلەن, 14–16 تامىز ارالىعىندا استانا قالاسىنداعى ج.ٷشكەمپٸروۆ اتىنداعى جەكپە-جەك سارايىندا تاەكۆوندودان (WT) G-1 ساناتىنداعى «Kazakhstan Open 2025» حالىقارالىق رەيتينگتٸك تۋرنيرٸ جوعارى دەڭگەيدە ٶتتٸ. ال 16–30 تامىزدا شىمكەنت قالاسىنداعى «Shymkent Shooting Plaza» سپورت كەشەنٸندە 26 ەلدەن 800-دەن استام سپورتشى قاتىساتىن نىسانا كٶزدەۋ جەنە ستەند اتۋدان XVI ازييا چەمپيوناتى ۇيىمداستىرىلادى. سونداي-اق 14–15 تامىزدا استاناداعى «Qazaqstan» جەڭٸل اتلەتيكا كەشەنٸندە تۇڭعىش رەت ەسكەري قىزمەتشٸلەر اراسىنداعى قازاق كٷرەسٸنەن ەلەم چەمپيوناتى جالاۋىن جەلبٸرەتتٸ.
بۇدان بٶلەك, 11–14 تامىز ارالىعىندا ەلوردادا ازييا پاراليمپيادالىق سپورتىنىڭ باستى ٸس-شارالارىن – ازييا پاراليمپيادالىق كوميتەتٸنٸڭ (اپك) كونفەرەنتسيياسىن جەنە VIII باس اسسامبلەياسىن قابىلدادى. مۇنداي اۋقىمدى فورۋم تەك قازاقستاندا عانا ەمەس, ورتالىق ازييادا العاش رەت ٶتكٸزٸلٸپ وتىر. ٸس-شاراعا 45 ەلدەن 190-نان استام دەلەگات قاتىستى. بۇل – حالىقارالىق سپورت فەدەراتسييالارى مەن سەرٸكتەستەردٸڭ ەلٸمٸزگە دەگەن سەنٸمٸنٸڭ ايقىن دەلەلٸ.
ايتا كەتۋ كەرەك, ەتنوسپورت سالاسىنداعى ەڭ ٸرٸ حالىقارالىق جارىستاردىڭ بٸرٸ – بىلتىر 8–13 قىركٷيەك ارالىعىندا استانادا ٶتكەن V دٷنيەجٷزٸلٸك كٶشپەلٸلەر ويىندارى. مەدەني مۇرا مەن سپورت رۋحىن توعىستىرعان بۇل ەرەكشە تۋرنيرگە 90 ەلدەن 2 500-دەن استام سپورتشى جينالدى. قازاقستان قۇراماسى 43 التىن, 32 كٷمٸس, 37 قولا مەدال جەڭٸپ الىپ, جالپىكوماندالىق ەسەپتە بٸرٸنشٸ ورىن يەلەندٸ. كٶشپەلٸلەر ويىندارى قازاقستاننىڭ دەستٷر مەن زاماناۋيلىقتى ٷيلەستٸرە وتىرىپ, مەدەنيەتتەر ديالوگٸنە مىقتى نەگٸز قالاپ وتىرعان ەل رەتٸندەگٸ بەدەلٸن نىعايتتى.
– عىلىمعا تٷرەن سالماي ٸلگەرٸ جىلجۋ بولماسى انىق. ەلٸمٸزدە سپورتشىلاردى دايارلاۋدىڭ عىلىمي مودەلٸن ەنگٸزۋدٸڭ يگٸلٸگٸن كٶرەمٸز بە?
– ەلٸمٸزدە العاش رەت سپورتتىق بٸلٸم بەرۋ جٷيەسٸندە كادر دايارلاۋدىڭ جاڭا ساناتتارى ەنگٸزٸلدٸ. بۇعان دەيٸن وقىتۋ تەك مەكتەپتەگٸ دەنە شىنىقتىرۋ پەنٸنە باعىتتالعان «دەنە شىنىقتىرۋ» ماماندىعى اياسىندا جٷرگٸزٸلسە, ەندٸ جاتتىقتىرۋشى, ەدٸستەمە, وڭالتۋ, ينكليۋزيۆتٸ جەنە تسيفرلىق سپورت باعىتتارىن قامتيتىن ارنايى باعدارلامالار ٸسكە قوسىلدى.
