Dalanews.kz-تٸڭ بٷگٸنگٸ سپيكەرٸ دە قازاق تٸلٸ ٷشٸن جىلدار بويى قۇقىقتىق كٷرەس جٷرگٸزٸپ كەلە جاتقان زاڭگەر, قوعام بەلسەندٸسٸ – جاندوس ٶستەمٸر. بٷگٸنگە دەيٸن قازاق تٸلٸنٸڭ مەسەلەسٸنە قاتىستى تيٸستٸ ورگاندارعا بٸر ٶزٸ eOtinish ارقىلى 5000-نان اسا شاعىم تٷسٸرگەن جاندوس ٶستەمٸرمەن استانالىق تٸلشٸمٸز كەزدەسٸپ, قازاق تٸلٸنٸڭ قۇقىقتىق جاي-كٷيٸ تۋرالى ەڭگٸمەلەستٸ.
– جاندوس مىرزا, تٸل مەسەلەسٸنە قاتىستى بٸرتالاي جۇمىس اتقارعان ەكەنسٸز. جالپى, قوعامدىق جۇمىسپەن اينالىسقانىڭىزعا قانشا جىل جەنە بۇل كٷرەستٸڭ باستالۋىنا نە تٷرتكٸ بولدى?
– وسى مەسەلەمەن 15 جىل بويى اينالىسىپ كەلەمٸن. بۇعان بەلگٸلٸ بٸر مەكەمە تەلەفون شالعاندا «زدرەستە, گوۆوريتە پو رۋسسكيي» دەگەن دٶڭايبات تالاپ تٷرتكٸ بولدى.
«ٶز ەلٸمدە قازاقشا سٶيلەگەنٸم ٷشٸن نەگە ايىپتى بولۋىم كەرەك» دەگەن ساۋال مازا بەرمەيتٸن. ورىسشا سۇراق قويعان ادامعا قازاقشا جاۋاپ قاتساڭ جاقتىرماي, تٸپتٸ, كەيدە توسىرقاي قارايتىن.
ٶكٸنٸشكە قاراي, 15 جىل ٶتسە دە, باياعى جارتاس, سول جارتاس. قازاقشا جاۋاپ بەرسەڭ «ۇلتشىل» دەپ جاقتىرماي قارايتىندار كٶپ. وسىعان قاتتى ناليمىن. ٶز ەلٸمدە قالاعان اقپاراتتى ەش قىسىلماي انا تٸلٸمدە الۋىما كەدەرگٸ بولماسا دەيمٸن.
– سٸز قانداي دا بٸر قاۋىمداستىقتا بارسىز با, ەلدە تەك ازامات رەتٸندە ٶز بەتٸڭٸزشە كٷرەس جٷرگٸزٸپ كەلەسٸز بە?
– ەشبٸر قاۋىمداستىق ٶكٸلٸ ەمەسپٸن. قازاق تٸلٸ ارقىلى بٸرەۋلەر حايپ جاسايتىن بولار, بٸراق مەن تٸلگە دەگەن كٷرەستٸ زاڭگەر بولعان سوڭ ناقتى تالاپ-تٸلەك ارقىلى جٷرگٸزەمٸن.
- تٸل ٷشٸن جٷرگٸزٸپ كەلە جاتقان كٷرەستە مورالدىق قىسىم, ەموتسييالىق قارسىلىقتان بٶلەك قانداي پروبلەمالارعا تاپ بولاسىز?
– نورماتيۆتٸك جاعىنان كٶپتەگەن كەدەرگٸگە تاپ بولدىم. تٸل مەسەلەسٸن كٶتەرگەندە كٶپشٸلٸگٸ «بٸزدە قوس تٸل بار» دەگەندٸ العا تارتادى.
كٶپ رەتتە «قازاق تٸلٸ بارلىق سالادا قولدانىلاتىن تٸل» دەگەن نورمانى تالاپ-ارىزىما ارگۋمەنت رەتٸندە كەلتٸرەمٸن.
اتا زاڭدا «مەملەكەتتٸك تٸل بٸرەۋ عانا, ورىس تٸلٸ – مەمورگان مەن ٶزٸن-ٶزٸ باسقارۋ ورگاندارىندا قولدانىلادى» دەپ كٶرسەتٸلگەن دەگەندٸ مەمقىزمەتكەرلەردٸڭ ٶزٸ تٷسٸنبەيدٸ. تٸلدەر تۋرالى زاڭ, سالىق كودەكسٸ مەن باسقا دا زاڭدا مەملەكەتتٸك تٸل – قازاق تٸلٸ بولعانىنا قاراماستان, «قازاق جەنە ورىس تٸلٸندە» دەگەن تٸركەستٸ قوسىپ تاستاعان.
