Freedom Inside '26

شەمٸل ەبٸلتاي نازارباەۆقا ارناعان «ەلباسى» كٷيٸن ٶرتەپ جٸبەردٸ

شەمٸل ەبٸلتاي نازارباەۆقا ارناعان «ەلباسى» كٷيٸن ٶرتەپ جٸبەردٸ
كٷيشٸ شەمٸل ەبٸلتايدىڭ  «دومالاق انا», «شاقشاق جەنٸبەك», «بەكەت-اتا», «قىدىر كەزگەن قىزىلقۇم», «قوجا احمەت ياساۋي», «جەر ۇرانى – ۇلىتاۋ», «ورداباسى», «قۇرمانعازى – كٷي دٷلدٷل» اتتى كٷيلەرٸ كٶپشٸلٸككە بەلگٸلٸ. ول ن.نازارباەۆقا ارناپ «ەلباسى» كٷيٸن دە شىعارعان. بەلگٸلٸ كٷيشٸمەن مەلٸم.كز سايتىنىڭ جۋرناليستەرٸ از-كەم پٸكٸرلەسٸپ سۇحاتتاسىپتى. سونىڭ نازارلارىڭىزعا ۇسىنامىز.  

 

–  «ەلباسى» دەگەن كٷيٸڭٸز بار ەدٸ...  وسى كٷيٸڭٸزدٸڭ تاعدىرى قالاي بولىپ جاتىر?

– بولدى. بٸراق قازٸر مەن ونى ٶرتەپ جٸبەردٸم.

– نەگە?

– نازارباەۆ تاقتا تۇرعاندا كەتەم دەپ ويلامادى. پاتشا ەلمەن بٸرگە بولا ما دەگەن ٷمٸت بولدى, بٸزدە. مىناداي جاعدايدان كەيٸن كٷيدٸڭ كيەسٸنە قالمايىن دەپ ٶرتەپ جٸبەردٸم. كٷي – قازاقتىڭ بويتۇمارى. بۇرىن گەتە مەن بەتحوۆەن دە نوپالەونعا ارناپ شىعارما جازعان. كەيٸن قاتتى رەنجٸپ, ٶكٸنگەن دەسەدٸ. مەنٸڭ دە كٶڭٸل-كٷيٸم وسىنداي.

– نوتاسىن ٶرتەدٸڭٸز با?

– نوتاسىن, بەرٸن-بەرٸن. تٸپتٸ ويىمنان شىعارىپ تاستادىم. ونداي كٷي جوق قازٸر. قازٸرگٸ ۋاقىتتا شەرلٸمٸن. بەرٸمٸز شەرلٸمٸز

– نازارباەۆ تۋرالى ەلەۋمەتتٸك جەلٸدە, باسپاسٶز بەتتەرٸندە پٸكٸر  بٸلدٸردٸڭٸز بە?

– مەن سٶزدٸڭ ادامى ەمەسپٸن!

– قاسىم-جومارت توقاەۆقا كٷي ارنامادىڭىز با? قاڭتار قىرعىنى قالاي ەسەر ەتتٸ?

– 7 قاڭتار كٷنٸ قر پرەزيدەنتٸ قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ حالىققا جولداعان ٷندەۋٸ مەنٸ دە جٸگەرلەندٸرٸپ, دومبىرام سٶيلەپ كەتتٸ. سودان «قاڭتار قىرعىنى» دەگەن كٷي تۋدى. شىنىمدى ايتايىن, مەنٸ ونى جەيدان-جەي شىعارا سالعان جوقپىن. توقاەۆ حالىققا ٷندەۋ جولداماعاندا وسى كٷي شىقپايتىن ەدٸ.

