قازاقستاندا بايلار مەن وليگارحتارعا سالىقتى ارتتىرۋ مەسەلەسٸ كٷن تەرتٸبٸنە شىقتى. بۇل ۇسىنىستى مەجٸلٸس دەپۋتاتى ەرلان سايروۆ كٶتەرٸپ, تابىسى مەن بايلىعى اسا جوعارى ازاماتتار قوعام الدىنداعى جاۋاپكەرشٸلٸكتٸ كٶبٸرەك سەزٸنۋٸ تيٸس ەكەنٸن ايتتى. ونىڭ پٸكٸرٸنشە, ەلەۋمەتتٸك تەڭسٸزدٸكتٸ ازايتۋ ٷشٸن بايلارعا سالىناتىن سالىقتى ەدٸلەتتٸ تٷردە قايتا قاراۋ قاجەت. بۇل جايتقا قاتىستى ۇلتتىق ەكونوميكا مينيسترٸ سەرٸك جۇمانعاري مەن ونىڭ ورىنباسارى ازامات ەمرين نە دەپ اقتالدى? سايروۆ نە ويلايدى? Dalanews.kz تٸلشٸسٸ دەپۋتاتتىڭ ٶزٸنە حابارلاسىپ, جاعدايعا شولۋ جاسادى.
دەپۋتات ەرلان سايروۆ بۇعان دەيٸن مەجٸلٸستە سالىق كودەكسٸ قارالىپ جاتقانىن حابارلاعان بولاتىن.
"سالىق ەلەۋمەتتٸك قايتا بٶلۋدٸڭ قۇرالى. ەسكٸ قازاقستاندا وليگارحتار ٶزدەرٸنٸڭ بيلٸكپەن اۋىز جالاسقاندىعىن پايدالانىپ, سالىقتى از تٶلەگەن. قازٸر سالىق كودەكسٸندە وسى بايلارعا سالىناتىن سالىق, تاۋ-كەن سالاسىندا, سونىمەن قاتار, مۇناي سالاسىندا كورپوراتيۆتٸك كٸرٸس سالىعىن بانكتەردەن جەنە ٸرٸ كورپوراتسييالاردان تٷسەتٸن ديۆيدەنتتەردەن سالىق جەنە قازاقستاندىق, شەتەلدٸك, ازاماتتار, جەكە تۇلعالار, جىلدىق تابىسى 2,5 ملرد تەڭگەدەن اساتىن بولسا, ولارعا 17 پايىز كٸرٸس سالىعىن تٶلەتۋ جٶنٸندە ۇسىنىستار ەنشٸزدٸك. وسى كورپوراتيۆتٸك كٸرٸس سالىعى ديۆيدەنت سالىعىنىڭ بەرٸ - بايلار تٶلەيتٸن سالىق. ال قوسىمشا قۇن سالىعى (ندس) ول كەدەيلەر تٶلەيتٸن سالىق. سوندىقتان قازٸر بايلار تٶلەيتٸن سالىقتى ارتتىرۋىمىز كەرەك", دەگەن ەدٸ دەپۋتات.
جۇمانعارين نە دەپ اقتالدى?
ۇلتتىق ەكونوميكا مينيسترٸ سەرٸك جۇمانعارين اقوردا دەلٸزٸندە سەن-سالتاناتقا سالىقتان باس تارتۋ مەسەلەسٸنە قاتىستى پٸكٸر بٸلدٸرگەن ەدٸ. جۇمانعاريننٸڭ ايتۋىنشا, بۇل باستامانىڭ ورنىنا كەيبٸر تاۋارلار مەن مٷلٸك تٷرلەرٸنە جوعارىلاتىلعان سالىق مٶلشەرلەمەلەرٸ ەنگٸزٸلمەك.
“الدىمەن سەن-سالتانات دەگەن نە ەكەنٸن انىقتاپ الۋ كەرەك”, – دەيدٸ مينيستر. ونىڭ ايتۋىنشا, قازٸرگٸ ۇسىنىستاردىڭ ٶزٸندە سەن-سالتانات رەتٸندە قاراستىرىلاتىن دٷنيەلەر بار.
فوتو:primeminister.kz
مىسالى:
- ەگەر سٸزدٸڭ جىلجىمايتىن مٷلكٸڭٸزدٸڭ جالپى قۇنى 450 ميلليون تەڭگەدەن اسسا, وندا سٸز جىل سايىن 3 ميلليون تەڭگە بازالىق سالىق تٶلەيسٸز. بۇعان قوسا, وسى سومادان اسقان ەر تەڭگەگە قوسىمشا 2% سالىق سالىنادى.
- 75 ميلليون تەڭگەدەن جوعارى تۇراتىن كٶلٸكتەرگە دە وسىعان ۇقساس جوعارى سالىق ەنگٸزٸلەدٸ.
- قىمبات ٸشٸمدٸكتەر مەن تەمەكٸ ٶنٸمدەرٸنە دە قاتاڭ تالاپتار قاراستىرىلعان.
«بۇدان باسقا نە سەن-سالتاناتقا جاتادى – ٶزٸم دە ناقتى ايتا المايمىن», – دەپ تٷيٸندەدٸ جۇمانعارين.
ال 1 سەۋٸردە جۇمانعاريننٸڭ بٸرٸنشٸ ورىنباسارى ازامات ەمرين سەناتتا ٶتكەن دٶڭگەلەك ٷستەلدەن كەيٸن جۋرناليستەرگە بەرگەن سۇحباتىندا جاڭا سالىق كودەكسٸندە سەن-سالتانات سالىعى قالاي قاراستىرىلاتىنىن تٷسٸندٸردٸ.