الدىڭعى جىلى «تٸل تۋرالى زاڭعا» ٶزگەرٸس ەنگٸزٸلٸپ, بٸراز دەمەۋ بولدى. بٸراق ول جەتكٸلٸكسٸز. ول جەرگە دە «قازاق تٸلٸ, قاجەت بولعان جاعدايدا ورىس تٸلٸ جەنە ٶزگە دە تٸلدەر» دەگەن كٶپتەگەن باپ ەنگٸزٸلدٸ.
كٶرنەكٸ اقپاراتتا بۇرىن تەك قازاق تٸلٸندە جازۋ زاڭ بۇزۋشىلىق ەدٸ, بٸر-ەكٸ جىلدا «قاجەت بولعان جاعدايدا ورىس نەمەسە ٶزگە تٸلدە» دەگەن قوسىلىپ جاقسى بولدى. بٷگٸنگٸ تاڭدا كەز كەلگەن كٶرنەكٸ اقپاراتتا قازاق تٸلٸ بولۋى مٸندەتتٸ.
– ارىز-شاعىمدى قالاي جٸبەرەسٸز جەنە وسى ۋاقىت ارالىعىندا قانشا ارىز جازعانىڭىزدىڭ ەسەبٸ بار ما?
- تالاپ تٸلەكتەرٸمدٸ ە-Otinish ارقىلى جٸبەرەمٸن. وسى كٷنگە دەيٸن تٸلگە قاتىستى 5000-نان اسا ارىز-شاعىم تٷسٸرٸپپٸن. كەز كەلگەن قىزمەت تٷرٸندە سەرۆيس قازاقشا بولماسا, سالانى انىقتاپ الىپ, تيٸستٸ مەكەمەگە ٶتٸنٸش جولدايمىن.
مەسەلەن, اس مەزٸرٸ مەمتٸلدە بولۋى كەرەك دەگەن ناقتى باپ بار. سوعان سٷيەنٸپ, كەز كەلگەن كافە, مەيرامحانالاردان مەزٸردٸڭ قازاق تٸلٸندە بولۋىن تالاپ ەتٸپ كەلەمٸن.
بارلىق جەر مەزٸردٸڭ قازاق تٸلٸندەگٸ نۇسقاسىن ەزٸرلەپ قويعان, بٸرەۋ سۇراسا عانا ەكەپ بەرەدٸ. قاراساڭىز جاپ-جاڭا, مٷلدە اشىلماعان بولىپ تۇرادى. ودان بٶلەك, فيسكالدى تٷبٸرتەكتەر بار. سالىق, قارجىلىق تٷبٸرتەك دەگەن كەز كەلگەن مەملەكەتتٸڭ بەلگٸسٸ. فيسكالدى چەك قاي تٸلدە جازىلسا سول مەملەكەتكە تيەسٸلٸ دەگەندٸ بٸلدٸرەدٸ.
سوڭعى تٶرت-بەس اي وسى مەسەلەمەن اينالىسىپ, كٶپتەگەن مەكەمە قازاق تٸلٸندەگٸ تٷبٸرتەكتٸ شىعارا باستادى. قىزمەت العاندا چەك سۇرايمىن, قازاق تٸلٸندە بولماسا تيٸستٸ ورگانعا حابارلاسامىن. العاش انۆار, Small سيياقتى ٸرٸ ساۋدا جەلٸلەرٸنەن باستادىم. ەزٸر وسى ساۋدا جەلٸلەرٸندە چەكتەر قازاق تٸلٸندە بەرٸلە باستادى.
– سوندا چەكتەرگە قاتىستى دا زاڭنىڭ وسال تۇستارى بار ما?
– 2018 جىلعى قارجى مينيسترٸنٸڭ «چەكتە قازاق تٸلٸنە تەن ەرٸپتەر بولۋى كەرەك» دەگەن بۇيرىعى بار. بٸراق ارى قاراي قاداعالايتىن ورگان ولار ەمەس. «كەسٸپكەر تٷبٸرتەكتٸ قاي تٸلدە جازاتىنىن ٶزٸ تاڭدايدى, سول سەبەپتٸ بٸز وعان ايىپپۇل سالا المايمىز» دەيدٸ.