بۇل – ەلٸمٸزدە سپورت ماماندارىن دايارلاۋعا جٷيەلٸ ەرٸ عىلىمي تەسٸل قولدانۋدىڭ العاشقى قادامى. دەنە شىنىقتىرۋ جەنە بۇقارالىق سپورت اكادەميياسىنىڭ بازاسىندا مىناداي بٸلٸم بەرۋ باعدارلامالارى جٷزەگە اسىرىلۋدا: «جاتتىقتىرۋشىلىق قىزمەت (سپورت تٷرلەرٸ بويىنشا)», «سپورت جەنە ساۋىقتىرۋ سالاسىنداعى نۇسقاۋشى-ەدٸسكەر», «سپورتتىق وڭالتۋ», «ٷستەل ٷستٸ سپورت تٷرلەرٸنەن پەداگوگ-جاتتىقتىرۋشى (شاحمات, توعىزقۇمالاق)», «كيبەرسپورت (Esport)», «دەنە شىنىقتىرۋ جەنە سپورت (IP)», «بەيٸمدەلگەن دەنە شىنىقتىرۋ بويىنشا پەداگوگ», «قازاق كٷرەسٸ بويىنشا پەداگوگ-جاتتىقتىرۋشى».
بارلىق باعدارلامادا نەگٸزٸنەن تەجٸريبەگە باسىمدىق بەرٸلگەن. ستۋدەنتتەر وقۋ بارىسىندا سپورت فەدەراتسييالارىندا, كلۋبتاردا, ينكليۋزيۆتٸ جەنە وڭالتۋ ورتالىقتارىندا تاعىلىمدامادان ٶتٸپ, ناقتى جاعدايلاردا كەسٸبي داعدىلارىن جەتٸلدٸرەدٸ. وقۋ مودۋلدەرٸنە سپورتتىق تالداۋ نەگٸزدەرٸ, قۇقىقتىق دايىندىق, جەكەلەي جاتتىعۋ جٷيەسٸ, جاراقاتتىڭ الدىن الۋ, العاشقى كٶمەك, سپورت پسيحولوگيياسى سيياقتى پەندەر ەنگٸزٸلگەن.
مامانداردى دايارلاۋدىڭ جاڭا جٷيەسٸندەگٸ ماڭىزدى جاڭالىقتىڭ بٸرٸ – ەلٸمٸزدە العاش رەت ٸسكە قوسىلعان Executive MBA Sport Management حالىقارالىق قوس ديپلومدى باعدارلاماسى. ونى اكادەمييا فرانتسييانىڭ EKLORE-ed School of Management ۋنيۆەرسيتەتٸمەن بٸرلەسٸپ ەزٸرلەگەن. بۇل – ەلدەگٸ سپورت سالاسىنىڭ ماماندارى مەن باسشىلارىنا ارنالعان العاشقى باسقارۋ ماگيستراتۋراسى. باعدارلاماعا باسقارۋشىلىق ويلاۋ قابٸلەتٸ, حالىقارالىق ستاندارتتار مەن سپورت يندۋستريياسىنداعى ناقتى تەجٸريبەلەر ەنگٸزٸلگەن. سونىمەن قاتار شەتەلدە تاعىلىمدامادان ٶتۋ جەنە ەۋروپالىق ديپلوم الۋ مٷمكٸندٸگٸن قاراستىرادى.
جالپى, مينيسترلٸك زاماناۋي بٸلٸم مەن تەحنولوگييالاردى سپورت سالاسىنا ەنگٸزۋگە دە باسىمدىق بەرٸپ وتىر. مەسەلەن, Performance Hub عىلىمي زەرتتەۋ توبىنىڭ بازاسىندا بوكس, شورت-ترەك, مەنەرلەپ سىرعاناۋ, كونكيمەن جٷگٸرۋ, بياتلون, سەمسەرلەسۋ, ەركٸن كٷرەس, تاەكۆوندو جەنە باسقا دا سپورت تٷرلەرٸ بويىنشا كەشەندٸ عىلىمي تەستٸلەۋ جٷرگٸزٸلٸپ جاتىر. بٷگٸنگە دەيٸن 16 سپورت تٷرٸنەن (ونىڭ ٸشٸندە 10 جازعى جەنە 6 قىسقى) 150-دەن استام سپورتشى سىناقتان ٶتتٸ. سونىمەن قاتار ۇلتتىق قۇرامالار مەن باپكەرلەرگە ارنالعان ارنايى سەمينارلار ۇيىمداستىرىلادى. اتاپ ايتقاندا, ۆەلوسپورت باپكەرلەرٸنە ارنالعان سەمينار, بياتلوننان ۇلتتىق جەنە جاستار قۇرامالارىنا ارنالعان دەرٸستەر ٶتكٸزٸلدٸ. بۇل ٸس-شارالارعا سپورتتىق مەديتسينا ماماندارى مەن دەنە شىنىقتىرۋ جەنە بۇقارالىق سپورت اكادەميياسىنىڭ عالىمدارى دا تارتىلدى.