“سەن-سالتانات سالىعى دەگەن ارنايى بٶلەك سالىق تٷرٸ بولمايدى”, - دەدٸ ۆيتسە-مينيستر. ونىڭ ورنىنا جەكەلەگەن قىمبات تاۋارلار مەن مٷلٸككە سالىق مٶلشەرلەمەلەرٸ ارتتىرىلادى.
فوتو: جي | Dalanews.kz
قىمبات ٸشٸمدٸكتەر مەن تەمەكٸگە قوسىمشا اكتسيز
- مىسالى, باعاسى 5 ميلليون تەڭگەدەن اساتىن بٸر بٶتەلكە كونياك ەلٸمٸزگە كەدەن ارقىلى كٸرسە, ونى ەكەلگەن جەكە تۇلعا قۇنىنىڭ 10%-ى مٶلشەرٸندە قوسىمشا سالىق تٶلەيدٸ.
- قازٸرگٸ كەزدە مۇنداي ٶنٸمدەرگە 470 تەڭگە كٶلەمٸندە عانا سالىق سالىنادى. ەندٸ بۇل كٶرسەتكٸشكە قوسىمشا اكتسيز قوسىلماق.
- سول سيياقتى قىمبات شىلىم ٶنٸمدەرٸنە دە اكتسيز ەنگٸزٸلەدٸ.
- ال ەگەر 100 مىڭ دوللاردان قىمبات كٶلٸك سىرتتان ەكەلٸنسە, وعان دا 10% كٶلەمٸندە اكتسيز سالىنادى.
فوتو:primeminister.kz
بٸرنەشە كٶلٸك پەن پەتەرٸ بارلار كٶبٸرەك سالىق تٶلەيدٸ
ازامات ەمريننٸڭ ايتۋىنشا, بٸر ادام بٸرنەشە قىمبات كٶلٸك ەكەلسە, ولاردىڭ سانىنا قاراي اكتسيز مٶلشەرٸ دە ارتا بەرەدٸ.
مٷلٸك سالىعى دا ٶزگەرەدٸ. قازٸر بٸر پەتەردٸڭ قۇنى 25 ميلليون تەڭگە بولسا, سوعان 0,1% مٶلشەرٸندە سالىق تٶلەنەدٸ. بٸراق ەگەر ادامنىڭ بٸرنەشە پەتەرٸ بولسا, ولاردىڭ قۇنى قوسىلىپ ەسەپتەلٸپ, جالپى سومادان 1% كٶلەمٸندە سالىق الىنباق.
“ياعني سالىق كٶلەمٸ قازٸرگٸمەن سالىستىرعاندا 10 ەسە كٶپ بولادى”, - دەدٸ ەمرين.
سايروۆ: "قازاقستاندا رەزيدەنت ەمەس ازاماتتار 17 پايىزعا دەيٸن پايدا سالىعىن تٶلەۋٸ كەرەك"
Dalanews.kz تٸلشٸسٸ ازامات ەمرين مەن سەرٸك جۇمانعاريننٸڭ مەلٸمدەمەسٸنەن كەيٸن دەپۋتاتقا تاعى بٸر حابارلاسىپ, بايلارعا سالىنۋى قاجەت سالىققا قاتىستى ويىن ناقتىلادى.
"سالىقتىڭ ٶزٸ قوعامنىڭ باي, اۋقاتتى ازاماتتارىنا مەملەكەتتەگٸ جاعدايى ناشار ازاماتتارعا مەملەكەت بايلىعىن قايتا قالىپتاستىرۋدىڭ تەتٸگٸ بولىپ تابىلادى. سوندىقتان سالىق كودەكسٸنە ەلٸمٸزدەگٸ باي, قۋاتتى ازاماتتاردىڭ مەملەكەت الدىنداعى جاۋاپكەرشٸلٸگٸ زور بولۋى كەرەك", دەيدٸ دەپۋتات.
ونىڭ سٶزٸنشە, بۇل حالىقارالىق پراكتيكا.
"ال قاراستىرىلىپ جاتقان سالىق كودەكسٸنە كەلەر بولساق, تاريحتا العاش رەت ديۆيدەنتتەرگە 10 پايىز سالىق قاراستىرىلىپ جاتىر. ول ەلٸمٸزدەگٸ ٸرٸ وليگراحتار مەن بانك قۇرىلتايشىلارىنا سالىنىپ تۇرعان تٸكەلەي سالىق بولىپ تابىلادى. ودان سوڭ ەكونوميكادا مەتاللۋرگييا, مۇناي سەكتورىندا كورپوراتيۆتٸك تابىس سالىعىن 20 پايىزعا ٶسٸرۋدٸ, ەسٸرەسە مەتاللۋرگييا سالاسىندا 25 پايىزعا ٶسٸرۋدٸ تالاپ ەتٸپ وتىرمىز. سونىمەن قاتار, دەپۋتاتتىق باستاما رەتٸندە قازاقستاندا رەزيدەنت ەمەس ازاماتتار تابىسى 2,5 ملرد تەڭگەدەن ارتسا 17 پايىزعا دەيٸن پايدا سالىعىن ارتتىرۋ جٶنٸندە ۇسىنىس تاستادىق. بۇل ۇسىنىستار ەلٸمٸزدەگٸ باي, وليگارحتاردىڭ مەملەكەتتٸڭ ەكونوميكالىق جاۋاپكەرشٸلٸگٸن ارتتىراتىن تەتٸك بولىپ سانالادى", دەپ تٷيٸندەدٸ سايروۆ.