قازاق تٸلٸنە مەملەكەت دەڭگەيٸندە مەرتەبە بەرٸلمەگەن
– بۇل قازٸرگٸ ساياسي ەليتانىڭ ٶز جاعدايلارىن ويلاپ جاساپ وتىرعان ەرەكەتٸ مە, ەلدە وسىنى جاقسىلاپ جازاتىن زاڭگەرلەردٸڭ بولماۋى ما?
– بٸزدە 30 جىل بويى – ساياسي ەليتا, لاۋازىمدى باسشىلار, ٸرٸ بيزنەس ٶكٸلدەرٸ تەك ورىس تٸلٸندە سٶيلەپ كەلە جاتىر.
دەمەك, ولارعا مەمتٸلدٸڭ مەرتەبەسٸنٸڭ كٶتەرٸلۋٸ, ورىس تٸلٸنٸڭ مەرتەبەسٸنٸڭ تٷسۋٸ ديسكومفورت تۋدىرادى. بولاشاقتا ٶزدەرٸنە ىڭايسىز بولادى, سول سەبەپتٸ ولار تٸل مەسەلەسٸن سوزىپ كەلەدٸ. مەسەلەن, 2005 جىلى – 70%, 2012 جىلى – 80% جەنە تۇڭعىش پرەزيدەنتٸمٸزدٸڭ 2020 جىلى بەرٸمٸز قازاقشا سٶيلەيمٸز دەگەن سٶزٸ بار. قازٸر 2023 جىل اياقتالىپ جاتىر, جاعداي ەلٸ ٶزگەرمەدٸ.
– دەمەك, حالىق ٷمٸت ارتقان جاڭا قازاقستاننىڭ ساياسي ەليتاسى دا بۇعان مٷددەلٸ بولماي تۇر عوي?
– قازٸرگٸ پرەزيدەنت جولداۋىندا قازاقتٸلدٸ اۋديتوريياعا تٶرت-بەس كەمپيت لاقتىرعانداي جۇبانىش بولار سٶزدٸ ايتتى. «ۇلتتىق قاۋٸپسٸزدٸك – قازاق تٸلٸنەن باستالادى» دەدٸ. بٸراق ارتىنشا «قازاق تٸلٸ مەسەلەسٸن ساياسيلاندىرماڭدار» دەپ جاتىر. ەكٸ كٷننەن كەيٸن «حالىقارالىق ورىس تٸلٸ ۇيىمىن قۇرايىق» دەدٸ.
– زاڭگەر بولعان سوڭ كٶپتەگەن قۇجات سٸزدٸڭ قولىڭىزدان ٶتەدٸ, ودان بٶلەك قانداي دا بٸر پەرمەن بار عوي سٸزدە?!
– بٸراق بۇل جەتكٸلٸكسٸز. تەك قازاقستاندا عانا ادام قازاق تٸلٸن بٸلمەي مەمقىزمەتكەر بولا الادى. قازتەست دەگەن بار, ونىڭ نەتيجەسٸ جۇمىسقا كٸرەر كەزدە ەسەپكە الىنبايدى. بۇل دەگەنٸڭٸز بارىپ تۇرعان سوراقىلىق.
مەملەكەتتٸك قىزمەتتەر اگەنتتٸگٸنە بٸرنەشە رەت ناقتى قىزمەتكەرگە قاتىستى ارىز جازدىم. زاڭگەر رەتٸندە باپتارعا سٷيەنەيٸن دەسەڭ «مەملەكەتتٸك قىزمەتشٸ – مەملەكەتتٸك تٸلدٸ سىيلاۋى كەرەك» دەگەن دە نورما جوق, تەك جالپى تٸلدەردٸ سىيلاۋى كەرەك دەپ جازىپ قويعان.
– وسى مەسەلەمەن 15 جىل بولدى اينالىسىپ كەلە جاتىرمىن دەدٸڭٸز, وسى ۋاقىت ارالىعىندا قازاق تٸلٸنٸڭ جاعدايى قانشالىقتى جاقساردى?
– زاڭدىق تۇرعىدان ەشقانداي ورتا قۇرىلمادى. بەلگٸلٸ بٸر جاعدايلارعا بايلانىستى عانا ٶزگەرٸستەر بار.