مينيسترلٸك سپورتتى دامىتۋدا عىلىمي نەگٸزدەلگەن, تۇراقتى ەرٸ زاماناۋي مودەلدٸ ەنگٸزۋ جۇمىستارىن جالعاستىرادى. ەڭ الدىمەن, مامانداردى ساپالى دايارلاپ, ولاردىڭ كەسٸبي جەتٸستٸكتەرٸن قولداۋعا باسىمدىق بەرٸلەدٸ.
– مەملەكەتتٸك ساياساتتىڭ اراسالماعى سپورتتا دا ايقىن اڭعارىلادى. ەلەمدٸك سپورت قاۋىمداستىقتارىمەن بايلانىس نىعايىپ كەلە مە?
– مەملەكەت باسشىسىنىڭ جوعارى جەتٸستٸكتەر سپورتىن جەنە بۇقارالىق سپورتتى دامىتۋعا باعىتتالعان جٷيەلٸ قولداۋى مەن ستراتەگييالىق شەشٸمدەرٸنٸڭ نەتيجەسٸندە قازاقستان حالىقارالىق سپورت ارەناسىنداعى ورنىن نىقتاپ كەلەدٸ. پرەزيدەنت تاپسىرماسى بويىنشا ەلٸمٸزدە حالىقارالىق سپورت قاۋىمداستىقتارىمەن ىنتىماقتاستىقتى نىعايتۋعا باعىتتالعان ٸس-شارالار جٷيەلٸ تٷردە جٷزەگە اسىرىلادى. جىل باسىنان بەرٸ قازاقستانعا 19 حالىقارالىق فەدەراتسييا مەن ۇلتتىق وليمپيادا كوميتەتتەرٸنٸڭ باسشىلارى كەلدٸ. بۇل ەلٸمٸزدٸڭ ەلەمدٸك سپورت قاۋىمداستىعىنداعى بەدەلٸنٸڭ ارتىپ, اتقارىلىپ جاتقان مەملەكەتتٸك ساياساتقا دەگەن سەنٸمنٸڭ جوعارى ەكەنٸن كٶرسەتەدٸ.
ەلٸمٸزدەگٸ گيمناستيكا, كٷرەس, دزيۋدو, بوكس سيياقتى فەدەراتسييالاردىڭ حالىقارالىق سپورت فەدەراتسييالارى مەن ۇيىمدارىنداعى ٶكٸلدەرٸنٸڭ سانى ارتتى. بۇدان بٶلەك, تەك وليمپيادالىق سپورت تٷرلەرٸ بويىنشا 38 جەرلەسٸمٸز حالىقارالىق ۇيىمداردىڭ مٷشەسٸ سانالادى.
پرەزيدەنت تاپسىرمالارىن ورىنداۋ ماقساتىندا تۋريزم جەنە سپورت مينيسترلٸگٸ حالىقارالىق فەدەراتسييالارمەن ىنتىماقتاستىقتى كەڭەيتۋ, ينفراقۇرىلىمدى دامىتۋ, ەلٸمٸزدە ماڭىزدى سپورتتىق ٸس-شارالاردى ٶتكٸزۋ باعىتىندا كەشەندٸ جۇمىستار اتقارادى. 2027 جىلى دزيۋدودان ەلەم چەمپيوناتى قازاقستاندا ٶتەدٸ, بۇل – وتاندىق دزيۋدو تاريحىنداعى ەكٸنشٸ ەلەم بٸرٸنشٸلٸگٸ. 2023 جىلدان باستاپ استانادا «Grand Slam» سەريياسىنداعى «Qazaqstan Barysy» تۋرنيرٸ ۇيىمداستىرىلىپ كەلەدٸ (بيىل وتاندىق سپورتشىلار 9 مەدال جەڭٸپ الدى, جٷلدە قورى – 154 000 ەۋرو). بيىل مامىر ايىندا ەلوردادا پارادزيۋدودان (IBSA) ەلەم چەمپيوناتى ٶتتٸ, وعان 38 ەلدەن 300-دەن استام سپورتشى قاتىستى. بۇدان باسقا دا جاھاندىق ٸرٸ سايىستار دا ۇيىمداستىرىلادى.
قورىتا ايتقاندا, سپورتتى دامىتۋدىڭ ستراتەگييالىق كەشەندٸ جوسپارى نەگٸزٸندە اۋقىمدى جۇمىستار اتقارىلىپ جاتىر.
ەڭگٸمەلەسكەن –
قۋانىش نۇردانبەكۇلى,
«Egemen Qazaqstan»