تۋىندى كەشەگٸ «قاڭتار قىرعىنىنا» بايلانىستى.  جامبىلدىڭ «لەنينگرادتىق ٶرەندەرٸم» ٶلەڭٸ سيياقتى. «قاڭتار قاھارمانى» دەگەن كٷيٸم ٶلگەندەرگە تاعزىم, تٸرٸ قالعاندارعا رۋح بەرۋ ٷشٸن شىعارىلدى. مەنەن «شەمٸل, نەشە كٷيٸڭ بار?» دەسە بٸر عانا كٷيٸم بار دەۋٸم مٷمكٸن. ول – «قاڭتار قاھارمانى». قاسىم-جومارتتىڭ اتاسىنا «توقاي تاعدىرى» دەگەن كٷيمەن قۇلپىتاس قويدىم. 30-جىلدارى اشارشىلىق قۇربانى بولعان عوي. ونىڭ مولاسى دا جوق. اشتان ٶلگەن 4 ملن ادامنىڭ بٸرٸ.

ول كٷيدٸڭ جەلٸسٸمەن بٸر اقىن «توقاي تاعدىرى» دەگەن پوەما جازدى. پوەمادا

«جاڭا كٶرگەن جاندايمىن تاڭدى مىنا,

تاسىتتىڭ-اۋ تەبٸرەنتٸپ قاندى قۇمار,

قۇربانداردىڭ رۋحىنا كٷيمەن تاعزىم,

بۇل اشتىققا ارنالعان مەڭگٸ مۇرا»,- دەگەن جولدارى بار.

توقاەۆ پرەزيدەنت بولماي تۇرعاندا «ەكە تۋرالى تولعانىس» دەگەن كٸتابىن وقىعانمىن. سول بويىنشا تۋعان كٷي ەدٸ. ەيتپەسە توقاەۆپەن كەزدەسكەن ادام ەمەسپٸن. كەزدەسۋ دە شارت ەمەس. ەلگە جاقسىلىق جاساپ, ەدٸلدٸكتٸ ورناتسا بولدى. وتىز جىل ويراننىڭ قۇربانى بولدىق. ەندٸ ەسٸمٸزدٸ جيىپ كەلە جاتىرمىز. تەمٸرقازىعىمىز ايقىندالىپ, قازاقستان باقىتتى ەل بولاتىنىنا سەنٸپ وتىرمىن, اينالايىن.

– قازٸرگٸ پرەزيدەنتتٸڭ قاسىنان تابىلسام دەيسٸز بە, سوندا?

– بۇرىن نازارباەۆتىڭ ىقپالىنان شىعا الماي جٷر ەدٸ, ەرلٸگٸ بٸر كٷندە ەيگٸلەندٸ. مٸنەزٸ بار. شىڭعىسحاننىڭ ۇرپاعى ەكەنٸن كٶرسەتتٸ. بۇل – ەكٸنشٸ شىڭعىسحان. «بٸلٸمدٸ مىڭدى جىعادى» دەگەن وسى. ۇلتىمىزدىڭ قازٸرگٸ سٷيەنٸشٸ - وسى كٸسٸ. مەشھٷر جٷسٸپ ايتقان 30 جىلدان كەيٸنگٸ كەلگەن جانى تازا ادام وسى - توقاەۆ دەپ وتىرمىن. مەنٸڭ ايتقانىم شىندىق. دوس بولساڭ دا, قاس بولساڭ دا قازاقتىڭ بەرٸنە بٸردەي قارايمىن. مەن كٷيٸمنٸڭ كومپاسى قالاي جٷرەدٸ, سول ىرعاقپەن ٶمٸر سٷرٸپ كەلە جاتقان اداممىن.

– جاڭا قازاقستاننان نە كٷتەسٸز?

– جاڭا ساياساتقا جاڭا ساياسي رەفورما جاساۋ كەرەك, كونستيتۋتسييانى قايتا جاساۋ كەرەك. پارلامەنتتٸ تاراتۋ كەرەك. «نۇر وتان» پارتيياسىن جويۋ كەرەك. سوندا عانا قاسىم-جومارت كەمەلۇلى ناعىز باتىر بولىپ شىعادى. بۇرىنعى جولمەن جٷرە بەرسەك, ەشتەڭە دە ٶزگەرمەيدٸ. الداعى كٷندەردەن تەك جاقسىلىق قانا كٷتەمٸن. بابالارىمىز ارمانداعان قوي ٷستٸنە بوزتورعاي جۇمىرتقالاعان زامانعا جەتەمٸز دەپ سەنٸپ وتىرمىن.

پٸكٸرلەسكەن: ولجاس ەبٸلۇلى