ٶتكەندە قاراعاندىعا بارعانىمدا بٸرنەشە جەردەن چەك جيناپ, ولاردى تٷزەتتٸردٸم. جاعدايدىڭ ٶزگەرۋٸ سول جەردەگٸ كٸرٸس دەپارتامەنتٸنٸڭ ناقتى قىزمەتكەرٸنە بايلانىستى. كٸرٸس دەپارتامەنتٸ «بٸز تەك اقشا جيناۋمەن اينالىسامىز, تٸلگە قاتىستى تٸل باسقارماسىنا بارىڭدار» دەيدٸ. تٸل باسقارماسىندا ەشقانداي قۇزىرەت جوق. ەشەيٸن ۇسىنىم حات جٸبەرەدٸ.
سونداعى ادامدارعا «بۇل مەنٸڭ جەكە مەسەلەم ەمەس. سٸزدەر قازاق رەتٸندە, قازاقتٸلدٸ ازاماتتىڭ قۇقىعى قورعالۋى كەرەك, ولار كەمسٸتۋگە ۇشىراماۋى تيٸس» دەپ ويلامايسىزدار ما? ولار سالىق تٶلەۋشٸ, نەگە قىزمەتتٸ انا تٸلدە الا المايدى» دەپ نامىسىنا تيگەننەن كەيٸن عانا وڭ ٶزگەرٸستەر بولادى.
و باستا قارجى مينيسترلٸگٸندە قازاقى ادام وتىرىپ, وسى جۇمىستىڭ بەرٸن زاڭ نورماسىنا كٸرگٸزگەندە فيكسالدى چەكتەرگە قاتىستى ەش مەسەلە تۋىنداماس ەدٸ.
كونستيتۋتسييادان ورىس تٸلٸن الىپ تاستاۋ كەرەكپٸز
– قازاقتٸلدٸ ازاماتتاردىڭ زاڭدىق تۇرعىدان قۇقى بۇزىلماس ٷشٸن نە ٸستەۋٸمٸز كەرەك?
– كونستيتۋتسييادان ورىس تٸلٸن الىپ تاستاۋ كەرەك. ورىس تٸلٸنٸڭ مەرتەبەسٸن ٶزگە تٸلدەرمەن تەڭەستٸرٸپ قويۋ كەرەك. كسرو قۇرامىندا بولعان 15 مەملەكەتتٸڭ ٸشٸندە تەك بٸزدە عانا مەمتٸل تۋرالى زاڭ جوق. 1995 جىلعى «تٸل تۋرالى زاڭ» بار, سودان بەرٸ 32 جىل ٶتتٸ.
– ول زاڭ نە ٷشٸن كەرەك?
– مەملەكەتتٸك تٸل تۋرالى زاڭ – مەملەكەتتٸك تٸلدٸڭ مەرتەبەسٸن كٶتەرۋ, مٸندەتتەۋ ٷشٸن قاجەت. بٸزدە تٸل تۋرالى زاڭنىڭ بەرٸندە قاسىنا ەشەيٸن ورىس تٸلٸن قوسىپ كەتە بەرگەن.
مەملەكەتتٸك قىزمەتتەگٸ كەز كەلگەن ادام قازاق تٸلٸن بٸلۋٸ تيٸس جەنە قازاقتٸلدٸ ازامات ەش جەردە قىسىمعا, كەمسٸتۋشٸلٸككە ۇشىراماۋ كەرەك.
ودان بٶلەك, قازاقستاندا مەملەكەتتٸك تٸلدٸ قورعاۋمەن اينالىساتىن ناقتى ۇيىم جوق. قازٸر «ورىس تٸلٸن دامىتۋ, ازاماتتاردىڭ قۇقىن كەمسٸتپەۋ» دەگەن جيٸ ايتىلادى. استانادا بارلىق جەرگە بارىپ قازاقشا سٶيلەڭٸزشٸ, بٸراز مەكەمە سٸزگە ٶز تٸلٸڭٸزدە جاۋاپ بەرمەيدٸ, كەم دەگەندە ٷش-تٶرت جەردە ۇرىس-كەرٸس بولادى. 2017 جىلى مەن كينوتەتارلارداعى قازاق تٸلٸ مەسەلەسٸمەن اينالىستىم...
– ول كەزدە مينيستر ارىستانبەك مۇحامەديۇلى ما ەدٸ?
– يە, ول كەزدە مەدەنيەت تۋرالى زاڭدا «فيلمدەر قازاق تٸلٸندە دۋبلياجدالۋى تيٸس» دەگەن نورما بولدى. سوعان سٸلتەمە جاساپ, كينوتەاترلارعا بارىپ, قازاق تٸلٸندە قىزمەت الا الماي شاعىم جاسادىم. قازاقتٸلدٸ سەانستار كٶپ جاعدايدا تٷنگە قويىلاتىن, مۇنى دا بٸرتالاي ادام جازىپ, شاعىمداندى.
سودان ولار وسى مەسەلەنٸ شەشۋدٸڭ جولى رەتٸندە – «فيلمدەرگە سۋبتيترلەر قويىلۋى مٸندەتتٸ» دەگەن زاڭدى ەنگٸزٸپ تاستادى.
– ول سۋبتيترلەردٸڭ قازاقشاسى قىپ-قىزىل قاتە عوي?!
– يە, ويلانباي جاسالعان زاڭ نورمالارىنىڭ سوڭى وسىنداي قاتەلٸكتەرگە ۇرىندىرادى. قازاق تٸلٸن دامىتۋعا مەملەكەتتە نيەت جوق. زاڭ نورماسىنىڭ ٶزٸن پايدالانباي وتىر, ال سوڭىندا جاپ-جاقسى زاڭعا سۋبتيتردٸ قوسىپ قويدى. مەديتسينا سالاسىندا دا وسى جاعداي. مەملەكەتتٸك ورگاندارداعى سايتتاردىڭ بەرٸندە بٸرٸنشٸ كەزەكتە ورىس تٸلٸندەگٸ نۇسقاسى اشىلادى.
ۇلتتىق يدەولوگييا جەنە «پريبالتيكا تەسٸلٸ»
– مۇنىڭ بەرٸ ۇلتتىق يدەولوگييانىڭ جوقتىعى ەمەس پە?
– يە, ۇلتتىق يدەولوگييا جوق. ٶزگەرٸستٸ ٶزٸڭنەن, سوسىن وتباسىڭنان باستاۋ كەرەك. مەنٸڭ وتباسىمدا بارلىعى «ورىسشا سٶيلەگەن ادامعا قازاقشا جاۋاپ بەرۋ» ۇستانىمىن ۇستانادى. بالتىق ەلدەرٸندە «پريبالتيكا تەسٸلٸ» دەگەن بولعان.
– ول قانداي تەسٸل?
– «پريبالتيكا تەسٸلٸ» بويىنشا قازاق تٸلٸنە دەگەن قاجەتتٸلٸكتٸ قازاق تٸلدٸ ازاماتتاردىڭ ٶزدەرٸ جاسايدى.
90-جىلداردىڭ باسىندا لاتۆييا, ليتۆا جەنە ەستونيياداعى ورىستٸلدٸ تۇرعىندار مەملەكەتتٸك ستاتۋس العان تٸلدٸ مويىنداماي, ورىس تٸلٸندە سٶيلەۋٸن توقتاتپادى. مەملەكەتتٸك تٸلدٸ بٸلۋدٸ, ٷيرەنۋدٸ كەرەك ەتپەدٸ.
بۇلاردا دا بٸزدەگٸ سيياقتى, العاشقىدا «بۇل – سەنٸڭ مەملەكەتٸڭنٸڭ تٸلٸ, ونى بٸلۋ مٸندەت» دەگەن سەكٸلدٸ اقىل-كەڭەس, جۇمساقتاپ ايتۋلار بولدى.
الايدا ورىستٸلدٸ ازاماتتار «مەن بٶتەن تٸلدٸ بٸلۋگە تيٸستٸ ەمەسپٸن, مەنٸ تٷسٸنگٸسٸ كەلسە باسقالار مەنٸڭ تٸلٸمدٸ بٸلسٸن» دەگەن شوۆينيستٸك ۇستانىمنان ايىرعىلارى كەلمەدٸ.
مەمتٸلدٸ مٸندەتتەۋ باستالعاندا ورىستار «بٸزدٸ كەمسٸتٸپ جاتىر» دەگەن دابىرا كٶتەرٸپ, جالايىرعا جار سالدى. مۇندايدى كٷتپەگەن بالتىق ەلدەرٸنٸڭ مەمورگاندارى العاشقىدا ساسىپ قالدى.
وسى جاعدايدا, ەلۋ جىل ورىستىڭ ەزگٸسٸن كٶرٸپ, قانى قايناعان جەرگٸلٸكتٸ ۇلت ٶكٸلدەرٸ جاڭا ەدٸستٸ ويلاپ تاپتى. مۇنىڭ نەگٸزٸندە «سەنٸڭ قاي تٸلدە سٶيلەيتٸنٸڭدە جۇمىسىم جوق, ال مەن ٶز تٸلٸمدە سٶيلەيمٸن» دەگەن ۇستانىم جاتتى. ۇزىن سٶزدٸڭ قىسقاسى, وسى «پريبالتيكا تەسٸلٸ» ارقىلى لاتىشتار مەن ەستوندار از ۋاقىتتا انا تٸلٸن تٸرٸلتٸپ الدى.
– مۋحورياپوۆتىڭ كەيسٸ ورىستٸلدٸ كەسٸپكەرلەرگە ساباق بولماعان تەرٸزدٸ. جاقىندا عانا «Business FM» راديوسىنىڭ باس ديرەكتورى رۋستام ماقسۇتوۆ قازاق ەندەرٸنٸڭ كٶپشٸلٸگٸ راديوعا جارامايدى دەگەن پٸكٸر ايتتى. وسىنداي جاعدايعا زاڭدىق تۇرعىدان قانداي شارالار قولدانۋعا بولادى?
– اينالىپ كەلگەندە, مەسەلە «مەملەكەتتٸك تٸلدٸڭ مەرتەبەسٸ» تۋرالى زاڭنىڭ بولماۋىنا كەلٸپ تٸرەلەدٸ. وسى راديومەن ەرٸپتەسٸپ جۇمىس ٸستەيتٸن قازاقتٸلدٸ كەسٸپكەرلەر جارناما شارتىن بۇزىپ, تاپسىرىس بەرمەۋٸ كەرەك ەدٸ. بٸز ولاردى وسىلاي عانا تەرتٸپكە شاقىرا الامىز. قالتاسىنا سالماق تٷسكەندە مۋحورياپوۆ سىندى قازاق تٸلٸندە سٶيلەپ كەتەر ەدٸ. مۋحورياپوۆ سول وقيعادان كەيٸن جوعارىدان بٸر دٶكەيدٸڭ ٶزٸنە حابارلاسىپ «ەشتەڭەگە الاڭداما, ونىڭ بەرٸ بوس ەڭگٸمە» دەگەنٸن ايتتى. وسى وقيعا جوعارىداعى ەليتانىڭ قازاق تٸلٸنٸڭ دامۋىنا مٷددەلٸ ەمەس ەكەنٸنٸڭ دەلەلٸ.
– قازاق تٸلٸنٸڭ ون-ون بەس جىلداعى جاعدايى قانداي بولادى دەپ ويلايسىز?
– ول بٸزدٸڭ ەليتاعا بايلانىستى. ٶكٸنٸشكە قاراي, بٸزدٸڭ بيلٸك قازاقتى نەسيەگە وتىرعىزىپ, قارنىن اش قىلىپ, رۋحتىڭ جاعدايىنا قاراي المايتىنداي مٷشكٸل حالگە تٷسٸرٸپ تاستادى. ودان بٶلەك, بيلٸك تٸلدٸڭ دامۋىنا كەدەرگٸنٸ قولدان جاساپ وتىر.
قازاقستاندا قازاق تٸلٸن بٸلمەيتٸن ادام نان تابا المايتىنداي جاعداي جاساسا كٶبٸ قازاقشا سايراپ كەتەر ەدٸ.
قازاقشا بٸلمەيتٸندەر جۇمىسقا كٸرەدٸ, كەلٸسسٶزدەر ورىس تٸلٸندە, ٸس-قاعازدار ورىسشا. كٷندەلٸكتٸ حاتتاردى ورىسشا جازىپ, قازاقشاعا اۋدارىپ ٶزٸمٸزدٸ الداپ جٷرمٸز.
قازاق تٸلٸ مەسەلەسٸن كٶتەرسەڭ, شۋ ەتٸپ قارسىلىق تانىتاتىن ٶزٸمٸزدٸڭ ورىستٸلدٸ قازاقتار. قازاق پەن قازاق قازاقشا سٶيلەسٸپ, ٶزٸن ٶزٸ قۇرمەتتەۋدٸ ٷيرەنسە دەيسٸڭ.
– ۋاقىت بٶلگەنٸڭٸزگە راقمەت! قازاق تٸلٸنٸڭ مەملەكەتتٸك مەرتەبەگە يە بولعان كٷنٸنە تەزٸرەك جەتەيٸك!
سۇحباتتاسقان
ايجان قاليەۆا
